tag:blogger.com,1999:blog-13217798268675726642012-02-09T05:42:15.869+04:00irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.comBlogger701100tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-81502975083775503632012-01-31T04:12:00.003+04:002012-01-31T04:12:55.073+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/-2rfzWHHYGNY/Tycx7SIcvDI/AAAAAAAABlQ/Ip74e_z3O80/s1600/420943_144588845658780_100003229952792_193010_564860574_n.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="293" src="http://3.bp.blogspot.com/-2rfzWHHYGNY/Tycx7SIcvDI/AAAAAAAABlQ/Ip74e_z3O80/s400/420943_144588845658780_100003229952792_193010_564860574_n.jpg" width="400" /></a></div><br /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-8150297508377550363?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-11472759193739962732011-11-30T13:37:00.000+04:002012-01-31T04:15:26.177+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7B0mHlsJ_I/AAAAAAAABYw/EOsv-Fp9XDw/s1600/karlo+kacharava.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7B0mHlsJ_I/AAAAAAAABYw/EOsv-Fp9XDw/s320/karlo+kacharava.jpg" /></a></div><div style="text-align: justify;">(ჩანაწერებიდან)</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">* * *</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">მალევიჩი და მთელი მისი შემოქმედების იერი მესახებოდა რომანტიკულ სამყაროდ, მისტიკითა და სავსებით განსაკუთრებული ეროტიზმით. ის ოდნავ მაგონებდა უნგრული მოდერნის ზოგ მხატვარს (თუნდაც იდიონ მარფის), მაგრამ ბევრად დახვეწილი და ნატიფი ჩანდა. მე უჩვეულო სიამოვნებას მგვრიდა ცხვირის, ტუჩებისა და თვალების დანაწევრებული, დენადი კონტურით შემოსაზღვრული ინტენსიური, არარეალური ფერებით გამოხატვის მიბაძვა.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">მალევიჩის, როგორც მაშინ და მერეც მეჩვენებოდა, ოდნავ გაბრაზებული მკაცრი იერი ვარდისფერი შიშველი ქალების ფონზე, რაღაცით ჰგავდა შალვა ქიქოძეს, მაგრამ უფრო ტრანსცენდენტული იერი ჰქონდა. "მალევიჩი ღმერთია, დანარჩენები ანგელოზები" _ ჟურნალში ამოკითხული კოსტაკის ეს ფრაზა სავსებით სხვაგვარად აღვიქვი. გარდა მალევიჩის უდავო უპირატესობისა უცბად მომეჩვენა, რომ ის ანგელოზებს ხატავდა. ანგელოზები იყვნენ ის შიშველი, ვარდისფერი ქალებიც, ეს უჩვეულო ფერადებიც, რომლებიც საუცხოო პავილიონის ნაწილებს ჰგავდნენ. მერე მე ვნახე მალევიჩის შავი კვადრატიც. მისი მანიფესტებიც, მატიუშინთან ეს სავსებით საუცხოო რამ იყო, უჩვეულოდ მიმზიდველი. ის, რაც ამერიკასა და დასავლეთში ნაცნობია და თაყვანსაცემი, ხოლო ჩვენ კი არაფერი ვუწყით ამის შესახებ, არც რამე ამ უცნაური, თავისი ეგზოტიკით მიმზიდველ მხატვრობაზე.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">თითქმის შემზარავი, რაღაცით ქირურგის მაგვარი იერი ჰქონდა ფილონოვის სურათს შოსტაკოვიჩის პირველ სიმფონიაზე. რამდენიმე აბსტრაქციაში მაინც საცნაური იყო კუბოფუტურისტული, რევოლუციური რუსეთის არათუ სტილი _ ყოფაც კი.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">მე მუდამ მიყვარდა ანგელოზთა წარმოდგენა არათუ ნანგრევებთან, ან ღამეში, არამედ ძველ ღარიბულ, მართლაც თითქმის დანგრეულ სახლებთან, პირქუშ, შემზარავ ძველ ქარხნებთან. რაღაცგვარად "ანგელოზურ", როგორც ახლა ვხვდები, არც მთლად კეთილშობილურ იერს ატარებდნენ ამ ღარიბ სამყაროში გაბნეული, შეცდენილი თუ გაკახპებული ქალები, ძალზე იდუმალნი, დამნაშავენი და მიუწვდომელნი, როგორც ანგელოზნი; მე ვაგროვებდი, ან ვიპარავდი მათ ნივთებს, ყველა მათ კვალს. აკვიატებული ფანტაზიით ერთი ქერათმიანი ანგელოზის გრძელი წინდა წვიმიან ამინდში პატარა ძველი პიანინოს თავზე უნდა გამეკრა. მიყვარდა წვიმიან ამინდში ერთვარი სიამოვნებით სასოწარმკვეთი უარაფრობის განცდა, სადღაც შორს, ქარხნის მილებიდან ამოსული კვამლის ყურება და ფიქრი მოსალოდნელ საღამოებზე, ან თითქოს უმნიშვნელო, რაღაც მიღმეულზე მიმანიშნებელი მოულოდნელობების წარმოდგენა. არავის, არავის არ უნდა მოეცა ჩემთვის საბაბი თავისი სიბრალულისათვის. წარმოსახვაში მე მას უმალ ულამაზეს ხეიბარ ბავშვად ვაქცევდი, რომლის ყურება განუზომლად დიდ სიამოვნებას მანიჭებდა.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">აქვე მახსენდება სალვადორ დალის კომბოსტოთი გატენილი მანქანა და ანდრე ბრეტონის ვარდისფერი თუ თმებიანი პისტოლეტი. მინდა ვიცნობდე კაცს, რომელიც ბუსჰალტრების კოლექციას აგროვებს, თუმცა ესეც სადღაც შემხვედრია, მგონი კნუტ ჰამსუნის ერთ რომანში მსუქანი მხატვარი აგროვებდა ასეთ კოლექციას. აი, ჰანს ბელმერის ღირსეული წინამორბედი. თუმცა აქ იმგვარი გაჭირვება მინახავს, გეორგ გროსს საერთოდ არ დასიზმრებია, ან რა არის დუაიტ ჰანზონის "უსახლკარონი" (თუ განწირულნი, თუ რაღაც ჰქვია) ოცდაათგრადუსიან ყინვაში "სუშილკის" ჭუჭყიან იატაკზე მიყრილ მძინარე ჯარისკაცებთან შედარებით და ისიც აქვე, თქვენს გვერდით? ყველაფერი იცვლება გარეგნობაშიც. საკმარისია კბილი ამოიღო, რომ შენი მოუსვენარი ენა, სექსუალურ თავისუფლებაზე, აბსურდსა და სეზანზე რომ ლაყბობდა, კიდევ ერთ ბუნებრივ საყრდენს ჰკარგავს.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">07.06.1987. კალუგა.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><a name='more'></a><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7B0xE2ScqI/AAAAAAAABY4/uNa6vEZzt1w/s1600/karlokacharava.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7B0xE2ScqI/AAAAAAAABY4/uNa6vEZzt1w/s320/karlokacharava.jpg" /></a></div><div style="text-align: justify;">* * *</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">მართლაც, რაოდენ ეგზისტენციალურია თანამედროვე ხელოვნება, თუკი ადამიანური ყოფის მნიშვნელობამ, ერთგვარმა სიამაყემ ვიმ ვენდერსის ახალ ფილმში ანგელოზს ადამიანად ყოფნა მოანატრა. ამგვარი მნიშვნელობის შეგრძნება, როგორც მეჩვენება, ქრისტიანულია თავისი არსით. საზოგადოდ, ეგზისტენციალიზმი ამის გამო ქრისტიანულ ხელოვნებად მეჩვენება. ესთეტიზმის განვითარება ვალტერ ბენიამინისთვის იყო პოლიტიკურის დაკნინება-დახშობა. ეს კავშირშია 70-იანი წლების დასასრულის ქართულ "ესთეტიზმთან": ფარჯიანი, ბუღაძე, ჭოღოშვილი, არბოლიშვილი და სხვები. ამის შედეგია აწინდელი ქართულ ხელოვნების პოლიტიკური დეზორიენტაცია.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">24 ივლისი, 1987. კალუგა.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">* * *</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">უორჰოლი წმინდანი იყო, რომელიც ყოველთვის თანმიმდევრულად ანტირელიგიურია. დიდი განსხვავება ბოისსა და უორჰოლს შორის შესაძლოა ის არის, რომ ერთისთვის ღმერთი ხელახლა გამოსაცხადებელია, მეორისთვის კი არა. ბოისს შეეძლო ხის ორი ნივთი, ორი ნაწილი გვერდიგვერდ დაეწყო და ეთქვა: ღმერთს ეს არ სურსო. მას ეგონა, რომ სამყაროს გაუმჯობესება შესაძლებელია და თვითონ ის შუამავლის როლის შესრულებას შეძლებდა ღმერთსა და ადამიანებს შორის. უორჰოლს არ სჯეროდა ღმერთის ხელახლა გამოცხადების. ღმერთი არ იყო მისი ინსპირატორი. ის არ ცვლიდა მის სულს. უორჰოლი ბოისზე უფრო მეტად რევოლუციური იყო, ბედავდა ღვთის გმობას. ბოისი ფიქრობდა, რომ სამყარო გადარჩება, მაშინ, როდესაც უორჰოლს ამისი არ სჯეროდა.</div><div style="text-align: justify;">როცა ბოისსა და უორჰოლზე ვმსჯელობ, ეს ზუსტად დაცემაა, ორივენი წმინდანები, ანგელოზები არიან: ერთი თეთრი და მეორე შავი. მე ძალიან მაინტერესებს ყველა წმინდანი რომის იმპერიის დასასრულიდან, ეგვიპტის უდაბნოებში, აღთქმული მიწისაკენ. მე ვფიქრობ, რომ ხელოვანნი დღეს ცოტათი ასეთივენი არიან და სწორედ ამის გამო ოცდაოთხი საათი დღე-ღამეში მხოლოდ იმით არიან დაკავებულნი, რომ ყნოსვით, ინტუიციით გაიგნონ. ისინი თითქოს მთლიანად სახელგანთქმულნი არიან და პუბლიკაც ჰყავთ ადამიანები, რომლებიც გზას აგრძელებენ თავ-თავიანთ კოლონათა მახლობლად, წმინდანთა შორის ხედავენ ნამდვილ შეჯიბრს. ალბათ უეჭველია, ის, რაც გვჭირდება, რელიქვიებია.</div><div style="text-align: justify;">როცა იაპონელებმა ვან გოგის ერთ სურათში შეშლილი, წარმოუდგენლად დიდი ფული გადაიხადეს, შემდეგ ვან გოგის და სხვა სურათების სრულყოფილი რეპროდუქციები გააკეთეს. მათ სურათების სილამაზე კი არ აინტერესებდათ, არამედ დასავლური კულტურის წილი თავიანთი კომპიუტერისათვის.</div><div style="text-align: justify;">მართალია, ვან გოგს ასეთი საბაზრო ღირებულება აქვს, მაგრამ მასზე წინ მაინც გარი დუგლასია.</div><div style="text-align: justify;">საოცრებაა, სეზანის გამოფენას ისეთი დიდი რიგები არ სდევს, როგორიც კინოსალაროებთან დგას.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">* * *</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">რაღაც დროიდან ჩვენთვის განსაკუთრებით ღირებული გახდა XIX საუკუნის მეორე ნახევრის მხატვრობა, იმჟამინდელი მატერიალიზმი და სიმბოლიზმი: კლიმტი, კლინგერი, თომა, ბიოკლინი. ამის შესახებ საუბრისას გ. ხოშტარიამ სოლიკო ვირსალაძის ნათქვამი გადმომცა: "ადრე ამგვარი მხატვრობით აღფრთოვანება ცუდ ტონად ითვლებოდა, ამჟამად კი, როცა საზოგადოდ არაფერი დარჩა მოსარიდებელი, ადამიანებსაც თავიანთი ცუდი ტონის გამჟღავნების შესაძლებლობა მიეცათო".</div><div style="text-align: justify;">ჩვენ კი გვახსენდება ე. ბერნ ჯონსის სიტყვები, ერთ დროს ოსკარ უაილდთან საუბრისას ნათქვამი _ "რაც უფრო იმძლავრებს მეცნიერებაში მატერიალიზმი, მით უფრო მეტ ფრთებს დავუხატავ ჩემს ანგელოზებსო" _ ეს მართლაც უკიდურესობამდე შეშფოთებული და იმავ დროს გახელებული მხატვრის განცხადებაა, რომელიც თავის გარშემო ხედავდა რაციონალიზმის ტრიუმფალურ აღზევებას და პოზიტივისტურ პრაქტიციზმს. ამ მაგალითის მსგავსად დეკადენტურ მხატვრობაში ჩვენ ვგულისხმობთ განსაკუთრებულ ისტერიულ ძალისხმევას ხატის ემოციური ზეგავლენის შენარჩუნებისა და გაძლიერებისათვის. სწორედ ამ ნიშნითაა საინტერესო და მიმზიდველი დეკადენტური ხელოვნება ლუკინო ვისკონტისათვის მის ბოლო ფილმებში და ტრანსავანგარდის მხატვრებისათვის (განსაკუთრებით იტალიელი ფრანჩესკო კლემენტე და ამერიკელი ჯულიან შნაბელი).</div><div style="text-align: justify;">გ. გარსია მარკესმაც კი იგრძნო გასული საუკუნის განსაკუთრებულობა. მის ერთ-ერთ რომანში ბედნიერი სიყვარულის შესახებ, უზარმაზარ საჰაერო ბურთს აყოლილი, მიწიდან მოწყვეტილი კაცი გადმოსძახებს ქვემოთ დარჩენილთ "XIX საუკუნე დავიწყებას ეძლევა ყველასათვის, მაგრამ არა მხოლოდ ჩემთვისო". და ცაში იკარგება. რომანში ეს ამბავი თითქოს 1900 წელს ხდება.</div><div style="text-align: justify;">ხატის დაბრუნების პირველი მცდელობა XX საუკუნის დასაწყისში სიურრეალისტებსა და მეტაფიზიკოს მხატვრებს ჰქონდათ. რენე მაგრიტი წერდა ჯორჯო დე კირიკოს შესახებ: "ის იყო პირველი ჩვენს შორის, რომელმაც იმაზე დაიწყო ფიქრი, თუ რა უნდა დახატულიყო და არა ის - როგორ. სიურრეალისტების ნატურალიზმი ძალზე ცხადი პროტესტი იყო იმ დროს მათი გარემომცველი ფორმალიზმის წინააღმდეგ.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">P. შ. ძალზე სიმპტომატურია - პოზიტივიზმი, </div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">როგორც კონცეპტუალიზმის საყრდენი - თავიდან შენება?</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">იანვარი. 1988 წ.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-1147275919373996273?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-16135317343588249072011-09-14T10:18:00.000+04:002011-09-14T00:50:06.969+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6IaSG91EGI/AAAAAAAABWg/JJ30G7CeLnM/s1600-h/new-york-museum-modern-art.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em; text-align: justify;"><img border="0" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6IaSG91EGI/AAAAAAAABWg/JJ30G7CeLnM/s320/new-york-museum-modern-art.jpg" /></a></div><div style="text-align: justify;">ბოლო ხანებში კულტურულმა განვითარებამ რმდენადმე უჩვეულო ხასიათი მიიღო. ერთის მხრივ, ულმობლად და მთელს მსოფლიოში მატულობს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმების რიცხვი. აქ დებენ ფულს, იწვევენ ცნობილ არქიტექტორებს, მათ უკეთებენ რეკლამას და ა.შ. მეორეს მხრივ, არასდროს მანამდე ეს მხატვრული ინსტიტუცია _ მისი ყველა ასპექტი, უპირველესად კი მისი დანიშნულება, მოახდინოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმიფიცირება _ ასეთი სერიოზული ეჭვის ქვეშ არ დამდგარა. ამასთან ერთად, არგუმენტები _ როგორც ავანგარდისტული, ასევე ანტიავანგარდისტული აზრის _ მუზეუმის ინსტიტუციების აქტუალურ კრიტიკაში იმდენად რთულადდანაწევრებადი სახით იხლართება, რომ თითქმის შეუძლებლად წარმოგვიდგება მასთან რაიმე შეკამათება. მიუხედავად ამისა, შევეცდები მსგავსი შეკამათებებით გამოსვლას.</div><div style="text-align: justify;">ავანგარდისტული არგუმენტაცია თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის წინააღმდეგ კარგადაა ცნობილი: მუზეუმები _ ესაა ცოცხალი ხელოვნების საფლავები. ჭეშმარიტად აქტუალური, თანამედროვე ხელოვნება უშუალოდ ცხოვრებაში უნდა ხორციელდებოდეს _ ის ფორმას უნდა აძლევდეს ცხოვრებისეულ სამყაროს, გრძნობებს, აღქმას, თავისი დროის სოციალურ რეალობას. მუზეუმში მოხვედრისას, როგორც ამბობენ, მხატვულ "კოლექციაში" მოხვედრისას, ის ვეღარ შესძლებს ამ ამოცანის შესრულებას, რადგან მისი განხორციელება ნეიტრალიზირებული იქნება, თავად კი დისტანცირებული, სუფთა ესთეტიკური, "უწყინარი" ჭვრეტის მხოლოდ ფაქტი გახდება. ასეთი სახით, თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმიფიცირება ნიშნავს წავართვათ მას საზოგადოებრივი ზემოქმედების პოტენციალი, გადავცეთ ის მხატვრული ინდუსტრიის სფეროს _ და ამით ის გავტეხოთ, მოვკლათ. შესაბამისად, თანამედროვე ხელოვნების ჭეშმარიტ მომხრეს შეშვენის ხელი შეუშალოს მის მოხვედრას მუზეუმში. მისი მთელი ძალისხმევა უნდა მოხმარდეს იმას, რომ რაც შეიძლება გაახანგრძლივოს თანამედროვე ხელოვნების სიცოცხლე მიზეუმის გარეთ. თუკი თანამედროვე ხელომნებამ იჩქარა მუზეუმში მოხვედრა, ის დაიკარგება. </div><a name='more'></a>არსებითად, აქამდე მოდის ავანგარდისტული არგუმენტაცია თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის წინააღმდეგ. ანტიავანგარდისტული არგუმენტაცია კი, დღეს, მართლაც, უფრო გავრცელებული, დაახლოებით შემდეგზე დაიყვანება: თანამედროვე მუზეუმი _ ეს არის ადგილი, სადაც ხელოვნების ისტორიის რეპრეზენტაცია ხდება, ანუ ის, რაც განსაზღვრულ ისტორიულ პერიოდში განასახიერებდა ახალს, ორიგინალურსა და ამიტომ სახასიათოს. თუმცა, ხელოვნების ისტორია დასრულდა ახლანდელ დროში _ არაფერი ახალი აღარ იქმნება, რადგან მხატვრული ფორმათშემოქმედების შესაძლებლობების რეპერტუარი ამოწურულია. ჩვენი დრო _ პოსტავანგარდისტული, პოსტისტორიული დროა, რომელმაც დახარჯა ყველა ნაცნობი მხატვრული მეთოდი _ რაიმე ორიგინალურის წარმოება აღარ შეუძლია. ასეთი სახით, დღეს ხელოვნებას ისტორიული სტილის შექმნის ძალა არ შესწევს, რომელიც შესძლებდა მუზეუმის ექსპოზიციაში წარმოდგენილი ხელოვნების ისრორიაში ადგილის დაკავებას. ამიტომ თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი _ ეს არის უაზრობა, ეს არის კომერციული მხატვრული ინდუსტრიის მხოლოდ ფაქტი, რომელსაც ზეწარმოებულობით სურს დაფაროს ისტორიულად განპირობებული სიახლის დეფიციტი. ასეთი სახით, ის, ვინც დღეს ცდილობს თეორიულად გაამართლოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი, თავს ავლენს, ჯერ ერთი, მკვდარი ხელოვნების რეაქციულ თაყვანისმცემლად და ნამდვილი ცხოვრების მოძულედ, მეორეს მხრივ კი, სამუდამოდ წარსულში ჩარჩენილ ავანგარდისტად, რომელსაც ძილში გამოეპარა ხელოვნების ისტორიის დასასრული და უკვე აღარ შეუძლია დროების ნიშნების განსხვავება. ორივე პერსპექტივაში ის წარმოგვიდგება მატყუარა, ცინიკური მხატვრული ინდუსტრიის გულუბრყვილო, არაკრიტიკულ თანამდევად. და მაინც მე ვეთანხმები სწორედ ამ პოზიციის დაკავებას და გამოსვლას თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის დასაცავად. მაგრამ მანამდე ვისურვებდი პასუხი გაეცეს კითხვას, რატომ იმყოფება დღეს ავანგარდისტული და ანტიავანგარდისტული არგუმენტაციები ასეთ ერთსულოვნებაში, იმ დროს, როდესაც ჯერ კიდევ გუშინ ისინი აუცილებლად შეეწინააღმდეგებოდნენ ერთმანეთს?<br /><div style="text-align: justify;">პასუხს ამ კითხვაზე მივყავართ იქამდე, რომ ზემოთხსენებული წინააღმდეგობა საწყისშივე შეფარდებითი იყო. კლასიკური ავანგარდი იზიარებდა ტრადიციულ თვალსაზრისს, რომლის თანახმად, ხელოვნების არსი განისაზღვრება შემოქმედებითი, პროდუქტიული საწყისით. მხატვრის როლის ტრადიციულ გაგებას ის მიჰყავდა სამყაროსთვის ახალი, მშვენიერი, საოცარი საგნების მოვლინების ამოცანასთან. ავანგარდს კი პირიქით, სურდა მთელი სამყარო გადაექცია ახალ, მშვენიერ, საოცარ საგნად. ეს განსხვავება მართალია დიდია, მაგრამ არც ისე დიდი, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს. ორივე შემთხვევაში მხატვარი მოიაზრება მარტოსულ, პუბლიკის მოწინააღმდეგე შემოქმედად: ის თავისი ქმნილებებით პუბლიკას ან ხიბლავს, ან თავის ქმნილებად გადააქცევს ამ პუბლიკით დასახლებულ მთელს ცხოვრებისეულ სამყაროს. ამასთან, ორივე შემთხვევაში ჭეშმარიტი მხატვარი არ აღბეჭდავს _ ის ქმნის. აი, ამიტომ, აღბეჭდვის მედიალური ტექნიკების გავრცელება, რომელიც ვალტერ ბენიამინმა ჩვენი დროის მთავარ მოვლენად გამოაცხადა, აღიქმება იმის დამამტკიცებლად, რომ დღეს ხელოვნებამ თავისი თავი ამოწურა.</div><div style="text-align: justify;">ამგვარად, დუგლას კრიმპი თავის ცნობილ წიგნში "მუზეუმის ნანგრევებზე" იმავე ვალტერ ბენიამინის დამოწმებით, წერდა: " პოსტმოდერნისტული ხელოვნება აღბეჭდვის ტექნოლოგიის გამოყენებას მიჰყავს აურის დაკარგვისკენ. შემოქმედებითი პიროვნების ფიქცია ადგილს უთმობს გულახდილ სესხებას, ციტირებას, ციტატების შერჩევას, უკვე არსებული სახეების აკუმულაციას და განმეორებას. ორიგინალურობის, აუტენტურობისა და არსებობის ცნებები, ასე მნიშვნელოვანი მოწესრიგებული სამუზეუმო დისკურსისთვის, შეწყვეტილი აღმოჩნდება."1 მხატვრული წარმოების ახალი რეპროდუქციული ხერხები ცვლიან მუზეუმის ორგანიზაციის პრინციპს, რომელიც ემყარება სუბიექტური, ინდივიდუალური შემოქმედების ფიქციას; თავიანთი რეპროდუქციული პრაქტიკით ისინი არღვევენ ჩამოყალიბებულ წესრიგს, მუზეუმი დაჰყავთ ნანგრევებამდე. ეს კი იმის გამო ხდება შესაძლებელი, რომ თავად მუზეუმის ორგანიზაციის პრინციპი არის ილუზორული: ის ისტორიულობის მხოლოდ მოჩვენებითობას ქმნის, რაც მოიაზრება როგორც დროში მოცემული კრეატიული სუბიექტურობის გულახდილობა, იქ, სადაც დე-ფაქტოდ საქმე გვაქვს მხოლოდ ერთმანეთთან დაუკავშირებელი არტეფაქტების გროვასთან. ასეთია მიშელ ფუკოსგან მომავალი კრიმპისეული მსჯელობის არსი. ამასთან, ხელოვნების ტრადიციული გაგების კრიტიკა მის მიერ (მისი თაობის სხვა ავტორების მსგავსად) დაიყვანება მხატვრული ინსტიტუციების კრიტიკაზე, მათ შორის სამხატვრო მუზეუმებისაც, რომელიც თითქოს ცოცხლდება ხელოვნების როგორც ამაღლებული, ისე მოძველებული გაგებით. ვინმე შეიძლება იზიარებდეს კრიმპის მიერ სიხარულით მიღებულ "მუზეუმების ნანგრევებს" და ამით განაგრძობდეს მუზეუმების ავანგარდისტული ლანძღვის ხაზს, ვინმე შეიძლება დასტიროდეს შემოქმედების დასასრულს, თუმცა ყველანი ერთსულოვანნი იქნებიან თავიანთ დიაგნოზში: რეპროდუქციული, მედიალური ტექნიკების საზოგადოებრივმა გადაწონვამ დღეს ისეთ მასშტაბებს მიაღწია, რომ ინდივიდუალური შემოქმედება გაქრობისთვის არის განწირული. ცალკეულ მხატვარს აღარ შეუძლია წინააღმდეგობა გაუწიოს მედიალურ აღბეჭდვას _ მას შეუძლია მხოლოდ პასიურად დანებდეს. ასეთი სახით, მუზეუმს, როგორც ადგილს, სადაც ხდება ინდივიდუალური შემოქმედების ინსტიტუციონალიზაცია, ბოლო მოეღო.</div><div style="text-align: justify;">თუმცა, თავისი დამაჯერებლობით ეს დიაგნოზი დავალებულია ხელოვნების გაგებისგან, რომელიც აიგივებს ავტორობას და შემოქმედებას, გაგებისგან, რომელიც ახლოდან დათვალიერებისას პრობლემატურზე უფრო მეტი აღმოჩნდება. უკვე დიდი ხანია _ ბევრი რამით, ფრანგული პოსტსტრუქტურალიზმის და განსაკუთრებით დეკონსტრუქტივიზმის ფილოსოფიური დისკურსის წყალობით _ ადამიანი-შემოქმედის ფიგურისადმი, ინდივიდუალური შემოქმედების მითისადმი, მიღებულია ეჭვიანი დამოკიდებულება. დამაჯერებლად იყო ნაჩვენები, რომ ადამიანი არ დგას ენის, საზრისის, მნიშვნელობის ფესვებთან. დღეს უკვე აღარავის არ შეუძლია მზადყოფნით ამტკიცოს, რომ ადამიანი "კრეტიულია", ამ სიტყვის ტრადიციული აზრით, ანუ, რომ სწორედ ის ბადებს თავის ნაწარმოებებს, რომ სწორედ ის ბადებს ახალ შინაარსებსა და ფორმებს, რომელთა არსებობაზეც ის ატარებს განსაკუთრებულ პასუხისმგებლობას. უფრო მეტიც, უკვე თითქმის ბუნებრივი გახდა ჩაითვალოს, რომ მხატვარი უბრალოდ იყენებს მზა ფორმების ნაკრებს, ფორმების, რომლებიც მოკლებულია რაიმე ინდივიდუალურ წარმოშობას, ანონიმურად ცირკულირებენ და თავისუფლად ლივლივებენ საკომუნიკაციო ქსელებში. ამჟამად, მხატვარი ამიტომ კარგავს, მხოლოდ შემოქმედისთვის შესაფერის, ნაწარმოებზე ავტორისეული წარწერის უფლებას. მსჯელობა "ავტორის სიკვდილზე" _ ყოველ შემთხვევაში, ფუკოთი და როლან ბარტით დაწყებული _ უკვე საყოველთაოდ მიღებულია. აქედან მომდინარეობს თანამედროვე ხელოვნების ფენომენიც, რომელიც სულ უფრო საეჭვო ხასიათს იღებს, მითუმეტეს, რომ "ავტორის სიკვდილი", როგორც ბარტთან, ასევე ფუკოსთან აღწერს არა მხოლოდ რაღაც კონკრეტულ ისტორიულ მოვლენას, არამედ ბევრად მეტი ხარისხიტ ხსნის ნებისმიერი ადამიანური პრაქტიკის ამოსავალ რეპროდუქციულ ბუნებას. მიუხედავად ამისა, ორივე თეორეტიკოსი თავის ანალიზში ერთგულებას ინარჩუნებს ზემოთხსენებულ შემოქმედებითი პიროვნების ავტორთან გაიგივებასთან. მხოლოდ მას, ვინც ახალ ფორმას, ან ახალ მნიშვნელობას ქმნის, ამის საფუძველზე შეუძლია დასვას მათზე საკუთარი ავტორისეული წარწერა. თუმცა, შესაძლებელია არა მარტო დაწყების, დაბადების, შექმნის წარწერა, არამედ დასასრულის წარწერაც _ თუ გნებავთ, სიკვდილის წარწერა. წარწერის გაკეთება შეიძლება არა მხოლოდ ახლად შექმნილ ფორმაზე, არამედ განსაზღვრული ხმარება უკვე დიდი ხნის არსებული ფორმების და საგნების, რისი დემონსტრირებაც მოახდინა დიუშანმა თავის რედი-მეიდებში. დღეს ავტორი უკვე აღარ არის შემოქმედი, მაგრამ ეს არ ნიშნავს იმას, რომ ის აღარ არის ავტორი. მხატვარი აღარ დგას საგნების დასაწყისთან, არამედ მათ _ თუნდაც დროებით _ დასასრულთან. ის არ ქმნის საგნებს, მაგრამ დემონსტრირებას ახდენს მათი შესაძლო _ ეს კი ნიშნავს, ინდივიდუალური, ახალი, ორიგინალური _ მოხმარების. ის საგნებს მოიხმარს რაღაც თავისებური სახით და ამ მოხმარებას წარმოგვიდგენს როგორც ამ სამყაროს საგნებთან მოპყრობის შესაძლო ხერხს. ფორმები, რომლებთანაც საქმე გვაქვს, არსებითად ანონიმური წარმოშობისაა. მათი შექმნა სათითაოდ _ დაუძლეველი ამოცანაა. ჩვენს სამყაროში საგნები ჩნდებიან უსუბიექტო და უკონტროლო პროცესით, ამ ანონიმურ, სერიულ, ტექნიკურ მასობრივ პროდუქციას არ შეუძლია დაემორჩილოს ცალკეული პიროვნების შემოქმედებით ნებას. თუმცა, ამგვარი ანონიმურად წარმოებული საგნების და ფომების გამოყენება შეიძლება ინდივიდუალური იყოს. ასე, ყველა ერთი და იგივე ავტომობილს ატარებს, მაგრამ, ამასთანავე, ყველას აქვს ინდივიდუალური მართვის სტილი. ასე, ყველა იყენებს თანამედროვე ცივილიზაციის ერთი და იგივე დისკურსს, მაგრამ ყველას აქვს თავისი საკუთარი აზრი. ასე, ყველა იყენებს ყველასთვის მისაწვდომ საგნებს, მაგრამ სარგებლობენ ინდივიდულური სახით და ხერხით. მხატვრული ინსტიტუციების სფეროში შეგვიძლია დავაკვირდეთ ანალოგიურ ურთიერთობებს საქონლის ანონიმურ, განსაზოგადოებულ წარმოებასა და მათ კეძო მისაკუთრებას შორის, რაც მარქსმა ოდესღაც საფუძვლად დაუდო ინდუსტრიული ცივილიზაციის კანონის განსაზღვრებას. ასეთი სახით, დღეს საუბარია არა მწარმოებლის ავტორისეულ წარწერაზე, არამედ მომხმარებელის წარწერაზე. ხელოვნების ნაწარმოები აღარ არის პროდუქტი, რომელიც ღირებულია მხოლოდ მისი მხატვრული წარმოების ფაქტით, მისი ღირებულება წინასწარ განისაზღვრება იმით, რომ ის აჩვენებს, რაიმე ანონიმური პროდუქტი როგორ შეიძლება იქნეს მოხმარებული _ მოხმარებული ინდივიდუალური ესტეტიკური პრაქტიკის ჩარჩოებში, იგივეობრივი (ყოველ შემთხვევაში, ტენდენციაში) მოცემული მხატვრის ცხოვრებისეული პრაქტიკის. ხელოვნების სისტემა _ ეს არის დემონსტრაციული მოხმარების სისტემა, რომელსაც, უდავოდ, ბევრი საერთო აქვს მოხმარების სხვა სისტემებთან _ მოდასთან, ტურიზმთან და სპორტთან. თუმცა, რა თქმა უნდა, ხელოვნების სისტემა შეუდარებლად უფრო ინდივიდუალიზირებულია: თუკი სხვა სისტემებში პრაქტიკაში ხორციელდება ჯგუფური მოხმარება, ხელოვნების სისტემებში კი პრაქტიკაში ხორციელდება პერსონალური, ორიგინალური, ინდივიდუალური მოხმარება. ხელოვნების სისტემა მაყურებელს სთავაზობს არა იმდენად პროდუქტს, რამდენადაც მისი მოხმარების ინდივიდუალური ხერხის ვარიანტებს. ან უფრო მოკლედ: ხელოვნების სისტემაში მოიხმარება თავად მოხმარება. დიდი ხანი თითქმის უდავო იყო წარმოდგენა, რომ კრიტიკა, მიმართული კრეატიულობის რიტორიკის წინააღმდეგ, საფუძველს აცლის მხატვრულ ინსტიტუციასაც. თუმცა, არის თუ არა კრეატიულობის ტრადიციული ისტორიულ-მხატვრული რიტორიკა ასე უდავო გამართლება ინსტიტუციონალურად უზრუნველყოფილი ხელოვნების ავტონომიის, რომ ამ რიტორიკის კრიტიკა იგივეობრივი აღმოჩნდება ინსტიტუციის კრიტიკის? მართლაც, თუ ვივარაუდებთ, რომ მხატვრული ნაწარმოები აუცილებლად გამოირჩევა ყველა დანარჩენი საგნისგან თავისი განსაკუთრებული გამომსახველობისა და ხარისხის ძალით, ან, სხვაგვარად რომ ვთქვათ, თუკი ვივარაუდებთ, რომ ნაწარმოები არის არსი შემოქმედებითი გენიის გამოვლენის, მაშინ ქრება ყოველგვარი საჭიროება მხატვრული ინსტიტუციის. რადგან თუკი ხელოვნების ნაწარმოებები ისედაც უშუალოდ გამოიყურებიან და როგორც ასეთი, თავს იმკვიდრებენ, მაშინ იმისთვის, რომ მოიპოვონ ვიზუალური მნიშვნელობა, მათ არ სჭირდებათ სპეციალური, პრივილეგირებული, მუზეუმის კონტექსტის შექმნა. გენიალური სურათი, თუკი ასეთი საერთოდ ხდება, შეგვიძლია სავსებით გამოვიცნოთ და შევაფასოთ სრულიად პროფანულ სივრცეში. მხატვრული ინსტიტუციების და უპირველესად თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმების დინამიური განვითარება, რისი მოწმეც გავხდით ბოლო ათწლეულებში, ხელოვნების ნაწარმოებსა და პროფანულ საგნებს შორის აშკარა სხვაობის წაშლის პროცესის პარალელურად მიმდინარეობს, ასევე ხელითშექმნილ და ტექნიკურად წარმოებულ საგნებს შორის.</div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 85%;"><b>თარგმნა ი. მახარაძემ</b></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-1613531734358824907?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-38306761225129113392010-10-20T02:56:00.000+04:002010-10-23T23:02:17.485+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLDzBU7MBKI/AAAAAAAABfg/4IJGsw2MZN0/s1600/bokinisti.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" ex="true" height="300" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLDzBU7MBKI/AAAAAAAABfg/4IJGsw2MZN0/s400/bokinisti.jpg" width="400" /></a></div><br />ისინი იდგნენ.<br /><br /><br />იდგნენ ვაკეში, ჭავჭავაძეზე, უნივერსიტეტის მეხუთე კორპუსის წინ და გადმოღმა – მიწისქვეშა გადასასვლელთან, მაღაზიების წინ.<br /><br />ბევრნი იდგნენ პირველ კორპუსთან – გაღმაც, გამოღმაც და მიწისქვეშაშიც, ორ ადგილას.<br /><br />იდგნენ დელისის მეტროს წინ, მეორე, უკაცურ ამოსასვლელთან.<br /><br />ისევ დელისთან, ვაკე საბურთალოსკენ რო ჩამოუხვევდი, ორნი ჰყიდდნენ წიგნებს, ცალკ-ცალკე იდგნენ. ერთი 4 ნომრის გაჩერებასთან, მეორე ქვემოთ, გადასასვლელთან. ერთი მეიაფე, მეორე მეძვირე.<br /><br />ასევე ქვემოთ, ვაჟას ჩაყოლებაზე იდგნენ, სამედიცინოს მეტროსთან. წიგნები ზედ მიწისქვეშა გადასასვლელის გრანიტის ფილებზე ჰქონდათ გაშლილი. აქაც ორნი იყვნენ – ქართველი და რუსი.<br /><br />წიგნები იყო პეკინის დასაწყისშიც.<br /><br />ერთი სტელაჟი დოლიძის ქუჩის დასაწყისთან ახლოსაც იდგა.<br /><br />ტექნიკური უნივერსიტეტის წინ დაღმართზეც იდგნენ, ტელევიზიასთან, იქ, სადაც მიწისქვეშა გადასასვლელს ერთი მხრიდან უზარმაზარი “სტუდენტური სახინკლე” დაჰყურებს, მეორე მხრიდან კი “გეპეის” სტალინური კორპუსი.<br /><br />ისინი იდგნენ თავისუფლების მოედნის ქვეშ, დაბალჭერიან გადასასვლელში, ძლივს ეტეოდნენ, აქ ხანდახან 10-მდე წიგნით მოვაჭრეც კი გროვდებოდა ხოლმე.<br /><br />ამოვიდეთ მიწის ზედაპირზე. აქაც ბუკინისტები იდგნენ, ყველაზე მეტი კი ბანკთან, პუშკინის ქუჩის დასაწყისში.<br /><br />იდგნენ კოლმეურნეობის მოედანთან, გაფანტულად.<br /><br />ქაშუეთის წინ მიწისქვეშა გადასასვლელში ქალი იდგა, ძალიან კარგად შენახულ ძველ წიგნებს ყიდდა. ყოველ მეორე წიგნს რაიმე დამაინტრიგებელი ფაქსიმილე ამკობდა. მეძვირე იყო, მაგრამ აკლებდა ხოლმე.<br /><br />იდგნენ პირველ საშუალო სკოლასთან.<br /><br />თბილისი მერიოტის მოპირდაპირე მხარესაც იდგნენ.<br /><br />ოპერის წინ, გადაღმა და მიწისქვეშაშიც იდგნენ.<br /><br />ზემელზეც ყველგან იდგნენ, მიწისქვეშაც, და მიწის ზემოთაც. ხანდახან სრულიად უცნობი გამყიდველები გამოჩნდებოდნენ და შემდეგ ისევ ქრებოდნენ.<br /><br />გამომცემლობა “სამშობლოს” წინ. აქ წიგნების ყველაზე დიდი არჩევანი იყო მთელს ქალაქში. აქ იდგნენ თუ იდგნენ.<br /><br />ვერაზეც იდგნენ რამდენიმე ადგილას.<br /><br />მარჯანიშვილის მეტროს ამოსასვლელთან, რამდენიმეგან.<br /><br />ასევე მარჯანიშვილზე – მაკდონალდის გასწვრივ იდგნენ.<br /><br />გლდანში, ახმეტელის მეტროს წინ 3 დიდი დაფა იდგა განცალკევებით.<br /><br />დინამოს სტადიონის წინ.<br /><br />ვაგზალზე.<br /><br />ოკრიბის ავტოსადგურზე...<br /><br />ვინმე შეიძლება შემომედავოს - “იდგნენ კიარა, იჯდნენ”-ო, რაზეც ვუპასუხებ: არა, ისინი იდგნენ, როცა მიხვიდოდი – დგებოდნენ, ყოველთვის ფეხზე გხვდებოდნენ. იდგნენ რაღაცის სადარაჯოზე, ირჩენდნენ თავს, არჩენდნენ პატარა ოჯახებს, იდგნენ სხვების განათლების სადარაჯოზეც, თავიანთი განათლებისთვის ვერ იცლიდნენ. მხოლოდ ერთეულები იცლიდნენ წასაკითხად. ხანდახან ჩამოჯდებოდნენ თავიანთ პატარა ჯორკოებზე, მეთევზის გასაშლელ სკამებზე. ზოგს საერთოდ არც ჰქონდა სკამი, ცივ გრანიტზე იჯდა, ან აგურებზე, აყრილ ქვაფენილზე, წიგნებზე...<br /><br />ზოგიერთი მათგანი დღეს ალბათ ცდილობს სხვა საქმეს მოეკიდოს, ზოგი ყოველ დილას უბრუნდება ძველ ადგილს, უბრუნდება წიგნების გარეშე, წიგნების გარეშე მას ვერავინ ცნობს, მან სახე დაკარგა წიგნების გარეშე, თავის შვილთან ერთად შეჭედილ სტელაჟის წინ ის პიროვნება იყო, ახლა ის აღარავინაა, უჩინმაჩინია. ამათგან ზოგიერთი შესაძლოა ტელეფონზეა ჩამოკიდებული, ვიღაცამ კარდაკარ დაიწყო სიარული, ბევრი ალბათ სახლში ზის, მიშტერებია წიგნების სვეტებს, წიგნებითვე გამოტენილ გიგანტურ ჩანთებს, კარებთან დატოვებულ შეკვრებს.<br /><br />ზოგი ალბათ ისევ იქ ინახავს წიგნებს, სადაც ინახავდა. იცით ალბათ, რომ წიგნით მოვაჭრეს თავისი საქონელი სახლში არ დააქვს, არამედ მეზობლად ქირაობს მცირე “საწყობს”...<br /><br />უკვე კვირაზე მეტია ქალაქი წიგნებისგან დაცარიელდა. თბილისის მერიის ზედამხედველობის სამსახურმა წიგნებისგან გაასუფთავა ქალაქი. დღეს თბილისში უკვე აღარაფერი გაგახსენებთ წიგნებს. აღარც არტურაა, აღარც გია, აღარც ავთო, ვაგანა, ალიკა, როინი და ალექსანდრე. არ ჩანან ქალბატონებიც. ორი დღის წინ ზოგიერთი მათგანი საკრებულოს საიტზე გამოჭიმეს, როგორ გარემოვაჭრეები (http://www.sakrebulo.ge/index.php?lang_id=GEO&amp;sec_id=6&amp;info_id=1037), უბრალოდ, გარემოვაჭრეებს შეხვდნენ და ესაუბრნენ. ფოტოზე ყველა ვიცანი, აბსოლუტურად ყველა, ზოგის სახელი გავიხსენე, ზოგის ვერა. ფოტოებზე ხანდახან იღიმიან, ხანდახან იმედი აქვთ. არ უნდათ ნესტიან და ყველასგან დავიწყებულ ადგილას გადასვლა. იციან, იქ არავინ მოვა, იქ მათ ვეღარავინ იცნობს, იქ შეიცვლებიან, იქ ძველი ნაცნობები ვეღარ მოაგნებენ, ყველაზე ერთგული მყიდველი დაიკარგება იმ ადგილამდე სანამ მივა. მათ ქალაქში უნდათ ყოფნა, ხალხთან, ისინი ქალაქის მარილი არიან, ზოგი მეძვირე, ზოგიც მეიაფე.<br /><br />ქალაქში დარჩა მხოლოდ წიგნის მაღაზიები, საიდანაც ძვირიანი ალბომები იწონებენ თავს მანეკენებივით. ძვირიანი კალენდრები, პლაკატები, კალმები, ფლომასტერები, ჭრელი მარკერები. და რაც მთავარია - ნამცხვრები, ნამცხვრები, ნამცხვრები! სხვანაირად ვერ იტყუებენ იქ ადამიანებს.<br /><br />ქუჩის ბუკინისტებთან კი წიგნებისთვის მიდიოდა ხალხი და არა გასაგრილებლად და კალორიების მისაღებად. ქუჩის ბუკინისტებთან წიგნის მოყვარული ნევროზს მკურნალობდა, მკურნალობდა წიგნებით და არა უზომო რაოდენობის ტკბილეულით. დღეს ასეთი ბიბლიონევროზით დაავადებულნი საკვების გარეშე დარჩნენ. 3-4 მაღაზია ეყოფათ მათ? თანაც ძვირია წიგნები ამ მაღაზიებში და ლამის 50%-მდე ავიდეს მაღაზიის ფასნამატი.<br /><br />ახლა კი საქმეზე.<br /><br />არა მგონია დედაენის ძეგლთან ბუკინისტების გადაყვანა მოხერხდეს. ამას არავინ დათანხმდება. პირველ რიგში ჩვენ, მკითხველები არ დავთანმხმდებით, ადამიანები, რომლებიც შეიძლება პირადად არ ვიცნობთ ერთმანეთს, მაგრამ სახეზე კი ვცნობთ ერთმანეთს, რადგან არტურასთან გვინახავს ერთმანეთი, გიასთან გვინახავს ერთმანეთი, ავთოსთან, ვაგანასთან და სხვებთან, მეძვირეებთან თუ მეიაფეებთან. ჩვენ არა ვართ თანახმა. ეგრე არ გამოვა. თუ მაინცდამაინც ერთად გინდათ მოაყუჩოთ ქუჩის ბუკინისტები, რატომ ტაბიძის ქუჩას არ დაუთმობთ, ზედგამოჭრილი როა წიგნებისთვის! გალაკტიონ ტაბიძის ქუჩას, აი იმას, თავისუფლების მოედნიდან რომ აუდის საკრებულოს შენობას. დაუთმეთ ის ახალი, გარემონტებული მონაკვეთი წიგნებს, მათ შორის იმ ნამცხრებიან წიგნების მაღაზიებსაც. დავარქვათ იმ ადგილს “წიგნის უბანი”, ანდა რაც გინდათ ის დავარქვათ, უბრალოდ ნუ გადახვეტავთ ქალაქის ქუჩებიდან წიგნებს! ნუთუ ტყუილად იდგნენ ისინი ამდენი წელი?! ნუთუ არ არიან ღირსები უფრო ამაყად დადგნენ, ახალ დახლებთან, ისევ ქალაქში, ისევ ყველას თვალწინ, ისევ ნაცნობებთან, ძველ მუშტართან ერთად, ან სრულიად უცნობ ყმაწვილებთან ერთად, მორცხვად რომ იქექებიან მტვრიან წიგნებში, შინაურდებიან.<br /><br />ხომ დგას პრესის ჯიხურები?<br /><br />ხომ დგას საშაურმეები? სადაც ათწლეულების წინ განაყინი ხორცის წვით ამყრალებენ ქალაქს.<br /><br />რატომ არ შეიძლება წიგნებსაც ჰქონდეს ამ ქალაქში თავისი ადგილები, ან ერთი დიდი კარგი ადგილი.<br /><br />ნუთუ არ გინახავთ წიგნის ქუჩები, წიგნის უბნები ლონდონში, პარიზში, ბუენოს-აირესში, რომში... არ გსმენიათ მაინც ამ უბნებზე, სადაც იდგნენ და ახლაც დგანან წიგნით მოვაჭრენი, ბრიტანელები, ინდოელები, არაბები, არგენტინელები, იტალიელები, განსხვავებული გაგების, განსხვავებული პრინციპების ადამიანები, რომლებსაც ხშირად წიგნის წაკითხვის დროც კი არ რჩებათ მკითხველის გადამკიდე.<br /><br />ჩვენებმა რაღა დააშავეს, ჩვენმა წიგნით მოვაჭრეებმა, რომლებიც ამდენი წლის მანძილზე იდგნენ! ჩვენ კი მათი წიგნებით გვედგა სული!<br /><br />ისინი იდგნენ.<br /><br />იდგნენ გაღმა და გამოღმა, გასწვრივ და ჩაყოლებაზე, ერთად და ცალკ-ცალკე.<br /><br />ახლა ჩვენი ჯერია, ახლა ჩვენ დავდგებით!<br /><br />© radiotavisupleba.ge<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-3830676122512911339?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-23842049029314431702010-10-10T03:14:00.001+04:002010-10-10T03:15:36.200+04:00<u><span style="color: purple;"><a href="http://www.youtube.com/watch?v=vq5VEEWuV3I">GIORGI BUNDOVANI, OLEG TIMCHENKO PERFORMANS 2.10.2010</a></span></u><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-2384204902931443170?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-44856777938322358752010-10-10T03:02:00.005+04:002012-01-06T22:17:34.225+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD1VBii6TI/AAAAAAAABfs/qMDHz5gg3Xw/s1600/landscape.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" ex="true" height="342" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD1VBii6TI/AAAAAAAABfs/qMDHz5gg3Xw/s400/landscape.jpg" width="400" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD1sbzkGlI/AAAAAAAABfw/jDylLE7b9TU/s1600/mirzashvili.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" ex="true" height="112" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD1sbzkGlI/AAAAAAAABfw/jDylLE7b9TU/s400/mirzashvili.jpg" width="400" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD0HmAHJFI/AAAAAAAABfk/mmwqqiy0FTY/s1600/Tengiz+091.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" ex="true" height="313" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD0HmAHJFI/AAAAAAAABfk/mmwqqiy0FTY/s400/Tengiz+091.jpg" width="400" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><img border="0" ex="true" height="277" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD2Dhk-xYI/AAAAAAAABf0/6fnAObvFiL4/s400/mirzashvili1.jpg" width="400" /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><br /><br /><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD09QNiLpI/AAAAAAAABfo/P0iH0dezsUY/s1600/chubchika.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" ex="true" height="400" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TLD09QNiLpI/AAAAAAAABfo/P0iH0dezsUY/s400/chubchika.jpg" width="340" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-4485677793832235875?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-20294937619027722692010-09-07T20:53:00.002+04:002010-09-07T20:53:06.535+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZt5ZHftbI/AAAAAAAABfA/QWYsVlHe3xg/s1600/gigo+gabashvilis.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="290" ox="true" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZt5ZHftbI/AAAAAAAABfA/QWYsVlHe3xg/s400/gigo+gabashvilis.jpg" width="400" /></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-2029493761902772269?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-89159139673927921122010-09-07T20:52:00.002+04:002010-09-07T20:52:25.259+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZtqAlNRoI/AAAAAAAABe4/tGxiR5c87QI/s1600/gigo+gabashvili.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="400" ox="true" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZtqAlNRoI/AAAAAAAABe4/tGxiR5c87QI/s400/gigo+gabashvili.jpg" width="277" /></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-8915913967392792112?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-49242288840022955102010-09-07T20:51:00.002+04:002010-09-07T20:51:18.722+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZtbVT1zFI/AAAAAAAABew/f_ITXjMFNsc/s1600/Dkakabadz.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="400" ox="true" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZtbVT1zFI/AAAAAAAABew/f_ITXjMFNsc/s400/Dkakabadz.jpg" width="287" /></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-4924228884002295510?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-32753032117498792772010-09-07T20:50:00.002+04:002010-09-07T20:50:23.395+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZtJFEfcwI/AAAAAAAABeo/7zikiC2yFoM/s1600/aleqsandre+mrevlishvili.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="400" ox="true" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZtJFEfcwI/AAAAAAAABeo/7zikiC2yFoM/s400/aleqsandre+mrevlishvili.jpg" width="300" /></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-3275303211749879277?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-10918539207414772102010-09-07T20:49:00.000+04:002010-09-07T20:49:15.923+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZs2uxhXII/AAAAAAAABeg/zFhKHKzmaDo/s1600/dimitri+shevardnadze.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="400" ox="true" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZs2uxhXII/AAAAAAAABeg/zFhKHKzmaDo/s400/dimitri+shevardnadze.jpg" width="238" /></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-1091853920741477210?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-5960408192327080612010-09-07T20:47:00.002+04:002010-09-07T20:47:56.039+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZsj2O767I/AAAAAAAABeY/JeM6xQFeHmw/s1600/d.shevardnadze+20ww.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="400" ox="true" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TIZsj2O767I/AAAAAAAABeY/JeM6xQFeHmw/s400/d.shevardnadze+20ww.jpg" width="322" /></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-596040819232708061?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-90818567053271752862010-06-09T02:57:00.000+04:002010-09-07T20:56:59.916+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TArWPkQ6fvI/AAAAAAAABc4/BHAzM2nxk30/s1600/jazi.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" gu="true" height="400" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/TArWPkQ6fvI/AAAAAAAABc4/BHAzM2nxk30/s400/jazi.jpg" width="312" /></a></div><div style="text-align: justify;">პირველი წიგნი, რომელიც ქართულ ენაზე ჯაზის შესახებ წავიკითხე, ვახტანგ ჯალიაშვილის "ინსტრუმენტული ჯაზი" იყო, 70-იან წლებში დაბეჭდილი გაცრეცილი გამოცემა, რომელიც იმ პერიოდისთვის ალბათ, ამ თემაზე დაწერილი ერთადერთი წიგნი გახლდათ ჩვენს სინამდვილეში, მას შემდეგ გავიდა წლები, აკრძალვა ჯაზზე მოიხსნა, მისი მოსმენა ე.წ. კარგი ტონის აუცილებელი შემადგენელიც კი გახდა, მით უმეტეს, თუ ინტელექტუალობაზე დებდი თავს; გაფართოვდა ამ ჟანრის შესახებ ინფორმაციის მოძიებისა და მოსმენის შესაძლებლობები, გაჩნდა არაერთი მიმართულება, თუმცა, ქართულ ენაზე ჯაზურ მუსიკასთან ზიარების ბედნიერება ისევდაისევ ჯალიაშვილის გაყვითლებული გამოცემით იყო შესაძლებელი. და აი, ნავსი გატყდა. მწერალმა ზურაბ ქარუმიძემ ძალიან კარგი წიგნი შემოგვთავაზა, რომელსაც "ჯაზის ცხოვრება"ჰქვია. "მე არც მუსიკისმცოდნე ვარ და არც ისტორიკოსი _ ამდენად რაიმე მუსიკალური ჟანრის ისტორიის დაწერა ფიქრადაც არასოდეს გამივლია. ოღონდ ეგაა, რომ სიყვარულმა კაცს შეიძლება გონება აურიოს... ჰოდა, მეც სიყვარულმა დამაწერინა ეს წიგნი _ ჯაზური მუსიკის სიყვარულმა" _ წერს გამოცემის წინათქმაში ავტორი და 433 გვერდზე გვიყვება ჯაზის ისტორიას _ წარმოშობიდან დღემდე. ასევე, გვაცნობს იმ ადამიანებსაც, ვინც ამ დიდებულ მუსიკას ქმნიდა და ქმნის, ლეგენდარული ბადი ბოლდენიდან _ უინტონ მარსალისამდე. </div><div style="text-align: justify;"><strong><span style="font-size: x-small;">ჟურ. ლიტერატურა ცხელი შოკოლადი, 2009</span></strong></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-9081856705327175286?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-85938295389265925582010-06-06T02:51:00.001+04:002010-06-06T03:09:18.983+04:00<div style="text-align: justify;">პოლონური წარმოშობის მხატვრების, ძმები ზდანევიჩების სახელს ქართული კულტურის დამფასებლები კარგად იცნობენ, თუმცა, ახალი თაობისთვის მათი ცხოვრებისა და შემოქმედების შესახებ ბევრი რამ უცნობია. </div><div style="text-align: justify;">ეს კატალოგი საქართველოს ერონული მუზეუმისა და ალექსანდრე დიუმას სახელობის კულტურის ცენტრის ერთობლივი საჩუქარია ხელოვნების მოყვარულთათვის. მასში შესულია საინტერესო დეტალები ძმები ზდანევიჩების ცხოვრებისა და მოღვაწეობიდან. პოლონური წარმოშობის მიუხედავად, ისინი თავს ნამდვილ ქართველებად მიიჩნევდნენ. სწორედ მათ სახელს უკავშირდება ფიროსმანის შემოქმედების აღმოჩენა და მისი ევროპელთათვის გაცნობა. 1916 წელს სწორედ ზდანევიჩების სახლში გაიმართა მხატვრის ნამუშევრების პირველი გამოფენა. ამ საქმეში განსაკუთრებით უმცროსი ძმა, ილია აქტიურობდა, რომელიც წლების განმავლობაში მუშაობდა პიკასოსთან ერთად. მისმა მონათხრობმა ფიროსმანის შესახებ იმდენად დიდი ზეგავლენა მოახდინა ესპანელ გენიოსზე, რომ ამ უკანასკნელმა ქართველი მხატვრის წამოსახვითი პორტრეტი შექმნა. სწორედ ეს პორტრეტი ამშვენებს ილია ზდანევიჩის მიერ ფრანგულ ენაზე გამოცემულ წიგნს "ფიროსმანაშვილი 1914." </div><div style="text-align: justify;">კატალოგში ძმების ნამუშევრებსა და ფოტოებთან ერთად წარმოდგენილია საინტერესო ტექსტუალური მასალაც, რომელიც ზდანევიჩების ცხოვრებასა და შემოქმედებას ეძღვნება.</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-8593829538926592558?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-44024142858968220222010-03-30T11:47:00.000+04:002010-03-30T11:47:44.334+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7GsaqT4zlI/AAAAAAAABZA/ZgiWbYyBcRE/s1600/%E1%83%A9%E1%83%A3%E1%83%91%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90+%E2%80%93+%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%9D+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7GsaqT4zlI/AAAAAAAABZA/ZgiWbYyBcRE/s320/%E1%83%A9%E1%83%A3%E1%83%91%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90+%E2%80%93+%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%9D+%E1%83%92%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%A1.jpg" /></a></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><span style="font-size: x-small;">თენგიზ მირზაშვილი</span></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><span style="font-size: x-small;">ბესო გულაშვილის ფოტო</span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-4402414285896822022?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-11862898329418747982010-03-29T12:33:00.002+04:002010-03-29T12:36:59.537+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7BkbWUVa3I/AAAAAAAABYI/9-q5-kT72Ng/s1600/iraklisutidze.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" height="200" nt="true" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7BkbWUVa3I/AAAAAAAABYI/9-q5-kT72Ng/s200/iraklisutidze.jpg" width="165" /></a><span style="font-size: xx-small;">ირაკლი სუთიძე</span></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><br /></div><div align="justify"></div><div align="justify">"ო, ზერაგთა პატრონო, შენ გეძღვნება ახალი ბრაჰმა". ეს - "რიგვედადან" არის...</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify">მაინცდამაინც ბრაჰმების მიძღვნა არა მჩვევია - არც ახლის და არც ძველის... თუმცა, რატომაც არა; მით უფრო, თუ ფერწერულ ზერაგთა პატრონი ხელს გიწყობს?!</div><div align="justify">ბევრი რომ არ გავაჭიანურო, ამჯერად მიღებაზე ირაკლი სუთიძე მყავს ჩაწერილი.</div><div align="justify">"მე, ცხენების გარეშე გაჩენილმა, ოღონდ სამთვალა ეტლით ხლებულმა და ჰაეროვანი სივრცის გარშემომწერელმა" უნდა მივიღო ეს მშვენიერი მხატვარი.</div><div align="justify">მეფურად, ანუ მხატვრულად უნდა გავუმასპინძლდე, მხატვრული მიღების ქრონოტოპს კი ჰიმნი შეჰფერის.</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><strong>ცხენის ისტორია</strong></div><div align="justify"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7Bk35bSSLI/AAAAAAAABYQ/Bc76kb8fyWE/s1600/lancelotshorse1998.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7Bk35bSSLI/AAAAAAAABYQ/Bc76kb8fyWE/s320/lancelotshorse1998.jpg" /></a></div><div align="justify">სუთიძის არტისტულ თავლაში არაერთი ცხენი ბინადრობს: "ლანსელოტის საბრძოლო ცხენი", "ყაბარდოული ცხენი", "ახალთექური ცხენი"...</div><div align="justify">ეს ცხენები მეტყველებენ; არა, კი არ მეტყველებენ, ლაპარაკობენ.</div><div align="justify">მოლაპარაკე ცხენები ჯერ კიდევ ჰომეროსთან გვხვდება.</div><div align="justify">მე ჯონათან სვიფტი უფრო მახსენდება.</div><div align="justify">"გულივერის მოგზაურობა" თქვენც გეხსომებათ; მაშინ ისიც გაიხსენეთ, რას ლაპარაკობს თავად სვიფტი სახელმწიფოს სახელწოდებაზე, სადაც გულივერი მოგზაურობს. "ჰუიჰნჰნმი" _ ცხენს ნიშნავს, ხოლო ეტიმოლოგიას თუ გავყვებით, "ბუნების სრულქმნილებას".</div><div align="justify">ცხენი სუთიძისთვისაც სრულქმნილებაა; "ბუნების სრულქმნილება".</div><div align="justify">"სუთიძის ცხენი" _ ცოტა არ იყოს, უცნაურად ჟღერს! არადა, ეს სუთიძის კი არა, ბუნების საკუთრებაა.</div><div align="justify">ტოლსტოის ხოლსტომერიც დაახლოებით ამასვე განიცდის; განიცდის, თუ რატომ წარმოიდგინეს ადამიანებმა, რომ იგი ეკუთვნის მეჯინიბეს და არა ღმერთს, ანდა, სულაც თავის თავს...</div><div align="justify">წეღან ვთქვი, "სუთიძის ცხენი" ბუნების საკუთრებაა-მეთქი, მაგრამ კულტურის საკუთრებაც ხომ არის?!</div><div align="justify">დიახ, ცხენი სუთიძესთან კულტურის არტეფაქტად იქცევა, ამ "კულტურის" ემბლემა კი ლაგამია; ლაგამი და უნაგირი; და საერთოდ, ის ულამაზესი "ტანისამოსი", რომლითაც რეპრეზენტირდებიან ისინი.</div><div align="justify">მაგრამ ამას ხომ მე ვლპარაკობ... და არა ცხენები.</div><div align="justify">და მაინც, თვით ცხენები რას ლაპარაკობენ, რის შესახებ ჰყვებიან, როგორია მათი ნარატივი?</div><div align="justify">რა ვიცი... ერთი კია: სუთიძისეული (თუ სუთიძის ეული) ცხენები, სვიფტის ცხენოსნური სახელმწიფოს მკვიდრებისა არ იყოს, ემიგრანტები არიან, ემიგრანტები ადამიანური სამყაროდან; მოგზაურები, რომლებმაც ჩამოსვეს ადამიანები და თავად იქცნენ მოგზაურებად.</div><div align="justify">სუთიძისეული ცხენები, და საერთოდ, ცხოველები ადამიანის ანიმალურ ძალთა, მათ ალაგმულ ეფექტთა პროექციებია. ოღონდ, ამ ცხოველებს ყველაზე ნაკლებად შეჰფერით პრედიკატი _ "პირუტყვი".</div><div align="justify">ამ ცხენებს თავისი "ჟანრიც" აქვთ და საკუთარ თავთან იგივეობის იმპერატივიც...</div><div align="justify">სტიქიათა, ლანდშაფტთა, ბიოლოგიურ სახეობათა და მისთანათა ადგილს ცივილიზაციაში და მის გამორჩეულ სფეროში - კულტურაში - სწორედაც ჟანრები იკავებენ.</div><div align="justify">ჟანრი სოციალური საქციელის ინტენციონალურ-ფუნქციონალური ტიპია; და ამგვარ საქციელთა შედეგად წარმოქმნილ საგანთა თუ ტოპოსთა ტიპიც...</div><div align="justify"><a name='more'></a>სუთიძისეული ცხენიც "ჟანრი" იმიტომაა, რომ იგი ამ "პირუტყვს" სოციალურად მო-აქცევს, გარკვეულ სოციო-კულტურულ ლოკუსს მოუზომავს, "ცხოვრების გმირად" აქცევს, ამპლუას უწესებს, ოპერატიული ფუნქციის მატარებელ სიგნალს დესიგნატურად ფუნქციონირებად სიმბოლოს შეუნაცვლებს. მოკლედ, სურათის ნარატორის თვითკმარ როლს აკისრებს და თითქოს მასვე აწერინებს საკუთარ ფერწერულ ბიოგრაფიას.</div><div align="justify">ასე გადის ცხოველი ანიმალიტას-იდან ალაგმულ ჰუმანიტას-ში, მაგრამ ეს უკანასკნელი უტრანსცენდენტო ადამიანობაა, ნარცისიზმიღა რომ დარჩენია ნუგეშად.</div><div align="justify">სუთიძისეული ცხენებიც ნარცისები არიან...</div><div align="justify">მთავარი ისაა, რომ ისინი პირუტყვები აღარ არიან.</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7BlVY7P39I/AAAAAAAABYY/u-2zZ37csII/s1600/suridze1.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7BlVY7P39I/AAAAAAAABYY/u-2zZ37csII/s320/suridze1.jpg" /></a></div><div align="justify"><strong>პირუტყვი ხელოვნება</strong></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify">აი, ფერწერა კი, ერთი შეხევით, პირუტყვი ხელოვნებაა...</div><div align="justify">მის ამეტყველებას სუთიძეც ლა(გ)მობს. იგი ბევრს მუშაობს ფერწერის ენაზე, მაგრამ ეს მაინც "ამაო გარჯაა". ამაო იმდენად, რამდენადაც მისი ფერწერულ-ლინგვისტური პრაქტისის შედეგები იმით ჯამდება, რომ მხატვარი, ახდენს რა "ენის" მანიფესტაციას, ნებსით თუ უნებლიეთ, იმას გვიჩვენებს, რომ ეს "ენა" ენა აღარაა; ანდა ჯერ კიდევ არაა ენა; ან კიდევ, მაინც არ არის ენა.</div><div align="justify">იგივე ითქმის ნარატივზე.</div><div align="justify">მხატვარი მოგვითხრობს, და ეს თხრობა თვით ონტოტექსტის იმანენტურია.</div><div align="justify">იგივე ითქმის საზრისზე - ისიც ნაწარმოების იმანენტურია.</div><div align="justify">ობიექტის აღსაწერად, გამოსახატავად, მოვლენისა თუ ხდომილების, თუნდაც თეორიის ჩამოსაყალიბებლად, ანდა მორალის საქადაგებლად, ჩვეულებისამებრ, დესკრიფციულ ენას, სახელდებათა და მტკიცებულებათა ენას მიმართავენ.</div><div align="justify">მაგრამ, სუთიძე... მხატვარია.</div><div align="justify">ერთი შეხედვით, არაფერი აწუხებს, არც თვითგამოხატვა სურს; თვითგამოხატვა რომ ეწადოს, ჩვეულებრივ ენას მიმართავდა. მეტიც, სუთიძე მხატვრობით საკუთარი თავისაგან გაქცევას უფრო ცდილობს, თანაც ფეხით კი არა, ცხენით; ყოველ შემთხვევაში, საკუთარი თავიდან გამგზავრებას...</div><div align="justify">და მაინც, სუთიძე - ვიმეორებ - მხატვარია, თანაც პროფესიონალი. და რახან ასეა, მან ისიც იცის, რომ არსებობს მხატვრული კომუნიკაციის დისციპლინირებადი პირობები; და ამ პირობებს (თუ კონვენციებს) დაცვა სჭირდება.</div><div align="justify">ხელოვნება, როგორც წესი, თავად გვთავაზობს ერთგვარ კოდს; თუმცა ეს კოდი არც განსაზღვრულია, არც მაინცდამაინც მკაცრი და, კაცმა რომ თქვას, ესთეტიკური რეალობის შემოგარენში უფრო "მუშაობს".</div><div align="justify">ეს კოდი კულტურის ფენომენიცაა; და არა მხოლოდ იმის გამო, რომ ფორმულირებულია. იგი მხატვრისაგან დამოუკიდებლად ახორციელებს ესთეტიკურ ცდას, თანაც _ მოცემულ ისტორიულ მომენტში. სუთიძე გრძნობს ამ "მომენტს"; იმასაც გრძნობს, რომ კოდი, გარკვეულ ისტორიულ-კულტურულ ტრადიციასთან რომ ანათესავებს, მაინც არაა საკმარისი ესთეტიკური ცდისათვის.</div><div align="justify">საქმე ისაა, რომ მხატვრული კოდი არ აღიქმება კოდად, დეშიფრირებას რომ ექვემდებარება. აი, ვდგავართ სურათის, ვთქვათ, "კამელოტის" წინაშე; ვდგავართ... კი არ ვუცქერით, ვდგა-ვართ... არადა, გვგონია, რომ ვუცქერით; ეს, უკვე მერე აღმოვაჩენთ, რომ უბრალოდ, ვდგავართ და ველით, როდის გაგვიბამს დიალოგს, როდის მოგვნუსხავს ავტორისეული ტოპოფილიით, როდის დაგვატყვევებს ლოკუსის მეუფებით, როდის გაგვმსჭვალავს ადგილის აურით, ატმოსფეროთი, უფრო მკაცრად _ სემიოსფეროთი. რაც მთავარია, ამ "დგომის" პროცესში სულაც არა ვართ ვალდებულნი, ის, რასაც აღვიქვამთ, შევაჯეროთ იმასთან, რაც ვიცით, ვთქვათ, იმავე "კამელოტის" შესახებ. კიდევ უფრო მეტი, რაც ვიცი, ისიც უნდა დავივიწყო. უნდა დავივიწყო ის, რამაც შეამზადა ჩემი აღქმა. ყველაფერი უნდა დავივიწყო, ყველაფერი, გარდა იმისა, რომ მე ვდგავარ სურათის წინაშე... მხოლოდ ონტოტექსტი უნდა აღვიქვა, ნაწარმოები და მის წინაშე ჩემი დგომა... არავითარი გაგება, მხოლოდ აღქმა; აღქმა და დგომა...</div><div align="justify">მხატვარიც ასევე დგას, დავუშვათ, თუშური ლანდშაფტების წინაშე - ფერწერულ კადასტრს ახდენს. ამგვარი აღწერისას მას კავერნები უფრო იზიდავს. ასევეა ძველი ბაზილიკის წინ მდგომი შავი ხეც, ბაზილიკის ტანში გაჩენილ კავერნას, ამ მინუს-სივრცულ ფორმას რომ ჩამოჰგავს...</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7BldyAoiRI/AAAAAAAABYg/dIuHCYORC6Q/s1600/sutidze.gif" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7BldyAoiRI/AAAAAAAABYg/dIuHCYORC6Q/s320/sutidze.gif" /></a></div><div align="justify"><strong>მოციმციმე თეზაურუსი</strong></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify">მორის მეტერლინკი წერდა: "...თუკი ჩვენ სინათლესაც კი ვერ ვხედავთ, შეიძლება ითქვას, რომ ირგვლივ არსებობს მხოლოდ უხილავი".</div><div align="justify">"უხილავი", "უჩინარი"... ამგვარი გამოთქმები ევროპული ნეოპლატონური ტრადიციის დასასრულს აგვირგვინებენ; და საერთოდ, ხელოვნება (ისევე, როგორც ენა, მითოსი, შემეცნება) ერთგვარი ორგანონია, სინათლის განსაკუთრებულ წყაროს რომ ინახავს.</div><div align="justify">სინათლის ამგვარი, არტისტული წყარო, როგორც ხედვის ფუნქცია, საწყისშივე არარეალისტურია. საქმე ეხება ხედვის თავდაპირველ ინტენციონალობას, განცვიფრებასთან რომაა წილნაყარი.</div><div align="justify">სუთიძეც ჭვრეტს სინათლეს, ჭვრეტს და გამძაფრებულად განიცდის მის ხილულ (და არა მხოლოდ ხილულ) სუბსტიტუტს. ოღონდ, იგი წყდება თვით სინათლის იდეას და მეორად, რეზონანსულ გამოსხივებად მოგვივლენს. ამგვარი სინათლე, თითქოსდა, საკუთარ თავშივე ატარებს ინფორმაციას რაღაც დაშიფრულის კრიპტოსამყაროს შესახებ. მეტაფორულად, სინათლე _ შინაგანის, ხოლო აქედან, სუბიექტური სრეპრეზენტაციას ახდენს, თანაც, იმავე ვალენტობით, რითაც გარეგანის წარმოდგენას, ანდა უკეთ, დასწრებას...</div><div align="justify">შემდეგ... სუთიძე აურაზე მუშაობს, აურას აფიქსირებს, სხეულის აურას.</div><div align="justify">იგი აურის არა მხოლოდ "მარჯვე" მიმღები, არამედ გენერატორიცაა; და აურის რეზონატორიც. რა ვუყოთ, რომ ეს აურა (აუ, რა ამბავია ამდენი აურა!) ხანდახან...</div><div align="justify">მგონი, სუთიძის მეთოდს ატორღიალებული "ჩრდილისაკენ" გამექცა ხელი, მაგრამ მის ოპუსებში რომ არ ფიქსირდება ჩრდილი?!</div><div align="justify">ერთგვარი "სუმბურის" მიუხედავად, სუთიძისეული სხეულები თითქმის აბსოლუტური პლასტიკურობით ვიბრირებენ ("აბსოლუტურიო"?!). მხატვარი მუდამ ზუსტად იჭერს ("ზუსტად"?!) ამგვარი ვიბრაციების საკვანძო ტაქტს და მონიშნავს სხეულის ფუნდამენტალური გარდასახვის, ანდა, უფრო ზუსტად, ტრანსპარანციის იმ მოუხელთებელ ცეზურას, საიდანაც ეს სხეული უცაბედად ქრება, უკეთ: გამჭვირვალე ვუალში უჩინარდება.</div><div align="justify">სუთიძისეული აურა ერთგვარ "ლინზაშია" დასახული; ეს "ლინზა" იცავს მის სურათებს გადაყვითლებული ინფექციისაგან; ამასობაში მხატვარი ცდილობს, რაც შეიძლება დაჭიმოს წარმოსახვის სიმი და როგორც ლოი ფულერის ერთ ტექსტშია, ლამისაა, პეპლისა თუ ორქიდეას ფანტასტიკურ ხატში გადაზარდოს.</div><div align="justify">ეს გაქრობისათვის გამზადებული (რომ არა ვთქვა, განწირული) სხეულია, რომლის ფერმწერალიც (სიმბოლიზმის ერთი ფორმულისა არ იყოს, კაზალისისადმი წერილში მალარმემ რომ ჩამოაყალიბა) აღწერს არა საგანს, არამედ იმ ეფექტს, რომელსაც იგი ახდენს; აღწერს სხეულს, რომელიც არც მეტაფიზირებს, არც ექსტატირებს, არც ექსისტირებს და არც ტრანსცენდირებს. პირიქით, ერთგვარ პრენატალურ მდგომარეობას ელტვის, თუნდაც ნირვანაში გაყუჩებას.</div><div align="justify">ვიბრირებად ეთერში ჩაძირული ფორმები ერთ დროს მკაფიო ცხოვრებით ცხოვრობდნენ, ახლა კი, აურატულ მატრიცაში გატვრინულნი, უსასრულოდ წარიხოცებიან და ხელახლა იბადებიან. თანაც, გაცილებით უფრო სანდოდ იფურჩქნებიან.</div><div align="justify">ხანდახან მეჩვენება, რომ სუთიძე გრაფიკოსი უფროა, ვიდრე ფერმწერი. არადა, მგონი ვცდები. და ისევ და ისევ, მისი ნიუები მაცდუნებენ. ნიუები, რომლებიც - ვერ გამიგია - "საგანთა უარით ნახაზი ოცნებით" მხიბლავენ თუ ლესირებით არტიკულირებული დრაპირების ილუზორულობით -დრაპირებისა, ამ სხეულების წარსულისა და მომავლის მანიფესტირებას რომ ახდენენ. მაგრამ აწმყო?! აწმყო მათი მუდამ ეფემერულია, ისე, როგორც ეფემერულია ნებისმიერი რეპრეზენტაციის სტატუსი. ეს დრაპირებები, ანუ წარსულის მომენტთა აკუმულირებული სიმულაკრები სხეულიდან აისხლიტებიან და ტოვებენ თვალისათვის ძლივს შესამჩნევ კვალს, თუგინდ ვუალს, სხეულისაგან საბედისწეროდ რომ გვაშორებს და იმავდროულად, ამ სხეულშივე აუნჯებს რაღაც ძვირფასს, თითქმის სემიოტიკურად მოციმციმე თეზაურუსს. უმისოდ ეს ტანი ვერ იმნიშვნელებდა, როგორც ჯერარსი. სწორედაც ტანის ამგვარი დაფარულობა ხდის შესაძლებელს ხედვას. ამასთან, ავლენს ისეთ საკრამენტულ ღირებულებას, უშუალოდ ტანზე რომ აღარ არის მიტმასნილი, ანუ იმგვარი დასწრებულია, დაუსწრებლად რომ არსებობს.</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><strong>ესთეტიზმი და მარცხი</strong></div><div align="justify"><br /></div><div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7Blm_zPh8I/AAAAAAAABYo/HGVD-yFlQQU/s1600/sutidze2.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S7Blm_zPh8I/AAAAAAAABYo/HGVD-yFlQQU/s320/sutidze2.jpg" /></a></div><div align="justify">სუთიძის სალუქ ხელოვნებას ერთობ შვენის სიტყვა ესთეტიზმი _ ეს პოსტრომანტიკული ფენომენი. მის უკან მდგომი რეალობა თანამედროვე, "დეჰუმანიზებული" ხელოვნებაა. თუმცა, კაცმა რომ თქვას (აბა, ცხენი ხომ არ იტყვის?), რაღა დროს დეჰუმანიზებაა?! ახლა დე-დეჰუმანიზების დრო უფროა.</div><div align="justify">თეორიულად ესთეტიზმი ორი ფორმით იშიფრება: ერთია ესთეტიკური ნატურალიზმი, მეორე კი - ესთეტიკური ფსიქოლოგიზმი. რას წარმოადგენენ ისინი? რას და, ონტოლოგიური და ფსიქოლოგიური დიქოტომიის ინერციას.</div><div align="justify">ნატურალისტური ესთეტიზმი მშვენიერისადმი ლტოლვაა, სწრაფვა საამოსადმი, ჰედონისტურისადმი. ესთეტიკური ცდის უნიტალური სრულყოფილებაა იგი.</div><div align="justify">ამ კონტექსტში ხელოვნება ესთეტიკური სრულფასოვნების მოდელია. ხომ გეცნოთ სუთიძე?!</div><div align="justify">რაც შეეხება ფსიქოლოგიურ ესთეტიზმს, იგი დენდურ ტრადიციად განიხილება. მშვენიერი, ამ კონტექსტში, ანტისოციუმი და ანტიბუნებაა.</div><div align="justify">თუკი ნატურალისტურ ესთეტიზმში ნაკლებია თვითრეფლექსია, ფსიქოლოგიური ესთეტიზმი სწორედ ამგვარი თვითცნობიერებით სულდგმულობს. ნიჰილიზმია მისი სრულყოფილების ინსტრუმენტი, ანდა, უბრალოდ - სრულყოფილება. ამდენად, აუცილებლობასაც კი აღარ წარმოადგენს, იყო მხატვარი, საერთოდ, ხელოვანი; ოცნებაც საკმარისია!</div><div align="justify">აი, ესთეტი კი არტისტი ხდება, მისდევს (იქნებ ცხენით?) გარკვეულ იდეალს, თუნდაც ადამიანურ იდეალზე აღმატებულს, და ამ დროს მიიღწევა შუმუმ ბონუმ... არტეფაქტის ფრაგმენტები ასე იქცევა ეკვივალენტად "ყოფიერებისა - თავის თავში - თავისთვის". ეს უკვე ექსისტენციალური ფსიქოგოგიაა და ონტოლოგიად ყალიბდება, რეალურ-ობიექტურ ტელეოლოგიაში ვარდება და ახასიათებს ნებისმიერ ესთეტიზმს, უნივერსუმის მიზანს ესთეტიკურად რომ აკმაყოფილებს. ახლაც იცანით სუთიძე?!</div><div align="justify">ხელოვნებით გამოწვეული გრძნობა მაინც არ არის ფსიქოლოგიური კმაყოფილება. იგი მუდამ მარცხისკენაა მიდრეკილი.</div><div align="justify">ასეა, სასიამოვნო ძნელად ეპუება ხელოვნებას. ანდრე ჟიდისა არ იყოს, მშვენიერი გრძნობებით ცუდი ლიტერატურა იქმნებაო, ეს თეზისი მხატვრობაზეც ვრცელდება, ალბათ. ყოველ შემთხვევაში, ხელოვნება მუდამ უსიამოსაკენ იხრება, მარად და მარად ტყდება, როგორც გალაკტიონის ჩინარი...</div><div align="justify">ამ გაგებით (ჩემ კეთილ გულს რა ვუთხარი) ირაკლი სუთიძეს მე ვუსურვებდი პერმანენტულ მარცხს. მხოლოდ მაშინ ასცდება ინსტინქტურ კმაყოფილებას. მხოლოდ მაშინ მოიხელთებს უწყვეტ ეიდოსს, გამოსახულების მიღმაც რომ გაგრძელდება, სურათის ჩარჩოს რომ გადმოლახავს, მოკლედ, მარად და მარად რომ მო-ტყდება... და ეს იქნება, ალბათ, პირველადი ინსტინქტების მუდმივი შეხვედრა - სინატიფისა და სისასტიკის, მდაბალისა და ამაღლებულის, პროფანულისა და საკრალურის, სასიამოვნოსა და უსიამოვნოს, ეროტიკულისა და ჰერმენევტიკულის რენდეზ-ვოუს.</div><div align="justify">ხელოვნების ასეთი "ელეგიური ეფექტი" ხომ ესთეტიკური ხატის რეცეფციის თანამდევი თვისებაა?!</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><strong>ზედაპირის "ადგილი"</strong></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify">სუთიძე მიმეტისტი მხატვარია. მიმეტიზმი კი იმ სიტუაციაშია ეფექტური, როცა გარეგანი, ანუ "სხვისი" ტანი საერთო ზედაპირს იძენს შინაგანთან, ანუ საკუთარი ტანის სქემასთან მიმართებით. ამ დროს "სხვების" მოძრაობა თავად სუბიექტის ტაქტილურ-კინესთეტიკურ სქემას წაეფინება. მოდი, ისევ ფიგურალურად ვიტყვი: ჰაერის მოძრაობა წყალს მხოლოდ მაშინ ამოძრავებს, როცა ისინი საერთო ზედაპირით არიან შერწყმულნი. ამგვარ, "წყალ-წყალა" სინთეზს სუთიძე ლაკით აღწევს. ამ გაგებით, მისი ფერწერა, ნახევრად ხუმრობით რომ ვთქვა, "ლაკ-ლაკა" უფროა... "ლაკ-ლაკა" და "ლაპ-ლაპა"... ჩასვით ბრჭყალებში ეს ვუალიზებული "ლაკ-ლაკი" (თუ "ლაპ-ლაპი") და ამგვარი რედუქციით, ესთეტიკური ფენომენის ნაცვლად მიიღებთ მშრალ ნახევარფაბრიკატს, აულაგმავ ფიზიოლოგიურ ვნებას. ამ მხრივ, სუთიძე არ ტოვებს კვალს და არ ზრუნავს ნაწერზე, როგორც ხსოვნაზე. ჩჟუან-ცზიც ამას არ ამბობდა _ ნამდვილი ხელოვნების ნიშანი უკვალობააო?!</div><div align="justify">და საერთოდ, ყოველგვარი ხსოვნა, სახელდობრ, პოსტთანატოლოგიური ადამიანური ხსოვნა, უკვდავების სუროგატია ("შენ უკვდავების ხარ სუროგატი"). ჩვენ კი ამგვარი სუროგატებით აღარ ვიტყუებთ თავს...</div><div align="justify">ახლა ისევ "მიმეზისსა" და "ზედაპირს" დავუბრუნდები.</div><div align="justify">მიმეტურ პროცესში ზედაპირის ფუნქციონირებას ჯერ კიდევ ლეონარდო აღწერდა და ორი სხეულის საზიარო საზღვრად წარმოიდგენდა, სხეულებისა, რომლებიც არ აგრძელებენ ერთიმეორეს. ეს საზღვარი არც ერთი ამ სხეულის ნაწილად არ გვევლინება. მოკლედ, დეფორმაცია მუდამ ზედაპირზე წარმოიშვება და აკავშირებს ორ სხეულს, რომელთაგან ერთი მოქმედებს, როგორც ნაბეჭდი, მეორე კი - როგორც ა-ნაბეჭდი.</div><div align="justify">სუთიძის ტეცჰნე თავისი ესთეტიზმით, ზედაპირთა, ლამის კონდიტერულად დაგემოვნებულ მოდელირებაში მჟღავნდება. უკეთეს ვარიანტში, ეს ზედაპირები, თითქოსდა, უნატიფესი მემბრანის წყალობით სულდგმულობენ, პროტოპლაზმასავით მფეთქავ სხეულებს გარემოსაგან რომ გამოჰყოფენ. სწორედ ეს მემბრანაა ზედაპირის "ადგილი".</div><div align="justify">მისი სურათების სარკესავით კრიალა ზედაპირები ნარატიულ სარკეს წარმოადგენს. მაინც, რას აირეკლავს ეს სარკე? რას და, თვით თხრობის მატერიას, რომელიც თავისი ინტონაციური სარჩულით, "ტემბრალური ჟესტებითა" და მანიერისტული გრაციოზულობით გვევლინება სარკედ, თვით მთხრობელის "ფიზიკას", მის სხეულებრიობას რომ აირეკლავს...</div><div align="justify">ასე რომ, დაწყნარდით, ჩვენი მხატვარი განსაკუთრებულს არაფერს მოგვითხრობს. ისტორია მას აღარ აინტერესებს და "თეთრი მალარმეს" იმ მიმს ჩამოჰგავს, დერიდასი არ იყოს, საკუთრივ რეფერენტულობის მიმირებას, ანდა, ელემენტარულად, იმიტაციის მიმირებას რომ ახდენს. ჩვენ, მაყურებელს, რაღა მოგვეთხოვება? ბევრი არაფერი - მხოლოდ სიამოვნების მიღება. ყურებას (სწორედ, ყურებას) განვაგრძობთ მანამ, სანამ განვიცდით სიამოვნებას. თანაც, ამ აქტს იმიტომ კი არ ვაჭიანურებთ, რათა უკეთ გავიგოთ სურათის საზრისი, არამედ იმის გამო, რომ ჩვენი ორგანული, ტანისეული მოცემულობა ერთვის სურათის ონტოტექსტუალურ რეალობას. წაიკითხეთ და ისიამოვნეთ: ჩვენს წინაშეა სხეულებრივი პარტიტურა, რომლის მეოხებითაც განსხეულების მუსიკას ვუსმენთ... ესაა და ეს.</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><strong>ლაგამი და ვუალი</strong></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify">სუთიძისეულ ნიუებში ერთმანეთს ავსებენ სიამტკბილობა და ავხორცობა. მისი, თითქოსდა "კამა სუტრადან" გადმოსული დიაცები, ფარული ეროტიზმითაც სუნთქავენ, ჰიპნოზური ლეთარგიითაც თვლემენ და გარეგან რიტმებზეც გადააწყობენ შინაგან რეზისტენციას. და ესაა სიცოცხლე; პარ ეხელლენცე სიცოცხლე...</div><div align="justify">ძირეული, რის გამოც სუთიძეს იმიტატორობა შეიძლება "დავაბრალოთ", სწორედ ესაა - სიცოცხლის ბაძვა, თანაც, ძილ-ღვიძილის მდგომარეობაში; კიდევ ერთი რამის გამო (ისიც, ძილში!) შეიძლება "დავძრახოთ" იგი - ესაა შემგუებლობა, ადაპტაცია და ასიმილაცია გარემომცველ სამყაროსთან. არადა, რას ვერჩით?! ნებისმიერი ცოცხალი მატერია ხომ იმანენტურად ფლობს სპეციალურ სხეულს, იმიტაციისა და ადაპტაციისათვის მოსამარჯვებელ ორგანოს - უჯრედოვან პროტოპლაზმას, რთული კოლოიდური ხსნარებისაგან რომ შედგება. აი, ეს კოლოიდებია თურმე იდეალური რეზონატორები, სასიცოცხლო რიტმების ფერებისა და ბგერების აბსოლუტური იმიტატორები.</div><div align="justify">ამ იმიტაციური ადაპტაციის ზღვარია სიკვდილი, როცა ორგანიზმი უსულო გარემოს ემორჩილება და მკვდარ მატერიად იქცევა. ამიტომაცაა სიკვდილი ორგანიზმის მიერ სამყაროს იდეალური იმიტაცია. ხოლო იმისათვის, რათა გადარჩეს, ცოცხალმა მატერიამ არათუ უნდა აღიქვას გარემომცველი რიტმები, არამედ შეებრძოლოს კიდეც მათ. ცოცხალი არსება სიკვდილის შიშით ახვევს თავს გარემოს საკუთარ რიტმს; და ესაა ბრძოლა კოლოიდური რიტმისათვის - იტყვის ლედანტეკი. სწორედ ეს რიტმი შეადგენს სიცოცხლის ყველაზე სტაბილურ ფენომენს.</div><div align="justify">მინდა მჯეროდეს, სუთიძის ოპუსები ამგვარი იმიტაციის სურათებიცაა; რთული სურათები. მისი ფერწერული არტეფაქტების გარეგანი ფაქტორი სიცოცხლის მთრთოლავ ტექსტურას წარმოგვიდგენს, ქრომატული ორკესტრირება კი, გარესამყაროს რიტმებს ალაგმავს და აიძულებს, ინტიმურ ვუალიზირებულ უნისონში ააჟღეროს ის...</div><div align="justify">ვგონებ, მეც ავლაგმე "აგრესიული" რიტმები...</div><div align="justify">ახლა კი, დროა, დავეკითხო ღმერთებს, გადაიტანენ თუ არა ჩემს ჰიმნს ეტლით?</div><div align="justify">ანდა, თავად მხატვარი თუ გადაიტანს ამდენ სიამტკბილობას?</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><strong>კიდობანი და საწყობი</strong></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify">სუთიძის სახლში, რომელთანაც არაერთი სასიამოვნო მოგონება მაკავშირებს, ერთი ძველისძველი კიდობანი მომწონს...</div><div align="justify">ირაკლის სურათებიდანაც გამორჩეულად მომწონს "კიდობანი"...</div><div align="justify">ამ სურათს მეორე სათაურიც აქვს - "სადაც არს საფასე თქუენი"...</div><div align="justify">ჯერ სურათი დაიხატა და... სათაური მერე დაერქვა; საერთოდ, ეს ციკლიც - "სურათები სახარებიდან" თანდათან, შეუმჩნევლად, მიზანდაუსახავად შეიქმნა.</div><div align="justify">უფრო ზუსტად, მხატვარი საგანგებოდ კი არ ასურათებს ბიბლიურ მოტივებს, არამედ გარკვეული ქარგის მიხედვით ალაგებს თავის ოპუსებს - ძველსაც და ახალსაც... ახალი აღთქმის ტექსტუალური ნაკუწებით გადაარქმევს სახელებს და წყვეტილ სურათოვან იგავებად წარმოგვიდგენს.</div><div align="justify">სუთიძისეული ფერწერული კიდობანი ერთგვარ საწყობადაც მესახება, სადაც ბიბლიურად მოდიფიცირებული საგნები თავისებური წესრიგითაა ჩაწყობილი და იქნებ, სამყაროსმიერი ჰარმონიის პირველსახედაც ამიტომ გვევლინება?!</div><div align="justify">აქ ყველაფერი რუბრიკებადაა განლაგებული; ბიბლიურ საგანთა მეტნაკლებად იერარქიულ კლასებად და სივრცეში განსხეულებულ სიმბოლოებადაა მოწოდებული. არადა, ყველა საგანი ისედაც ბიბლიური არაა?!</div><div align="justify">სუთიძის "ღვინის ჭურჭელიც" ბიბლიური ჭურჭელია ("სარწყულნი ქვისანი ექუსნი მდგომარენი"); სუთიძის "ლოდიც" ბიბლიური ლოდია ("ლოდი, რომელ შეურაცხ-ყვეს მაშენებელთა"), სუთიძის "მგელიც" ბიბლიური ზოოპარკის მხეცია ("იხილის რაი მგელი მომავალი..."), სუთიძის "ორი თევზიც" ბიბლიურია ("და მოიღო ხუთი იგი პური და ორი თევზი"), სუთიძის "თასიც" ("და მოიღო სასუმელი...") ბიბლიური ევქარისტიის ინვენტარია...</div><div align="justify">მთელი ეს ექსპო-ციკლი იხსნება ბიბლიური კარიბჭით ("შევედით იწროსა ბჭისა...") და იხურება ბიბლიური მონეტით ("კეისარს კეისრისა").</div><div align="justify">სუთიძისეულ "კიდობანში" ისეთივე თანაფარდობაა ფერწერულ არტეფაქტებსა და მათ დასახელებებს შორის, როგორც... საწყობში.</div><div align="justify">დააკვირდით, სანამ საგნები მიმოქცევაში არიან - შემოაქვთ, გააქვთ... მათი რიცხვობრივი თუ სიტყვიერი რეგისტრირება ძნელია.</div><div align="justify">საწყობში კი, ანუ მის პირველსახეში - კიდობანში ეს საგნები ღვთაებრივ უძრაობას იძენენ. ამგვარი უძრაობის დაფიქსირების ფორმაა საინვენტარიზაციო სია.</div><div align="justify">ასე მწყობრდებიან "რიცხვი - სიტყვა - საგანი"...</div><div align="justify">სხვათა შორის, საიდან სადაო და, საბჭოურ სამოთხეში საწყობი სწორედაც, სიმბოლურად ფუნქციონირებდა.</div><div align="justify">ალბათ, არც ის იყო შემთხვევითი, რომ საეკლესიო ნაგებობებსაც, ჩვეულებრივ, საწყობებად აქცევდნენ ხოლმე.</div><div align="justify">ასე ხდებოდა საკრალურის ჩანაცვლება პროფანულით.</div><div align="justify">საწყობი ისეთსავე იდეალურ წესრიგს მოასწავებდა მატერიალურ სამყაროში, როგორსაც ეკლესია _ სულიერში.</div><div align="justify">დიახ, საწყობი - მატერიალური ეკლესიაა, სადაც მრევლის ნაცვლად საგნებია თავმოყრილი; მკაცრ საინვენტარიზაციო წესრიგს დაქვემდებარებული საგნები...</div><div align="justify">ეკლესიაც და საწყობიც ამიტომაა ცოდვილ და განძარცვულ სამყაროში ფარულად დაუნჯებული ჰარმონიის ლოკალიზებული ლაქები.</div><div align="justify">ასეთ ლაქებად არიან ისინი წარმოჩენილნი სუთიძისეულ კიდობანში...</div><div align="justify">თავიდან ურიცხვოდ, უსიტყვოდ, უსაგნოდ ფენდა... მერე, "საინვენტარიზაციო ნომრებით" გამოამზეურა; და რაც მთავარია, სიტყვებით შემოსა.</div><div align="justify">ირაკლი სუთიძე მწყემსს მაგონებს; მწყემსს ბიბლიური საგნებისა, ამ ჩვენს უღმერთოდ მიტოვებულ მიწიერ ცხოვრებაში ხელახლა რომ შემოაქვს ბიბლიური ფლორისა და ფაუნის საგნები - პირველსაგნები: "წითელი ხე" ("ხე კეთილი") და "შავი ხე" ("ხე ხენეში"), ხელახლა გვიჩვენებს "ვირსა" ("და პოვა იესუ ვირი") და "აქლემს" ("უადვილეს არს მანქანისა საბელი განსვლად ხურელისა ნემსისა..."), "უცხო ჩიტს" ("მიხედეს ფრინველთა ცისათა") და "მრავალთა სირთა უმჯობეს" ბეღურას... ბოლოს და ბოლოს, უცხო თვალით გადაგვახედებს სამფერი დროშასავით დახატული ბეთლემის ყვითლად აბიბინებულ ეგზოტიპიაზე და შავ ცაზე ამონათებული კვაზიმისტიკური მთვარითაც გვიკრავს თვალს...</div><div align="justify">"ბეთლემ... შენგან გამოვიდეს მთავარი" - ასეთია ამ სურათის მეორე (თუ პირველი?) სათაური.</div><div align="justify">მთავარი ისაა, რომ მხატვარი, რასაც (და ვისაც) არ უნდა ხატავდეს, რაც არ უნდა ბიბლიური საგნების (თუ პირველსაგნების) მწყემსად წარმოგვიდგებოდეს, მუდამ ახერხებს თვალის ჩაკვრას.</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><strong>"შავი ცხენი სადავითა ჰყვა..."</strong></div><div align="justify"><br /></div><div align="justify">ირაკლი სუთიძე მხატვრობაში "ძველმოდური" დაზგურობის კონსერვატორი ადეპტია; ამდენადვე, მისთვის უცხოა ე. წ. "აქტუალური ხელოვნება".</div><div align="justify">თუმცა, მის არტისტულ ბიოგრაფიაში იყო ერთი მომენტი, როდესაც მანაც სცადა საკუთარი შემოქმედებითი პერსონის (და მისივე არტეფაქტების) პერფორმირება.</div><div align="justify">2003 წლის ივნისის არცთუ მზიანი დღე იყო...</div><div align="justify">ის გალერეა "უნივერსის" წინ შეკრებილ "ტუსოვკას" თავისი მორიგი პერსონალური გამოფენის ვერნისაჟზე ორიგინალური "ტრანსპორტით" გამოეცხადა - "შავი ცხენი სადავითა ჰყვა..." თავად კი, კოვბოის კოსტიუმში იყო გამოწყობილი.</div><div align="justify">თუმცა, ამ თავისებურ "ნომერში" განსაკუთრებული ორიგინალობა არც ყოფილა. ის ხომ რახანია ცნობილია, არა მხოლოდ თავისი გაკრიალებული ფერწერული თავლით, არამედ ცხენისადმი თავგადაკლული სიყვარულითაც.</div><div align="justify">ლევ ტოლსტოი ამბობდა, ვერ ვიტან, როცა ნაცვლად იმისა, რომ თქვან - "Лошадь", ამბობენ "конь"...</div><div align="justify">სუთიძეც, გმირულ-რომანტიკულ რაშებს, ბედაურებს, დარახტულ მერნებს ანდა ფრთოსან პეგასებს კი არა, უბრალოდ, ცხენებს ხატავს, ადამიანურ ცხენებს ანუ თავისებურ "ხოლსტომერებს", ადამიანური ისტორიით...</div><div align="justify">მაგრამ, ის მხოლოდ თავისი სიმპატიური პირუტყვებით კი არ იწვევს ჩვენს იმპონირებას, არამედ საგნების, უფრო ზუსტად - ნივთების "მომთვინიერებლადაც" გვევლინება.</div><div align="justify">მხედველობაში მაქვს "ბოთლების" სერია.</div><div align="justify">სუთიძისეულ "ჯინებში" მხატვარი, თითქოსდა, ეთხოვება "არნუვისეულ" "ვინიეტკებს", მორთულ-მოკაზმულობას, კონტრაპუნქტულ გალამაზებას... ასეთი, თავისთავად მომსყიდველი ეფექტები გამოსახულების სიღრმეშია დალექილი.</div><div align="justify">ერთი რამ მაინც უცვლელი რჩება ამ სერიაში: ვირტუოზული ფერწერული "ტეხნეთი" გამოვლენილი უნარი მხატვრისა - ბოლომდე დაამყაროს მასალასთან გრძნობად-ემოციური კონტაქტი და ასევე, ბოლომდე დაიგემოვნოს ეს მასალა, ხოლო აქედან გამომდინარე, "გურმან" მაყურებელსაც ხელშესახებად მიაწოდოს ამ ნალოლიავები არტეფაქტის აღქმის პარტიტურა.</div><div align="justify">ამ სურათების თხზვის იმპულსი მუშაობის პროცესშივე უჩინარდება; და რჩება თვით ფერწერით სიამოვნების აქტი. ამ სიამოვნებას (თუ ტკბობას?) კი, მხატვარი, განსაკუთრებით მაინც, პირუტყვების, კერძოდ ცხენების ხატვისას ამჟღავნებს, ცხენებისა, რომელთაც ერთობ შვენით "მარგალიტი, ლაგამ-აბჯარ-უნაგირსა". სწორედ ეს "მარგალიტები" ანუ ზედმიწევნითი ესთეტიზმი და ფაქტურა-ტექსტურის გამომსახველობითი სიჭარბეც უნდა ანაზღაურებდეს ნარატიული სათქმელის დეფიციტს.</div><div align="justify">სუთიძისათვის სურათის ბუნება და ბუნების სურათი (და არა უბრალოდ - პეიზაჟი) განუყოფელია. როგორც უკვე მივანიშნე, მისთვის სურათი - ესაა საგანი, უფრო ზუსტად საგნობრივი ზედაპირიც და ვირტუალური სივრცეც.</div><div align="justify">ასეთ სივრცეს გვთავაზობს მხატვარი "კამელოტებშიც" და "კუკუშკებშიც"... მათ ზედაპირს საგანგებოდ აძველებს და ისტორიზმის ერთგვარი აურით მოსავს. ამასთან, თითქოსდა, ჩვენი "ახლანდელი" ემოციების გათვალისწინებითაც ამუშავებს, სულის ამოთქმამდე "ეფერება".</div><div align="justify">ესაა არა მხოლოდ ჰერმეტიზებულ ტილოზე, არამედ ამ ტილოს საგნობრივ არქეტიპზე ხელის დაკარების ინტიმურად გაფაქიზებული და ოდნავ გაუცხოებული, მე ვიტყოდი, სიმბოლიზებული აქტი, თუნდაც, რიტუალი, რომელსაც, ეს ერთი შეხედვით უხეში და ზანტი ნატურის კაცი მოულოდნელი შინაგანი კრძალვითა და გულისყურით გვიმჟღავნებს; თვალშეუდგამი ტექნოლოგიური მანიპულაციების წყალობით, ტილოს ალაგ-ალაგ "დათრთვილული" ზედაპირის სულ "სხვა", ეფემერულად "უცხო მხარეს" წარმართავს ჩვენს მზერას, გვიბიძგებს, მივატოვოთ ფიზიკური სამყოფელი და განვიმსჭვალოთ სურათის "დაორთქლილი" ატმოსფეროთი.</div><div align="justify">ასეთ "სათუო" რეალობას გვიმხელს მხატვარი "ორთქლის უთოთიც" და "ტიკითაც"; რაღაც არქაულად თვითმკმარი, პირველსაგნობრიობით გვიღვიძებს მათი "სხვა თვალზე" დანახვის იმპულსს.</div><div align="justify">რახან რაფსოდიის ფორმას არ ვეშვები, იმასაც დავამატებდი, რომ სუთიძისეულ, კულტურულად "ლამინირებულ" ფერწერას, რეალურ და ვირტუალურ სამყაროებს რომ ეხიდება, შეიძლება ღებულობდე ან არ ღებულობდე; და მაინც, ესაა ხიდი შინაგან და გარეგან რეალობებს შორის, რომელსაც ვერავითარი მედია-ეფექტი ვერ შეცვლის, ისე როგორც ფოტოგრაფია ვერ ჩაენაცვლება ფაიუმისა თუ პომპეის მხატვრობას, რომელთა ალუზიებიც ართუ იშვიათად წამოიმართება სუთიძისეულ "დევის ქალთა" ჰაბიტუსებსი.</div><div align="justify">სხვათა შორის, ამ "დევის ქალებს" ღირსეული მეწყვილეები ჰყავთ - თავად დევები, თავიანთი დეგენერატული ფიზიონომებით...</div><div align="justify">და მაინც, სუთიძის სტიქია ცალკე მდგომი "საგანია" - ცალი ბოთლი, ცალი სპილო, ცალი მგელი, ცალი ქალი...</div><div align="justify">ამ ტიპის ოპუსებში, კოლორიტისა არ იყოს, ავტორის "მე"-ც ვუალიზებულია; და არის რაღაც სიმბოლური მხატვრის ფაქსიმილეშიც.</div><div align="justify"><br /></div><div align="justify"><strong>ის</strong></div><div align="justify">დიახ, ირაკლი სუთიძე თავის ოპუსებს ხელს ინიციალებით აწერს: ის. დიახ, არა ი.ს., არამედ -ის...</div><div align="justify">ირაკლი სუთიძე წარმატებული მხატვარია, ის - წარუმატებელი...</div><div align="justify">"Быть знаменитым некрасиво" _ წერდა პასტერნაკი.</div><div align="justify">რილკე კი ირწმუნებოდა, ადამიანს წარმატება ამცირებსო.</div><div align="justify">არის პროფესიები, სადაც წარმატება აუცილებელია, სახელდობრ _ მსახიობის ხელოვნება.</div><div align="justify">არის პროფესიები, რომელთაც მარცხი უფრო უხდება, მაგალითად _ მხატვრობა.</div><div align="justify">თუმცა, წარმატებაცაა და წარმატებაც.</div><div align="justify">არის წარმატება, როგორც შეხვედრა; წარმატება, როგორც გამოცნობა; წარმატება, როგორც "სხვის" სულიერ რეზონანსში მოხვედრა; ბოლოს და ბოლოს, როგორც დაგეგმილი წარმატების ინდუსტრიის პროდუქტი.</div><div align="justify">საბოლოო ჯამში, წარმატებისაკენ ლტოლვას, როგორც ყოველგვარ თვითდამკვიდრებას, ბიოლოგიური სარჩული აქვს.</div><div align="justify">წარმატებულს ღირსეული მეწყვილე ერგება, რათა როგორც ბესტიალურ სამყაროში, განხორციელდეს ბუნებრივი გადარჩება და სიცოცხლისუნარიანი მემკვიდრეობა იშვას.</div><div align="justify">ცხოველისაგან განსხვავებით, მხოლოდ ადამიანს ძალუძს, "უფრო შორს" გაიხედოს...</div><div align="justify">ის თუ იხედება ასე?!</div><div align="justify">ალბათ, იხედება...</div><div align="justify">და?!</div><div align="justify">ისიც...</div><div align="justify"><strong>© დათო ანდრიაძე</strong></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-1186289832941874798?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-8578770615058994592010-03-25T13:06:00.000+04:002010-03-25T13:06:27.119+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6sneeyj22I/AAAAAAAABYA/kPJjBmBjOic/s1600/davitkakabafzis+deda.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" nt="true" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6sneeyj22I/AAAAAAAABYA/kPJjBmBjOic/s320/davitkakabafzis+deda.jpg" /></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-857877061505899459?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-36639254920842681532010-03-18T18:39:00.001+04:002010-03-18T18:39:53.581+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6DYZDmvSxI/AAAAAAAABVM/db97DaW_Nd4/s1600-h/roy+lixtenshtein+art+critic.jpg" onblur="try {parent.deselectBloggerImageGracefully();} catch(e) {}"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5449593474094418706" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6DYZDmvSxI/AAAAAAAABVM/db97DaW_Nd4/s320/roy+lixtenshtein+art+critic.jpg" style="cursor: pointer; float: left; height: 320px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 238px;" /></a><br /><strong>ხათუნა ხაბულიანი</strong><br /><br /><br /><em>თუ პერიოდულად გიხდებათ ნაკლებად ინტენსიური ქართული საგამოფენო ცხოვრებისათვის თვალყურის დევნება და დაფიქრებულხართ ამ ივენთების ხასიათზე, აუცილებლად დაგრჩებოდათ შთაბეჭდილება, რომ ამ ყველაფრის ძირითადი არსი “ტუსოვკაა” და თუ ნამუშევრები შედარებით “კარგია”, ეს “ტუსოვკა” სასიამოვნოა, თუ არა, - არაფერს გიტოვებთ და სულ ესაა.</em><br /><br /><strong>რისთვის კეთდება ზოგადად გამოფენა?</strong><br />გამოფენა მხატვრობის განვითარების ისტორიის მანძილზე ჩამოყალიბებული<br />იმ ინსტიტუციის ნაწილია, რომელიც სახვითი ხელოვნების სფეროს ქსელს ქმნის. ამ ქსელში მხატვარი დაკავშირებულია გალერეასთან/გალერისტთან, რომელიც მას თავის მხრივ ეხმარება მის მიერ შექმნილი პროდუქციის აუდიტორიისათვის წარდგენაში და არტ ბაზართან დაკავშირებაში. გამოფენის ეს ფუნქცია ქართულ სივრცეში დეგრადირებულია და მას სულ რამდენიმე გალერეა თუ ახორციელებს და ისიც საკმაოდ მწირი აქტივობით.. დანარჩენ შემთხვევაში გამოფენა ზემოთ აღნიშნული “ტუსოვკური” ხასიათისაა..<br /><a name='more'></a><br /><br /><strong>მიზეზები?</strong><br />ალბათ ძალიან ბევრია, მაგრამ რამდენიმე ნიშანდობლივი:<br />1. 1990-იანი წლების საქართველოში, ძალიან მძიმე კრიზისის პერიოდში მხატვრობა საკმაოდ აქტიური იყო და მხატვართა უმეტესობა ამ პერიოდის “აღმავლობას” ექსისტენციალური მოტივაციით ხსნის, - ეს მათთვის თვითგადარჩენის გზა იყო..<br />სამწუხაროდ გრძელდება ამგვარი ინერცია, თითქოს მხატვრობა მხოლოდ თვთგადარჩენის პერსონალურ, ან თუნდაც ჯგუფურ ფუნქციას უნდა ატარებდეს. ანუ, არ მოხდა წინა პერიოდის სრული გააზრება და მისი დაფიქსირება თუნდაც პერმანენტული კოლექციის სახით. ეს კოლექცია შეიძლება ამგვარადაც განისაზღვროს “პოსტ ტოტალიტარული საქართველოს მხატვრობა”, ან “გარდამავალი პერიოდის ქართული მხატვრობა”, თუნდაც უფრო ფართოდაც, -“ქართული მხატვრობა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ დღემდის” და ა.შ..<br />ამასთან, ის ნამუშევრები, რომლებიც ამ კოლექციის ექსპონატებად უნდა ქცეულიყვნენ, ნელ-ნელა ქრებიან საქართველოდან, ან კერძო კოლექციებში გადადიან. ჩვენ ვკარგავთ მასალას, რომელიც მომავლში კულტურული მემკვიდრეობის ფარგლებში უნდა მოექცეს.<br /><br />2. ჩვენ არ გვაქვს პერმანენტული კოლექცია, რომელიც თანამედროვე ქართული ხელოვნების დინამიკას აჩვენებს, არ არის სერიოზული გამოცემა ამ ისტორიის შესახებ, - შესაბამისად არ გვაქვს გააზრებული ქართული მხატვრობის გამოცდილება, მისი წინააღმდეგობები, მისი პრობლემები და ა.შ..… ბუნებრივია, რომ ვერ გადავდივართ განვითარების ახალ საფეხურზე. ახალი პროცესი რომ დაიწყოს, აუცილებელია ძველი გამოცდილება დაფიქსირდეს.<br /><br />3. კულტურული პოლიტიკის…საერთოდ არარსებობა ამ სფეროს განვითარებისათვის. ალბათ ერთადრთი ქვეყანა ვართ (თუნდაც ყოფილ საბჭოთა ქვეყნებს შორის), სადაც არ არსებობს თანამედროვე ვიზუალური ხელოვნების სახელმწიფო ცენტრი. Aამ სფეროს განვითარებისთვის აუცილებელია როგორც სახელმწიფო ცენტრის, ისე ალტერნატიული სხვა ცენტრების არსებობაც.<br /><br /><br /><strong>რა ამოცანები შეიძლება ჰქონდეს თანამედროვე ქართულ მხატვრობას?</strong>თანამედროვე ქართულმა მხატვრობამ სასურველია იმუშაოს აუთენტური ვიზუალური კულტურის შექმნაზე, კარგად გაიაზროს მსოფლიოს თანამედროვე<br />ხეოლოვნების გამოცდილება და ტენდენციები საკუთარ რეალობასა და პრობლემატიკასთან ერთად და ეცადოს იპოვოს თანამედროვე და ადექვატური ფორმა მსოფლიო ხელოვნების სივრცეში საკუთარი გზავნილისათვის.<br /><br />რა ნაბიჯები შეიძლება გადავდგათ ამ პრობლემის მოსაგვარებლად?<br /><br />აუცილებელია სახელოვნებო სასწავლებლებში თანამედროვე ხელოვნების ტენდენციებისა და ახალი ტექნოლოგიების, საგალერო საქმიანობისა და ექსპოზიციის მოწყობის უახლესი მეთოდებისა და ნოვაციების შესწავლა.<br /><br />ასევე აუცილებელია ინფორმაციით უზრუნველყოფა თანამედროვე ვიზუალური ხელოვნების პროცესების შესახებ.. თუნდაც ერთი მცირეფორმატიანი სატელევიზიო გადაცემა (მომზადებული არა ჟურნალისტების, არამედ ამ სფეროს პროფესიონალების მიერ).<br /><br />და სპეციალურად შემუშავებული პროგრამები ამ სფეროს განვიარებისათვის და კერძოდ მხატვართა და მათი ინიციატივების მხარდაჭერისთვის.<br /><br /><strong>პოზიტიური მოლოდინები?</strong><br /><br />სავარაუდოდ მალე გაიხსნება ”ცისფერი გალერეა” და იმედია თავისი პროფილის ფარგლებში მოლოდინებს არ გაგვიცრუებს..<br />იქნებ მეცენატებიც გამოჩნდნენ, ვინც ვიზუალურ ხელოვნებას მიაქცევენ ყურადღებას და ამ თემის მნიშვნელოვნებას დაინახავენ.<br /><br /><br /><strong><span style="font-size: 85%;">© ხათუნა ხაბულიანი </span></strong><br /><strong><span style="font-size: 85%;">2010</span></strong><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-3663925492084268153?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-55610204361359726332010-03-02T15:07:00.004+04:002010-06-06T03:07:43.668+04:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S4z-K8DrnlI/AAAAAAAABU8/rV3A2d5gL90/s1600-h/davitkakabadze.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5444005513457802834" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S4z-K8DrnlI/AAAAAAAABU8/rV3A2d5gL90/s320/davitkakabadze.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 320px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 234px;" /></a> ძმაო სერგო! მე კარგად ვარ. ამჟამად ვიმყოფები ფშავში და ამ წერილსაც მაღაროსკარიდან გწერ. ეს არის პატარა, საცოდავი სოფელი თავისი უბადრუკი დუქნითა და ფოსტის შენობით. აქ მე პირიქითა ხევსურეთიდან ჩამოვედი, სადაც ვიმუშავე ძალზედ ნაყოფიერად - გავაკეთე მრავალი ესკიზი და ჩანახატი.<br />შენ ალბათ გიკვირს და ფიქრობ: რა მინდა მე ამ მივარდნილ მხარეში ან რამ მაიძულა აქ წამოსვლა. ვეცდები ყველაფერი წვრილად აგიხსნა: შენ იცი, რომ ჩემმა გამოფენამ, რომელიც ტფილისის სატუმრო “ორიანტში” ამა წლის მაისში მოეწყო, დიდი მითქმა-მოთქმა გამოიწვია. ეს გასაგებია, ტფილისი ხომ პატარა და ჭორიკანა ქალაქია. უნდა ვაღიარო, რომ საზოგადოების დიდმა ნაწილმა ვერ გაიგო, ან არ ისურვა გაეგო ჩემი ნახატები. ასეთივე მდგომარეობაში აღმოჩნდა ოფიციალური პრესაც. მაგალითად, გაზეთი “კომუნისტი” 9 მაისის ნომერში წერდა: “გამოფენილი სურათები მნახველთა გაკვირვებას იწვევენ. გასაგებიც არის, რადგან ასეთი გამოფენა, ჩვეულებრივი ევროპიული გაგებით, ტფილისში პირველად ეწყობა და კედლებზე არ ჩანს გართობის, ნუგეშის და მორალის გადმომცემი სურათები. სამწუხაროა, რომ მნახველმა დავით კაკაბაძის შემოქმედებაში ვერ აღმოაჩინა დიდი გემოვნების მხატვარი”. კერძო გამოსვლებში ჩემს შემოქმედებას უწოდეს “უსაგნო”, მე კი - “ფორმალისტი”.<br />დღევანდელ პირობებში ასეთი შეფასება არა მხოლოდ შეურაცხმყოფელია, არამედ ძალზე საშიშიც. მით უფრო, რომ ბოლშევიკური მთავრობა დიდად მადლიერი არ უნდა იყოს ჩემი ერთი საქციელის გამო: პარიზში ყოფნის დროს, საქართველოს საბჭოთა რესპუბლიკის სახალხო განათლების კომისარიატმა დეპეშით სასწრაფოდ დამიბარა ტფილისში და ამასთან სამგზავრო ხარჯისთვის გამომიგზავნა 50 გირვანქა სტერლინგი. ეს ფული მივიღე ჭიათურის შავი ქვის საზოგადოების “ჩემო”-ს წარმომადგენლის ჯაყელისაგან დეკემბრის დამლევს, 1922 წელს. მაგრამ იმხანად საქართველოში დაბრუნება ვერ მოვახერხე და, საუბედუროდ ის ფულიც მალევე შემომეჭამა (მოგეხსენება, რა ძალა აქვს პარიზში 50 სტერლინგს).<br />შენ იცი, რომ ჩემი საფრანგეთში წასვლის მიზანი იყო მხატვრული საქმის შესწავლა. იმ ხნის განმავლობაში, როდესაც საქართველოს ყოფილი მთავრობა სტიპენდიას მაძლევდა, მე სისტემატურად და გულმოდგინედ ვმუშაობდი მხატვრობაში, მაგრამ როდესაც 1921 წლის მარტში დახმარება აღარ მომივიდა, იძულებული გავხდი მეცადინეობა შემეწყვიტა და მთელი ჩემი ღონე იქით მიმემართა, რომ თავი კერძო მუშაობით დამერჩინა. ამის გამო მხატვრული საქმის, ერთხელ შეწყვეტილის, დამთავრება ვერ მოვახერხე, შეუსწავლელი დამრჩა მხატვრობის ზოგიერთი უმთავრესი საკითხი. დაუმთავრებელი სწავლით კი საქართველოში დაბრუნება არ მივიჩნიე მიზანშეწონილად.<br />ვფიქრობ, ეს გარემოება საკმარისი მიზეზია იმისათვის, რომ საბჭოთა საქართველოს მთავრობა ჩემზედ გაღიზიანებული იყოს. ამიტომ ავიკარ გუდა-ნაბადი, გადავიკიდე მხარზედ ჩემი “ეტიუდნიკი” და აქაურობას მოვაშურე.<br />მე ნამყოფი ვარ ბრეტანში - საფრანგეთის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთში, ლამანშისპირა რაიონში, სადაც ბატონი ნიკო მარის რჩევით ჩავედი. ეს კუთხე საფრანგეთისა შესანიშნავია, მაგრამ ფშავსა და განსაკუთრებით, ხევსურეთს ვერ შეედრება.<br />არც კი ვიცი, სიტყვებით როგორ გადმოგცე მისი მშვენიერება. ამაში რომ დარწმუნდე, ერთხელ მაინც უნდა ახვიდე “დათვის ჯვრის” უღელტეხილზე და პირიქითა ხევსურეთს იქიდან გადაჰხედო.<br />ეს არის მკაცრი და შემაშინებელი სილამაზე, რომელიც სრულიად განსხვავდება ნაზი და თბილი იმერული პეიზაჟისაგან. გამოგიტყდები, იმან, რაც ამ პირველყოფილ ბუნებაში ვიხილე, ჩემს ყოველგვარ მოლოდინს გადააჭარბა.<br />მე ფეხით გავიარე ას ვერსზე მეტი მაღაროსკარიდან სოფელ შატილამდე და უკან. მრავალჯერ დავსველდი მთის ჩქარ და ყინულივით ცივ მდინარეში, ზოგჯერ მშიოდა და, შენ წარმოიდგინე, მციოდა კიდეც, ამ გაგანია შუაზაფხულში, განსაკუთრებით, ღამით. ვინახულე ანატორის თავზარდამცემი აკლდამები და აგრეთვე ციხესიმაგრე შატილი, რომლის სახელწოდება, ჩემი ვარაუდით, ფრანგული სიტყვიდან - Chateau-დან (“შატო” - ციხესიმაგრე) უნდა მომდინარეობდეს. ეს აზრი უფრო განმიმტკიცდა, როდესაც შატილში ერთმა ადგილობრივმა მცხოვრებმა, მაჩვენა მისი წინაპრების ნაქონი ძველი ხმალი, რომელსაც თვითონ ქართულ “დავითფერულს” ეძახდა და რომელიც სინამდვილეში აღმოჩნდა შუასაუკუნეების მარსელში დამზადებული იარაღი შესაბამისი დამღით: “David Ferari”.<br />მაგრამ ეს არაფერია იმასთან შედარებით, რაც შემდეგ გადამხდა.<br />რადგან არც კარავი გამაჩნდა და არც სხვა რამ საძილე საშუალება, იძულებული ვიყავი ღამე რომელიმე სოფელში გამეთია. ერთხელ, როდესაც უკვე ღამდებოდა, სოფელი კი არსად ჩანდა, დავინახე ვიღაც კაცი, რომელიც ბალახს თიბავდა და ვთხოვე, ჩემთვის ღამე გაეთენებინა, რაზედაც იგი სიამოვნებით დამთანხმდა.<br />ეს კაცი აღმოჩნდა ვინმე ხირჩლა ჭინჭარაული, დაახლოებით ორმოცი წლისა.<br />ჩემმა მასპინძელმა ბალახის თიბვა მიატოვა და წინ გამიძღვა. ავიარეთ ფერდობი, ავედით ერთ მოშიშვლებულ მთაზე და გამოჩნდა ფუნის უზარმაზარი გროვა, ხოლო იმ გროვას რომ შემოვუარეთ, დავინახე მიწური სახლი, რომლის წინაც, მოტიტვლებულ ეზოში, 5 თუ 6 ბავშვი თამაშობდა. ჩემს დანახვაზე ისინი დაფრთხნენ და გაიქცნენ.<br />შევედით მიწურში, სადაც დაგვხვდა მასპინძლის ცოლი - ნაადრევად დაბერებული, მაგრამ ჯერ კიდევ საკმაოდ ლამაზი ქალი.<br />დიასახლისმა დაგვსხა ტახტზე, წინ დაგვიდგა პატარა ტაბლა და შეუდგა ვახშმის სამზადისს.<br />მე ინტერესით ვათვალიერებდი ოთახს: გაშავებულ, პატარა ბუხარს, მის თავზე შემოდებულ, გამურულ ფანდურს, წყლის რამდენიმე თუნგს და ხის დერგებს, სადაც ჩემი მასპინძლები ყველსა და ერბოს ინახავდნენ. მაგრამ ეს ყველაფერი დამავიწყა ერთმა საკვირველმა თექამ, რომელიც მოპირდაპირე კედელზე იყო გაკრული.<br />ყოველი ნაწარმოების სიკარგე, ეს იქნება რეალისტური თუ აბსტრაქტული ხელოვნება, ან ორნამენტი, ერთი სიტყვით, ყველაფერი, რაც გამოსახულია ზედაპირზე, დამოკიდებულია იმაზე, იძლევა თუ არა იგი მაყურებელზე სივრცის განცდის შთაბეჭდილებას. სივრცის განცდა არის ერთი მთავარი მახასიათებელი ხელოვნებისა. თუ ხელოვნების ნაწარმოები ვერ იძლევა სივრცის განცდას, ის არც არის ხელოვნების ნაწარმოები. ცნობილია, რომ გეომეტრიული ანუ ხაზოვანი პერსპექტივა იტალიურმა რენესანსმა აღმოაჩინა და აქედან მოყოლებული ევროპულ მხატვრობაში სიბრტყეზე სამგანზომილებიანი სივრცის ილუზია სწორედ ამ ხაზოვანი პესპექტივით მიიღწევა. მაგრამ ხევსურულ მიწურში ნანახმა თექამ მე დამარწმუნა, რომ სივრცის გადმოცემა ხაზების სისტემის გარეშე, მარტო ფერების საშუალებითაც ყოფილა შესაძლებელი.<br />ეს იყო ფანტასტიური აღმოჩენა!<br />მე ამ აღმოჩენამ იმდენად შემძრა, რომ დამავიწყდა სად ვიყავი და ვინ ვიყავი. გონს რომ მოვეგე, უკვე ფეხზე ვიდექი და ჩემი გაოცებული მასპინძლების თვალწინ იმ საკვირველ თექას ხელით ვსინჯავდი.<br />ის არ ჰგავდა ჩვეულებრივ აბსტრაქტულ ნამუშევრებს - არც ფერით, არც კომპოზიციით და არც, მითუმეტეს, სიუჟეტით, მაგრამ მასში მე ვრძნობდი საქართველოს მიწა-წყალს, ზეცას, ჰაერსა და მის გამაოგნებელ კოლორიტს.<br />უნდა გითხრა, რომ ჩვენი წარსული ხელოვნების ფორმები ჯერ კიდევ შეუსწავლელია: ვერსად ნახავ დამაჯერებელ აზრს მათი ესთეტიური ღირებულების შესახებ. ჩვენში ყველანაირ სიძველეს ერთნაირ მნიშვნელობას აძლევენ და ხელოვნების ფორმის დაფასება მარტო იმით ისაზღვრება, რომ ის ძველია.<br />ეს ფარდაგიც ძველი იყო, მაგრამ მთელი ჩემი პარიზში ყოფნის დროს ასეთი ახალი და ორიგინალური არაფერი მენახა. თანდათანობით ვრწმუნდებოდი, რომ მისი ადგილი აქ არ იყო, ეს თექა ლუვრის საუკეთესო დარბაზში უნდა გამოეფინათ, რათა მისი ხილვით დატკბობის საშუალება მილიონობით ადამიანს მისცემოდა.<br />ამ ფიქრებიდან მასპინძლის ხმამ გამომიყვანა, რომელიც სუფრასთან მეპატიჟებოდა. ტახტზე ჩამოვჯექი თუ არა, ხირჩლამ ჟიპიტაურით სავსე პატარა ყანწი მომაწოდა და მე, როგორც აქ არის მიღებული, დავლოცე მისი ჯალაბი და საქონელი, შემდეგ კი ფრთხილად შევაპარე, რომ თექა ძალიან მომეწონა და რასაც დამიფასებდა, უყოყმანოდ გადავუხდიდი.<br />მან თავი გააქნია და მთხოვა, რომ ამ საკითხზე აღარ გვესაუბრა.<br />დავლიეთ კიდევ რამდენიმე ყანწი და ამასობაში დაღამდა კიდეც. არ ვიცი, სასმელის ბრალი იყო თუ კედელში ჩამაგრებული ჭრაქის მოლიცლიცე შუქისა - ხელოვნების იმ ნაწარმოებმა სულ სხვა, იდუმალი ფერი მიიღო და ჩემს თვალწინ სრულიად ახალი ღირსებებით წარმოსდგა.<br />ქალმა ბავშვები დააწვინა და მალე ჩვენც დასაძინებლად მოვეწყეთ, მაგრამ თითქმის მთელი ღამე თვალი არ მომიხუჭავს, სულ იმ თექაზე ვფიქრობდი და ვგრძნობდი, რომ მის გარეშე აქედან წასვლა ჩემს ძალ-ღონეს აღემატებოდა. გადავწყვიტე, რადაც არ უნდა დამჯდომოდა, ეს შედევრი ხელში ჩემეგდო, რისთვისაც, მთელი ღამის განმავლობაში, საკმაოდ მარჯვე და ეშმაკური გეგმა მოვიფიქრე.<br />მეორე დილით ადრე ავდექით. დიასახლისმა სუფრა გაგვიშალა. ჩვენ დავსხედით და დავიწყეთ იმ საზიზღარი ჟიპიტაურის სმა.<br />სამ-სამი ყანწი რომ დავლიეთ, მე ისევ თექაზე ჩამოვაგდე ლაპარაკი. მასპინძელმა მითხრა, რომ ის მისი ბებიის დედის, ვინმე გულქან არაბულის ნახელავი იყო.<br />ჩემის მხრივ მე ვუამბე საკუთარი თავგადასავალი - ვუთხარი, რომ მხატვარი ვიყავი და ამ საქმეს საფრანგეთში ცხრა წლის განმავლობაში ვსწავლობდი. ველაპარაკებოდი, რა თქმა უნდა, მისთვის სრულიად გაუგებარ თემაზე: პარიზის ხელოვნების დღევანდელ მდგომარეობაზე, იქ არსებულ ორ უმთავრეს დაჯგუფებაზე, რომელთაგან ერთი განაგძობს კუბიზმის მონაპოვართა გაღრმავებას, მის ორგანიზაციას, სინთეზს, ახალი პირობების მიხედვით ახალი შესაძლებლობების აღმოჩენას (პიკასოდან დაწყებული ანდრე ლოტამდე), ხოლო მეორე ჯგუფი ან სარგებლობს უკვე მოცემული მხატვრული ფორმულებით (Andre Derain, Risling, Favori, Suzane Valadon, Marie Laurensin, Frie, Waroquier ) ან ფიქრობს ბუნების უშუალო გადმოცემაზე (Dunoger de Segonsas, Gromaire, Van Dongen, Vlamich, Grosz). ამასთან, არ დავუმალე, რომ ეს თექა ძირეულად განსხვავდება ამ ორივე ჯგუფის მიერ შემუშავებული კონცეფციისაგან და წარმოადგენს სრულიად ახალ, ჯერ კიდევ უცნობ მიმდინარეობას, რომელმაც, შესაძლებელია, რევოლუციური გარდატეხა შეიტანოს თანამედროვე ევროპის მხატვრულ რეალობაში. დასკვნის სახით კი ვუთხარი, რომ ჩვენი ვალია, ეს ნამუშევარი უსათუოდ გავაცნოთ ევროპელ მხატვრებს, რაც ორმხრივ სასარგებლო საქმე იქნება - ჯერ ერთი, რომ ისინი სულ სხვა თვალით შეხედავენ არა მხოლოდ საკუთარ შემოქმედებას, არამედ, თვალნათლივ დაინახავენ მხატვრობის განვითარების პერსპექტივებს და მეორეც, ჩვენი პატარა ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი და საამაყო იქნება ის, რომ ამ პერსპექტივას გენიალური ქართველი შემოქმედი, ანუ მისი დიდი ბებია დაუდებს სათავეს.<br />ჩემი საწყალი მასპინძელი მთელი ყურადღებით მისმენდა, მაგრამ ვეჭვობ, ჩემი ამ გრძელი ტირადიდან ნიშანდობლივ რაიმე გაეგოს, ამიტომ არც ვაციე, არც ვაცხელე და პირდაპირ ვუთხარი, თექა უნდა მომყიდო-მეთქი.<br />არაო, - მიპასუხა, - გუშინაც ხო გითხარი, რო ვერ გავყიდიო.<br />მაშინ, მაჩუქე-მეთქი!<br />ეს მზაკვრული ხერხი წინასწარ მოვიფიქრე და ჩემი გეგმის კულმინაციად დავსახე, რადგან ვიცოდი, რომ მთიელი კაცი სტუმარს ასეთ თხოვნაზე უარს ვერაფრის დიდებით ვერ ეტყოდა. მართლაც, ჩემს სიტყვებზე ძალიან მოიწყინა, სახე ხელისგულებში ჩამალა და დიდხანს, ძალიან დიდხანს იჯდა ეგრე. მე ვხვდებოდი, რომ მის არსებაში ორი გრძნობა ებრძოდა ერთმანეთს: ვერც თექას ელეოდა და არც სტუმრის წყენინება უნდოდა, რის გამოც, ცოტა არ იყოს, სინდისის ქენჯნამ შემაწუხა, მაგრამ ოღონდაც ის დაუძლეველი სურვილი ამესრულებინა და იმ წუთში ყველაფრისთვის მზად ვიყავი.<br />ბოლოს, როდის, როდის თავი აიღო და შემომხედა. შევცბი: თვალები ცრემლით ჰქონდა სავსე. მერე არაყი დაისხა, დალია და დაახლოებით ასეთი რამ მითხრა: “მე ადრე დავვობლდი. ექვსი წლისას დედა მომიკვდა, რვისას - მამა. ბებია მზრდიდა, მაგრამ თორმეტისა რო შევსრულდი, ისიც მომიკვდა. დავრჩი მარტო. საქონელს ვუვლიდი, თივას ვამზადებდი, ტყიდან შეშას ვეზიდებოდი. აქ მკაცრი ზამთარი იცის - თოვლი, ყინვა, ზვავები. კარგად რომ მოვიზარდე, ეს ჩემსავით ობოლი, ბოგანო ქალი შევირთე და ოჯახი კომლად ვაქციე. ექვსი ბალღი გვეყოლა, სულ ერთმანეთის მიმდევნოები. მამლის ყივილზე ვდგები, ვწვალობ, ვშრომობ, წელებზე ფეხს ვიდგამ, რომ ჯალაბი როგორმე გამოვკვებო, მაგრამ მაინც მშივრები და შიშველ-ტიტვლები ვყრივართ. ზოგჯერ ისე შემჯავრდება ყველაფერი, რო თავის მოკვლა მინდება. მოვალ დაღლილ-დაქანცული და ტახტზე მივეგდები - არ ვიცი, თოფი დავიცე თუ ხანჯალზე დავეგო, მაგრამ ამ თექას რო შევხედავ, გულში ნათელი მიდგება, ყველაფერი მავიწყდება, ისევ კაცი მგონია ჩემი თავი, - ერთხანს იყუჩა, მერე ყანწი ისევ შეავსო და თქვა, - ეხლა, როგორც შენ იტყვი, თუ ეგრე გულით გინდა, ადექი, ჩამოხსენი და წაიღე”.<br />მე ვეღარაფერი ვაწამე, ერთხანს გაოგნებული ვიჯექი, მერე ავდექი, გადავეხვიე, ორთავ მხარზე ვაკოცე, დავემშვიდობე და წამოვედი.<br />ახლა მაღაროსკარის ფოსტაში ვზივარ და ამ წერილს გწერ. სრულიად არ ვნანობ, რომ ის თექა არ წამოვიღე. ალბათ, ისევ იმ გამურულ კედელზე ჰკიდია და მის პატრონს, ერთ უბრალო ხევსურს, ცხოვრების ამაოებისაგან აწეწილ სულს უმშვიდებს. ხელოვნების უმთავრესი დანიშნულებაც ხომ ეს არის.<br />მარად შენი მოყვარული ძმა დავით კაკაბაძე.<br />4 აგვისტო. 1928 წელი.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-5561020436135972633?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-91612165829230263302010-02-16T12:25:00.004+04:002010-03-18T16:12:34.417+04:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1mn6UTkI/AAAAAAAAA84/61Hzvim_kPY/s1600-h/4775_90225914283_65177329283_1773169_5832006_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348998288841657922" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1mn6UTkI/AAAAAAAAA84/61Hzvim_kPY/s320/4775_90225914283_65177329283_1773169_5832006_n.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 235px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a><br /><br /><div><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1jMrpTzI/AAAAAAAAA8w/UCawK9KIYfM/s1600-h/4775_90221944283_65177329283_1773018_4894601_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348998229992754994" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1jMrpTzI/AAAAAAAAA8w/UCawK9KIYfM/s320/4775_90221944283_65177329283_1773018_4894601_n.jpg" style="float: left; height: 261px; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 10px; margin-top: 0px; width: 320px;" /></a><br /><br /><br /><div><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1firYXvI/AAAAAAAAA8o/kRlesFsIAkg/s1600-h/4775_90221939283_65177329283_1773017_6828869_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348998167177748210" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1firYXvI/AAAAAAAAA8o/kRlesFsIAkg/s320/4775_90221939283_65177329283_1773017_6828869_n.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 262px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1YfVhn9I/AAAAAAAAA8Y/hrRTb6TvKQY/s1600-h/4775_90221929283_65177329283_1773016_5554767_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348998046021689298" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1YfVhn9I/AAAAAAAAA8Y/hrRTb6TvKQY/s320/4775_90221929283_65177329283_1773016_5554767_n.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 257px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a><br /><br /><br /><div><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1bqXDCEI/AAAAAAAAA8g/QTpSJhI0D9s/s1600-h/4775_90221929283_65177329283_1773016_5554767_n.jpg"></a><br /><br /><br /><br /><br /><div><br /><br /><br /><br /><br /><br /><div><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1UyjPADI/AAAAAAAAA8Q/n18iOr1K_lk/s1600-h/4775_90221924283_65177329283_1773015_2540349_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348997982459985970" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1UyjPADI/AAAAAAAAA8Q/n18iOr1K_lk/s320/4775_90221924283_65177329283_1773015_2540349_n.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 276px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1RbfjONI/AAAAAAAAA8I/7DhtpuGTCC8/s1600-h/4775_90221914283_65177329283_1773014_664125_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348997924730910930" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1RbfjONI/AAAAAAAAA8I/7DhtpuGTCC8/s320/4775_90221914283_65177329283_1773014_664125_n.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 267px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br /><div><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><div><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1Nk6ne_I/AAAAAAAAA8A/YSagdBBwL5A/s1600-h/4775_90216679283_65177329283_1772966_8219502_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348997858540878834" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1Nk6ne_I/AAAAAAAAA8A/YSagdBBwL5A/s320/4775_90216679283_65177329283_1772966_8219502_n.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 257px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a><br /><br /><a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1JVBNnTI/AAAAAAAAA74/F8qJVTkIKf4/s1600-h/4775_90216669283_65177329283_1772965_1277492_n.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348997785554099506" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt1JVBNnTI/AAAAAAAAA74/F8qJVTkIKf4/s320/4775_90216669283_65177329283_1772965_1277492_n.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 253px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><div><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><div><span style="font-size: 85%;"><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt0yz5SM1I/AAAAAAAAA7w/58TLNRz55ZA/s1600-h/gmirzashvili.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348997398705353554" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjt0yz5SM1I/AAAAAAAAA7w/58TLNRz55ZA/s320/gmirzashvili.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 266px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a>Giorgi Mirzashvili - გიორგი (გიკა) მირზაშვილი Source: Chardin Gallery photo archive წყარო: სამხატვრო გალერეა შარდენი-ს ფოტო არქივი</span></div><div><span style="font-size: 85%;">ბმული: </span><a href="http://artist.to/georgianart">http://artist.to/georgianart</a><br /><a href="http://artist.to/georgianart"><a name='more'></a></a></div><div></div><div></div><div><span style="font-size: 85%;"></span></div></div></div></div></div></div></div></div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-9161216582923026330?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-1643314391835955792009-11-15T00:53:00.011+04:002010-03-18T16:17:25.850+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: center;"><a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6IZvkxWXOI/AAAAAAAABWY/15PZbQ1Pmjs/s1600-h/suitcasesmall.jpg" imageanchor="1" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6IZvkxWXOI/AAAAAAAABWY/15PZbQ1Pmjs/s320/suitcasesmall.jpg" /></a></div><div style="text-align: justify;">თანამედროვე ხელოვნების დისკურსის მთავარი თემა მოდერნისტული ხელოვნების დასაწყისიდან ძირითადად არ შეცვლილა, მის ამოცანად რჩება ვერბალურად ზუსტად განისაზღვროს კონკრეტული ხელოვნების ნიმუშის არსი და ამავდროულად აგრძელებდეს დისკუსიას აბსტრაქტულ თემაზე – “ზოგადად რა არის ხელოვნება?”.</div><div style="text-align: justify;">ცვლილებები უფრო ეპოქალური სპეციფიკის სფეროს ირგვლივ ხდება და დღეისათვის საინტერესოა როგორ იცვლება ხსენებული დისკურსის თემა მიმდინარე ტრანსფორმაციის პროცესებში და რამდენად საინტერესოა უახლესი ვიზუალური ფორმები ახალგაზრდა თაობისათვის, რომელსაც სრულიად სხვა მოცემულობაში უხდება ცხოვრება, ვიდრე წინა თაობებს უწევდა მათ ასაკში. ცვლილებები მხატვრულ აზროვნებასა და ფორმებში, სიახლეები ტექნოლოგიებში, მეთოდოლოგიებსა და სოციუმში ცვლიან არტ კრიტიკის ამოცანებსა და მიდგომებს. რომ განვსაზღვრო დღევანდელი მოცემულობის ჩემი აზრით ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოტივი, რომლიდან გამომდინარეც შეიძლება არტ კრიტიკის პრობლემებზე ფოკუსირება, საუბარს დავიწყებ დიდი საერთაშორისო გამოფენის მაგალითზე, რომელსაც შეიძლება შევხედოთ როგორც უახლესი ტენდენციებისა და “ვიოლენცე ოფ იმაგე”-ს (ჟან ბოდრიარი) ზოგად ილუსტრაციას.</div><a name='more'></a><br /><div style="text-align: justify;">დიდი საგამოფენო პროექტები ყოველთვის კრიტიკის ფონზე მიმდინარეობს, - მათ უმეტესად ბრალს სდებენ ამორფულობასა და ქაოტურობაში და ამას ვერ უარვყოფთ, თუმცა ეს გამოფენები სხვა სასარგებლო დასკვნების გამოტანის საშუალებასაც გვაძლევენ.</div><div style="text-align: justify;">კერძოდ, მინდა შევეხო ისეთ ფენომენს, როგორიცაა თანამედროვე ხელოვნების ვენეციის ბიენალე, რომელშიც უშუალოდ ვიღებდი მონაწილეობას როგორც ქართული პავილიონის კურატორი და უშუალოდ მიწევდა ისეთ პრობლემებთან შეხება, როგორიცაა კონკრეტული არტ უწყების ამოცანები და მისი პრეზენტაცია ინტერნაციონალურ დისკურსში.</div><div style="text-align: justify;">ვენეციის ბიენალე დღეისათვის ერთადერთი დიდი საერთაშორისო გამოფენაა, სადაც ნაციონალური პავილიონების სისტემა ნარჩუნდება და ამ ფაქტს ხშირად მის მინუსადაც მოიხსენიებენ, რადგან ბევრისთვის გლობალისტური ინტეგრაციის პროცესში მყოფი თანამედროვე სამყაროს სტრუქტურისათვის ანაქრონიზმადაც აღიქმება ნაციონალური განმსაზღვრელის არტ სივრცეში გააქტიურება. მეორე მხრივ, აქ არის შესაძლებლობა არტისტული ენერგიების უფრო თავისუფალი დინამიკისა, რაც შედარებით ნაკლებია ხოლმე ისეთ გამოფენებზე, სადაც ექსპოზიციის სტრუქტურა კურატორული კონცეფციის დომინირების ქვეშ მიმდინარეობს და ყველაფერი უფრო პროგნოზირებადი და შედარებით სტერილურია.</div><div style="text-align: justify;">ქაოტურობა ამ შემთხვევაში იმ დიდი მასალისა, რაც თუნდაც ვენეციის ბიენალეზე ჩანს, ილუსტრაციაა იმ დღევანდელი არტ სიტუაციისა, უფრო სწორად კულტურული ამორფულობისა, რაც სახასიათოა დღევანდელი სტუაციისათვის.</div><div style="text-align: justify;">ბოლო ოცი წლის მანძილზე მსოფლიო არტ სცენა საგრძნობლად შეიცვალა – ის აღარ არის კონცენტრირებული მხოლოდ ევროპასა და აშშ-ზე და შესაბამისად უფრო რთული გახდა უსაზღვროდ გაზრდილი ვიზუალური ინფორმაციისა და რთული კონტექსტების პირობებში ოპერირება. ბუნებრივია, რომ სხვა პირობებში აღმოჩნდა არტ კრიტიკა და მიუხედავად იმისა, რომ არტ სამყაროსა და ბაზარზე გავლენის მქონე კრიტიკისა და არტ რეცენზიების თავმოყრა ისევ ისეთ რამდენიმე ცნობილ გამოცემაში ხდება, როგორებიცაა “Parkett”, “Art in America”, “Artforum”,“Frieze” და ა.შ., აქტუალური გახდა ე.წ. “მესამე სამყაროს” არტ ტენდენციებიც, რომლებიც მსოფლიო არტ ფორუმებზე უხვად არის წარმოდგენილი, თუმცა მათი პრეზენტაციისას აშკარა უკმარისობაა თეორიულ ბაზისა. თავისთავად საინტერესოა, როცა სხვადასხვა ქვეყნის არტ პროდუქციას ვხედავთ და ისიც ცნობილია, რომ ამ ქვეყნების უმრავლესობას არ აქვთ თანამედროვე ხელოვნების უკვე ფორმირებული ისტორია და თეორიული სისტემების სიუხვე, როგორც ეს დასავლურ ხელოვნებას ახასიათებს (რა თქმა უნდა, იგნორირებას არ ვუკეთებ ამ ქვეყნების ცალკეული თეორეტიკოსების შრომას, რომელთაც საკმაოდ რთულ პირობებში უხდებათ მუშაობა). ამის გამო ხშირია ამ ქვეყენების არტ ნამუშევრების “ეგზოტიკურ” ღირებულებებში გადატანა, ზოგჯერ ამ ქვეყნების წარმომადგენლები ხშირად ყურადღების მისაპყრობად თვითონ მიმართავენ შოუ ბიზნესისათვის სახასიათო სხვადასხვა ხერხებს. მასშტაბური და გლობალური ამოცანების გადაწყვეტის უტოპიურ თემაში რომ არ აღმოვჩნდე, ვისაუბრებ კონკრეტული, ქართული არტ სივრცისთვის სახასიათო პრობლემაზე.</div><div style="text-align: justify;">როცა საუბარი საერთაშორისო კონტექსტში წარსადგენ უწყებაზე დგება, ჩვენთვის ყოველთვის საკამათო საკითხია რომელი მხატვარი და რა სახის ნამუშევარი უნდა წარვადგინოთ იქ, რომ ავცდეთ მარტივად პროგნოზირებად შთაბეჭდილებას, რადგან დასავლურ არტ სივრცეებში არსებობს გარკვეული სტერეოტიპები პოსტ საბჭოთა არტთან მიმართებაში; ამასთან აუცილებელია განვსაზღვროთ სწორად ის ფორმა, რომ ჩვენი აუთენტური გამოცდილება ორიგინალურიც იყოს და ზოგად კონტექსტშიც შეძლოს მუშაობა. პოსტ საბჭოთა ქვეყნების წარმომადგენლები დიდი ხანი არ არის, როგორც დამოუკიდებელი ერთეულები ჩართვნენ თანამედროვე ხელოვნების მსოფლიო სისტემაში და რადგან მეც ამგვარი ქვეყნის პირობებში მიწევს მუშაობა, არსებული კომპეტენციიდან გამომდინარე შემიძლია ამ სპეციფიური სიტუაციის პრობლემებზე ვისაუბრო. არტ კრიტიკის ამოცანას როგორც ყველგან, ისე კონკრეტულ სპეციფიურ გარემოში, ამ შემთხვევაში საქართველოში, შეადგენს კომპეტენტური და ადექვატური რეაგირება მიმდინარე არტ მოვლენებზე და ეს ერთი შეხედვით მარტივი და ბუნებრივი ამოცანა ძალიან რთულად განსახორციელებელია. ჩვენ არ გვაქვს არტ სფეროსთან დაკავშირებული ინფრასტრუქტურა, რისი შემადგენელიც იქნება არტ კრიტიკაც. არ არსებობს რეგულარული პერიოდული გამოცემა და ანალიტიკურ წერილებსაც შეიძლება რომელიმე გამოფენის კატალოგში შევხვდეთ, რომელიც უმეტესად ძალიან მცირეტირაჟიანია და ვიწრო აუდიტორიაზეა გათვლილი. არ ვიცი, როგორ არის ეს სომხეთში, ან სხვა პოსტ საბჭოთა ქვეყანაში, მაგრამ საქართველოს არცერთ სატელევიზიო არხს არ აქვს სერიოზული გადაცემა ვიზუალურ ხელოვნებაზე, არცერთი ფორმით არ ხდება თანამედროვე ვიზუალური ხელოვნების პოპულარიზაცია, პრობლემაა ასევე მომზადებული ინფორმირებული ხელოვნებათმცოდნეები თანამედროვე ხელოვნებაში. ამ სიტუაციაში რთულია არტ კრიტიკის ლოკალური ამოცანების შესრულება და ეს რეალობა ხელს უშლის უფრო ფართო ამოცანებს, როგორიცაა ადგილობრივი კონტექსტის ზოგად კონტექსთან დაკავშირება. როდესაც მე დავდექი ამოცანის წინაშე შემერჩია მონაწილე ვენეციის ბიენალესათვის, ვიცოდი, რომ ეს არ იყო ადვილი გადასაწყვეტი. სამწუხაროდ, ჩვენთან არც ისე ბევრია უკვე ფორმირებული და რეალიზებული ნიჭიერი მხატვარი, მე არ მინდოდა, რომ ეს მონაწილეობა ყოფილიყო ფორმალური და არც იმის სურვილი მქონდა, რომ ეგზოტიკური თემა წარმედგინა შოუ-ბიზნესის ელემენტებით, რასაც შეიძლება მხოლოდ გარეგნული ეფექტი ჰქონოდა.</div><div style="text-align: justify;">სხვადასხვა პროექტების განხილვისას სამუშაო ჯგუფთან ერთად შევჩერდით მხატვარზე, რომელსაც ჰქონდა კონცეფტუალურად გააზრებული ადგილობრივი პრობლემატიკა, უკავშირებდა მას ზოგადი ტენდენციების დინამიკას და ადექვატური მხატვრული ფორმა ჰქონდა მოძებნილი თავისი ნამუშევრისთვის. ეს არის კოკა რამიშვილი, რომლის მხატვრული სისტემის ფორმირება მოხდა 90-იანი წლების ბოლოსთვის და ეს მხატვარი საინტერესოა იმით, რომ მას არ უცდია საბჭოთა წარსული მარტივად წაეშალა და უპრობლემოდ გადასულიყო ახალ მოცემულობაში ახალი მედიუმებით ოპერირებაზე. ის ამბობს, რომ არის საბჭოთა პერიოდში ფორმირებული მხატვარი, რომელსაც აკადემიური ნახატის სკოლა ჰქონდა გავლილი და მას უცებ მოუხდა ისეთ სივრცეში გადასვლა, სადაც მხატვრები საკმაოდ დახვეწილსა და ძვირად ღირებულ ახალ ტექნოლოგიებს იყენებდნენ. პოსტსაბჭოთა პერიოდში უკვე ფორმირებული მხატვრებისათვის ზოგადად მხატვრული მედიუმების თემა ძალიან მნიშვნელოვანი იყო, - ისინი ჩამოყალიბდნენ რეალობაში, სადაც ოფიციალური ხელოვნება იდეოლოგიური იყო და ეყრდნობოდა საკმაოდ ძლიერ ხატვის სკოლას; ეს მხატვრები არ იყვნენ ჩართულნი იმ დისკურსში, რომელიც თანამედროვე ხელოვნების საკომუნიკაციო ენას ქმნიდა და ექსპერიმენტებს მიმართავდა ვიზუალური ენის შესაძლებლობებსა და მის გაფართოებაზე. კოკა რამიშვილი ერთ-ერთ ინტერვიუში (ჩაწერილია მაფ_მედია არტ ფერმაში 2003 წელს ვატო წერეთლისა და დანიელ ბრეფინის მიერ) საუბრობს ორ განსხვავვებულ სისტემაზე და მის ნამუშევარზე - “ხატვის გაკვეთილი”, რომელიც 2003 წელს მოსკოვში გელმანის გალერეაში იყო ნაჩვენები. დუალისტური სამყაროს კონტრასტები კლასიკური ნახატისა და ციფრული ტექნოლიგიის თანაარსებობის თემაზე დავიდა ამ ნამუშევარში. ეს მოკლე ფილმი ხელით ხატვის პროცესს აჩვენებს ფანქრის ქაღალდთან შეხების გააქტიურებული ხმით. ავტორი თავის ნამუშევარს განმარტავს, როგორც იმ ორი სხვადასხვა რეალობის შეხვედრას, რომელთაც მისი ცხოვრება შეადგინეს. ზემოთ ხსენებულ ინტერვიუში საკუთარი თემის ახსნისას თქვა, რომ ის არის მხატვარი და თბილისის აკადემიაში სწავლისას ეუფლებოდა ხელით ხატვას, რამდენიმე წლის მანძილზე კი ცხოვრობდა შვეიცარიაში, სადაც თანამედროვე მხატვრები ახალი ტექნოლოგიებით სარგებლობდნენ. მან ეს ორი რეალობა გააერთიანა ამ ნამუშევარში და აჩვენა ის დუალისტური სიტუაცია, რომელიც მისი თაობის პოსტსაბჭოთა კონცეფტუალურ მხატვრობას ახასიათებს. აღსანიშნავია ისიც, რომ ნამუშევარი ორ მედიუმზე შეიქმნა ვიდეო ფორმატით, ანუ მესამე მედიუმით.</div><div style="text-align: justify;">კოკა რამიშვილმა ქართულ პავილიონში აჩვენა ორნაწილიანი ინსტალაცია, რომელშიც “ხატვის გაკვეთილის” თემა განავრცო და აჩვენა ნახატის გაკეთების ფრაგმენტის პროექცია. ნამუშევარი “ცვლილება ხატვის ორკესტრში” ორნაწილიანი იყო. ექსპოზიციის პირველ ნაწილს ინსტალაცია - “ცვლა” წარმოადგენდა და ინსპირირებული იყო ისტორიული ფაქტით, - საქართველოში ხელისუფლების რევოლუციური ცვლით. აქ ვიდეო პროექცია ტრანსფორმაციის პროცესის აბსტრაგირებას ახდენს და კონკრეტულ ფაქტს მუდმივი ცვლილებების ზოგად დინამიკად აქცევს.“ხატვის ორკესტრი” გლობალისტურ პროცესს კვლავ ორი, მაგრამ სხვა მედიუმის შეხვედრით აჩვენებს. ხატვის სკოლა აქ პოსტტოტალიტარული სამყაროს მხატვრულ ესთეტიკას აღნიშნავს, რომელიც კლასიკური ნახატის ძლიერ სკოლაში ვლინდება და ვიდეო ფორმატი და ელქტრონულად მოდელირებული საუნდი კი დასავლურ არტ გამოცდილებისა და ტექნოლოგიებს. აქ ორი გამოცდილება ხვდება ერთმანეთს და სრულიად ახალ ჰიბრიდს წარმოშობს. მთავარი არგუმენტი, რითაც ამ ნამუშევრის საერთაშორისო კონტექსტში წარდგენის სურვილი გაჩნდა, იყო ნამუშევრის აუთენტურობა, თუმცა შესაძლებელია მას აკლდა ვიზუალური ორიგინალურობის მოქმედი ენერგია. იმედი მაქვს ჩვენთანაც შეიქმნება ისეთი სიტუაცია, რომ არჩევანის უფრო დიდი საშუალება იქნება და ერთი ან ორი მხატვრით არ ვიქნებით შემოფარგლულები.</div><div style="text-align: justify;">მოკლედ შეიძლება ითქვას, რომ პრობლემა საქართველოში და სავარაუდოდ პოსტსაბჭოთა არტ სივრცისთვის ზუსტად აუთენტური არტ პროდუქციაა და შესაბამისად მისი ამგვარივე კრიტიკა და ინტერპრეტაციაა. მე ვფიქრობ, კრიტიკის ფუნქციები უფრო უნდა გაიზარდოს და პირველ რიგში სასურველია შეიკრიბოს და შეჯამებულად მოხდეს გააზრება ბოლო ოცი წლის პერიოდის ტენდენციებისა კულტუროლოგიური და ფენომენოლოგიური რაკურსიდან. ეს სამუშაო მოგვცემს საშუალებას გავიაზროთ გამოცდილება, რაც ამ პერიოდის მანძილზე დაგროვდა და განვსაზღვროთ ამ გამოცდილების უნიკალური მხარეები. თეორიული ბაზის ჩამოყალიბებისა და გამყარების შემთხვევაში ჩვენი ვიზუალური არტ პროდუქცია უფრო შედეგიანად იმუშავებს ლოკალურ სივრცეშიც და მისი საერთაშორისო კონტექსტში წარდგენისას.</div><div style="text-align: justify;">ვფიქრობ, რომ ჩვენ გვჭირდება ერთობლივი მუშაობა და მრავალი ერთობლივი პროექტი ჩვენი სივრცისთვის აუთენტური პროდუქციისა და ადექვატური ანალიტიკური სისტემის შესამუშავებლად.</div><strong></strong><br /><div style="text-align: justify;"><strong>© ხათუნა ხაბულიანი 2009</strong></div><div style="text-align: justify;"><strong>არტ კრიტიკოსი, კურატორი</strong></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;"><strong>წაყრო: </strong><a href="http://lib.ge/"><strong>ლიბ.გე</strong></a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-164331439183595579?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-20668151909638668802009-11-12T03:48:00.002+04:002009-11-12T03:54:29.397+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtNX3mF3bI/AAAAAAAABUc/FtUpNXcxoHM/s1600-h/avtoportreti.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5402997250417089970" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 274px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtNX3mF3bI/AAAAAAAABUc/FtUpNXcxoHM/s320/avtoportreti.jpg" border="0" /></a><br /><div>Self-portrait, oil on canvas, 65X44, 1920</div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div></div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div> </div><div><a href="http://artist.to/georgianart/">http://artist.to/georgianart/</a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-2066815190963866880?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-54758949317120896692009-11-12T03:45:00.003+04:002009-11-12T03:51:18.995+04:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtMr6wq8tI/AAAAAAAABUU/LtsXxk5C7TY/s1600-h/kikodze.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5402996495352525522" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 303px" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtMr6wq8tI/AAAAAAAABUU/LtsXxk5C7TY/s320/kikodze.jpg" border="0" /></a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-5475894931712089669?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-2968667831363504782009-11-12T03:44:00.002+04:002009-11-12T03:51:38.017+04:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtMXMqlsmI/AAAAAAAABUM/y0Dk1hK6fQ0/s1600-h/ajara.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5402996139381600866" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 266px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtMXMqlsmI/AAAAAAAABUM/y0Dk1hK6fQ0/s320/ajara.jpg" border="0" /></a> <div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-296866783136350478?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-60189206591722132009-11-12T03:42:00.003+04:002009-11-12T03:52:00.259+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtMHW3LGoI/AAAAAAAABUE/p3J42m-5qIQ/s1600-h/kocna.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5402995867240831618" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 263px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtMHW3LGoI/AAAAAAAABUE/p3J42m-5qIQ/s320/kocna.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-6018920659172213?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-91283144988810792182009-11-12T03:41:00.004+04:002009-11-12T03:52:18.820+04:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtLyAJFyJI/AAAAAAAABT8/sbyeRonoH98/s1600-h/parizi.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5402995500364712082" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 280px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtLyAJFyJI/AAAAAAAABT8/sbyeRonoH98/s320/parizi.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-9128314498881079218?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-82829332452576328552009-11-12T03:40:00.002+04:002009-11-12T03:41:12.767+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtLe3Ldu9I/AAAAAAAABT0/KRaAwxXXfJ0/s1600-h/ajaraissanapiro.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5402995171541236690" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 170px" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtLe3Ldu9I/AAAAAAAABT0/KRaAwxXXfJ0/s320/ajaraissanapiro.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-8282933245257632855?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-18437042505615971742009-11-12T03:35:00.004+04:002009-11-12T03:51:02.015+04:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtLQwwgDEI/AAAAAAAABTs/Loo8s4H-PpI/s1600-h/shkikodzeparis.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5402994929299360834" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 254px" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SvtLQwwgDEI/AAAAAAAABTs/Loo8s4H-PpI/s320/shkikodzeparis.jpg" border="0" /></a><br /><div><br /><br /> </div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-1843704250561597174?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-58991669096167971822009-11-09T11:20:00.000+04:002009-11-09T11:59:48.421+04:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SheHZ79jHbI/AAAAAAAAAg0/KA1A5_eAwsM/s1600-h/untitled.bmp"><img style="MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; FLOAT: left; HEIGHT: 271px; CURSOR: hand" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5338884762933337522" border="0" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SheHZ79jHbI/AAAAAAAAAg0/KA1A5_eAwsM/s320/untitled.bmp" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />ცნო&shy;ბი&shy;ლი რუ&shy;სი ფი&shy;ლო&shy;სო&shy;ფო&shy;სი და არტ-კრი&shy;ტი&shy;კო&shy;სი, არ&shy;ის რამ&shy;დე&shy;ნი&shy;მე წიგ&shy;ნის ავ&shy;ტო&shy;რი, ამ&shy;ჟა&shy;მად მოღ&shy;ვა&shy;წე&shy;ობს გერ&shy;მა&shy;ნი&shy;ა&shy;ში.<br /><a name="eng">Philosopher, culturologist, art theoretician </a><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-5899166909616797182?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-43957406407657328292009-08-24T23:04:00.001+04:002010-03-18T16:20:40.971+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Shb3yUjEQSI/AAAAAAAAAgc/QhiYFFfBoKw/s1600-h/mirzashvili.bmp"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5338726852175610146" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Shb3yUjEQSI/AAAAAAAAAgc/QhiYFFfBoKw/s320/mirzashvili.bmp" style="float: left; height: 218px; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 10px; margin-top: 0px; width: 320px;" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />დაიბადა 1961 წელს ქ. თბილისში<br />1984 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, ფერწერის ფაკულტეტი.<br />1987-1990 წლებში სწავლობდა უჩა ჯაფარიძის სახელობის ფერწერის შემოქმედებით სახელოსნოში.<br />1984 წლიდან მონაწილეობს გამოფენებში საქართველოში და მის საზღვრებს გარეთ.<br /><strong>გამოფენები:<br /></strong>1975წ. პერსონალური გამოფენა ბავშვთა სურათების მუზეუმი<br />1977წ. ჯგუფური გამოფენა ,,სიმწიფის მიჯნაზე” ბავშვთა სურათების მუზეუმი.<br />1985წ. ფაშიზმზე გამარჯვების 40 წლისთავისადმი მიძღვნილი გამოფენა,სურათების ეროვნული გალერეა<br />1987წ. პერსონალური გამოფენა მხატვრის სახლი.<br />1987წ. საკავშირო ჯგუფური გამოფენა ,,საქართველოს ახალგაზრდობა”,მოსკოვი.<br />1987წ. ჯგუფური გამოფენა ,,ადამიანი, ოჯახი, გარემო”, აშშ-ს ექვსქალაქში<br />1988წ. კომკავშირის 70 წლისთავისადმი მიძღვნილი გამოფენა. მხატვრის სახლი.<br />1988წ. უჩა ჯაფარიძის სახელობის ფერწერის შემოქმედებითი სახელოსნოს ასპირანტთა ჯგუფური გამოფენა. მხატვრისსახლი.<br />1988წ. დამდგმელი მხატვარი მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმისა ,,ქალაქის ცხოვრება”( რეჟ. ტატო კოტეტიშვილი)<br />1989წ. შემოქმედებითი სახელოსნოების ჯგუფური გამოფენა.ლენინგრადი<br />1989წ. დამდგმელი მხატვარი მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმისა "გზაჯვარედინი’’ ( რეჟ. ლევან კიტია)<br /><br /><a name='more'></a>1989წ. გააფორმა ირაკლი კოსტავას ლექსების კრებული.<br />1989წ. გააფორმა ირაკლი ჩარკვიანის მოთხრობების კრებული ,,ძველი სათამაშოები’’<br />1990წ. გააფორმა ქართველ პოეტთა ლექსების კრებული ,,მთაწმინდის მთვარე“<br />1992წ. ჯგუფური გამოფენა ,,მთვარის გლობუსი“ კინოს სახლში.<br />1993წ. დამდგმელი მხატვარი მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმისა ,,უკანასკნელი ფოთოლი“ (რეჟ. მამუკა სალუქვაძე)<br />1994წ. პერსონალური გამოფენა. სურათების ეროვნული გალერეა.<br />1997წ. პერსონალური გამოფენა. სურათების ეროვნული გალერეა.<br />1998წ. პერსონალური გამოფენა. გალერეა ,,ვერნისაჟი’’<br />1999წ. პერსონალური გამოფენა. გალერეა ,,შარდენი“<br />2000წ. პერსონალური გამოფენა. გალერეა ,, შარდენი“<br />2001წ. გიორგი მირზაშვილის და ყარამან ქუთათელაძის გამოფენა. გალერეა ,,შარდენი“<br />2003წ. პერსონალური გამოფენა. თეატრალური სარდაფი.<br />2006წ. გიორგი მირზაშვილისა და თენგიზ მირზაშვილის გამოფენა. გალერეა ,,ვერნისაჟი’’.<br />2006წ. გიორგი მირზაშვილის ფოტოგამოფენა. გალერეა ,,შარდენი’’<br />2007წ. პერსონალური გამოფენა. გალერეა ,,შარდენი”<br />2008წ. დაიბეჭდა გიორგი მირზაშვილის ლექსების კრებული.<br />მხატვრის ნამუშევრები დაცულია ჯი-ემ-თი ჯგუფის კოლექციაში (სასტუმრო თბილისი მარიოტი და სასტუმრო ქორთიარდ მარიოტი) ასევე კერძო კოლექციებში: საქართველოში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ნორვეგიაში, ჰოლანდიაში, აშშ-სა და ავსტრიაში.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-4395740640765732829?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-56284676301681542252009-07-11T02:08:00.005+04:002009-07-11T02:21:44.557+04:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sle8gEFybHI/AAAAAAAABJI/oChRnuA5F18/s1600-h/chemi+kavkasioni.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5356957540820348018" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 191px" alt="" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sle8gEFybHI/AAAAAAAABJI/oChRnuA5F18/s320/chemi+kavkasioni.jpg" border="0" /></a>Kote Sulaberidze’s works signify certain visual histories and represent visual icons of the everyday life. His art upholds the best Georgian traditions of pictorial thinking, of storytelling with visual images.<br /><div>Sulaberidze’s work Letters from Moscow, an installation consisting of nine white sheets, is based on personal experience. The work was created at the time when the artist was working in Moscow in 1990s, constantly longing for his family back in Georgia. These portraits of loneliness have also humorous tones as the figures which resemble those of pre-historical art, are telling vividly about the routines of everyday life: ”Dad is smoking after dinner”, ”Dad is dancing. Alone, without Nina”, “Dad on his way to work…at 9 am”, etc.</div><br /><div>Sulaberidze’s painting My Caucasus consists of two parts: horizontally stretched landscape of Caucasus Mountains and a legend that explains the meanings of signs depicted on the canvas written with Georgian alphabet. The Caucasus landscape is given in a real scale, the locations and heights of its mountain passes and peaks are also true, however locations of tourist bases are those, which he or his friends have visited. One can also discover existence of locations of not-yet-found treasure, the ancient Georgian fairy-tail and mythological fantastic heroes. My Caucasus is both the artist’s Caucasus, and the real vision of these mountains. It contains very clear sign-symbols from history, geography, politics and mythology together with artist’s personal experience and memory. </div><br /><div>Letters from Moscow, 1996-1997, installation</div><br /><div>My Caucasus, 2002, oil on canvas</div><div><a href="http://www.kiasma.fi/index.php?id=1277&amp;L=1&amp;FL=0">KSulaberidze</a></div><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-5628467630168154225?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-35458620665651528402009-07-10T12:52:00.010+04:002010-03-18T16:21:38.887+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlfDzD7AVlI/AAAAAAAABJY/cReybrHUz_c/s1600-h/kosto-studiovisit_049-opt.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5356965563774031442" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlfDzD7AVlI/AAAAAAAABJY/cReybrHUz_c/s320/kosto-studiovisit_049-opt.jpg" style="float: left; height: 320px; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 10px; margin-top: 0px; width: 240px;" /></a><strong><span style="font-size: 130%;">"მგალობელი" მხატვარი<br /></span></strong><em>"მე წითელი ფერი ვარ და ყურში ჩამესმის თქვენი შეკითხვა: რას ნიშნავს იყო ფერი? ფერი ესაა თვალით შეხება, ან თუ გნებავთ მუსიკა _ ყრუთათვის, ან კიდევ წყვდიადში _ გაჟღერებული სიტყვა. ათასობით წლის განმავლობაში ვუსმენ, როგორ საუბრობენ სულები წიგნებსა და საგნებში, _ ეს ქარის ზუილს წააგავს, _ და ამიტომ ვამტკიცებ, რომ ჩემი შეხება იგივეა, რაც _ ანგელოზის მიკარება. ორი ნაწილისგან შევდგები: ერთი მათგანი მძიმეა და თქვენს თვალებს ესაუბრება, მეორე კი მსუბუქია და ჰაერში დაფარფატებს თქვენს მზერასთან ერთად".<br /><strong><span style="font-size: 85%;">ორჰან ფამუქი, "მე მქვია წითელი"<br /></span></strong></em><br /><em>გაგიკვირდებათ, მხატვარი კოტე სულაბერიძე წითელ ფერს ვერ ხედავს (ამაზე ქვემოთ მოგითხრობთ), თუმცა ათასობით თვალს "ესაუბრება" სახეებით და სიმბოლოებით _ სამყაროს თავისებური ფერადოვანი ხედვითა და ერთგვარი ირონიული თამაშის პრინციპითაც _ და ტკბილი ოჯახური ცხოვრების ფონზე ინდივიდუალური ისტორიის, საკუთარი ბიოგრაფიის "მთხრობელიც" ხდება.<br /></em><br /><strong>მე მქვია კოტე<br /></strong>კოტეს სჭირდება თავისუფალი სივრცე ხატვით რომ დატკბეს. ახალ-ახალი შეგრძნებების ძიებაში სულმოუთქმელად მუშობს. ყოველდღე იმდენს ხატავს, რომ ბოლოს სახელოსნოში დახვავებულ ქაღალდებში იკარგება (თუმცა ამას "ჯღაბნას" ეძახის). ფურცლების გროვაში მისთვის აღსაქმელი დეტალები უნდა მონიშნოს წარწერით, "სხვანაირად არ გამოვა". წარწერებიც ძალიან უყვარს. უნდა, რომ ყველა ნახატს განსაკუთრებული სახელი ერქვას _ "წუმპე", "ბუზები კავკასიონზე", "Лицо кавказской национальности"... სახელი თუ არა, პატარა ლექსი მაინც ახლდეს, ან სულაც მინაწერი ცარიელ ტილოზე _"ქირავდება" _ მეტი არაფერი.<br />90-იანელი ავანგარდისტისთვის შემოქმედებაში ნორმა არ არსებობს. მისი ხელოვნება ყოველთვის განუმეორებელი პრაქტიკის შედეგად იბადება. თუმცა, როგორც კოტე ამბობს, ხატვის პროცესი არ ახსოვს ხოლმე. <em>"შოკოლადს სანამ შეჭამ, იცი რომ ტკბილია. შემოქმედება კი წინასწარ არ იცი ტკბილი იქნება თუ არა. ერთი ფორმულა არ მაქვს. ყოველ ჯერზე მოდის ახალი გამოცდილება და ახალ-ახალი შეგრძნებები, და ამაში არის ძალიან დიდი ხიბლი."</em> კოტე მოხიბვლასაც ადვილად ახერხებს და გაოცებასაც. მისთვის ხატვით ტკბობას თან ახლავს ტკბობა მახვილი სიტყვით და ზოგჯერ დაახლოებით იმგვრი პირობითი ნიშნებითაც, ადრე პიონერთა ბანაკებში სტენდებზე რომ გვინახავს. მხატვრის ერთ-ერთ საყვარელ სურათს (ასე ვთქვათ, "რეალურ" მასშტაბში აღბეჭდილ კავკასიის პანორამას რომ ჰგვს) ჰქვია _ "ჩემი კავკასიონი" (2000). ზედ უამრავი სიმბოლოა დასმული. ამ უგრძეს რუკას ფერადი ნიშნების განმარტებითი ტექსტური დანართი რომ არ ახლდეს, ვერაფრით მიაგნებდით კავკასიონზე კაი "საქეიფო" და "სანადირო" ადგილებს; ვერც "საკრალურ მიწებს", ვერც "უცნობი ალპინისტების საფლავებს", ვერც ჭინკებით, თეთრი რაშებით და ფასკუნჯებით დასახლებულ მწვერვალებს და ალბათ, ყველაზე მეტად მაცდუნებელ ბუმბერაზი მთის "აღმოუჩენელ" განძებს.<br /><a name='more'></a><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SheR-KuY0rI/AAAAAAAAAg8/DD5fsLQ_PSA/s1600-h/short3.jpg" style="clear: left; float: left; margin-bottom: 1em; margin-right: 1em;"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5338896380487848626" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SheR-KuY0rI/AAAAAAAAAg8/DD5fsLQ_PSA/s320/short3.jpg" style="float: left; height: 207px; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 10px; margin-top: 0px; width: 295px;" /></a>კოტე, როგორც მხატვარი, ჯერ თაზო ხუციშვილის, შემდეგ კი კოკა იგნატოვის სახელოსნოებში გამოიწრთო. შემოქმედებით ბიოგრაფიაში რომელი მხატვარი გადაურჩება ძიებისა და მერყეობის მეტ-ნაკლებად ხანგრძლივ პერიოდს და ამ გზის გავლა, როგორც წესი, რომელიმე პროფესორის სახელოსნოში უწევს. მერე რა? ოსტატის რჩევები, შეიძლება ზოგჯერ აფერხებდეს კიდეც ორიგინალური ნიჭის განვითარებას, თუმცა, არა მგონია ხელს უშლიდეს ერთ მშვენიერ დღეს ამ უკანასკნელის გამობრწყინებას. ადრე თუ გვიან ეს რჩევები სახეს იცვლის, იფილტრება, ან სულაც დავიწყებას მიეცემა, თუ, რა თქმა უნდა, საქმე ტალანტს ეხება.<br />კოტე სულაბერიძე სამხატვრო აკადემიაში არც მეტი, არც ნაკლები _ ათი წლის სტუდენტობამ ლამის გააჭაღარავა. ჯერ იყო, პირველი კურსის მერე გარიცხეს. კოტეს ამ ჩახლართული ისტორიის გახსენებაც არ უნდა _ გაუგებრობა დავარქვათ ამ ამბავსო. მეორე წელს თავიდან ჩააბარა. სულ მალე კი ჯარში უკრეს თავი (ესეც კიდე ორი წელი), რაც ძალიან განიცადა _ "მხატვრობას მოვწყდი, მეგობრებს. ჯარიდან რომ ჩამოვედი, მეგონა _ ჩემი მატარებელი დიდი ხნის წასული იყო". დეპრესიისგან მეგობრებმა იხსნეს. აკადემიის კედლებიდან გამოყოლილი მეგობრობა დღემდე განსაკუთრებულად აკავშირებს მიშა გოგრიჭიანთან. ტყუპებივით არიან. თითქმის ყოველთვის, გამოფენის მოწყობის პროცესში, თავიანთი ნამუშევრებისთვის ერთი და იგივე ადგილი მოსწონთ. მერე მიდის ხვეწნა, ამ კედელზე ჩემი არა, შენი სურათი გამოფინეო. კოტე ამბობს: <em>"ერთმანეთის ურთიერთდამატება ვართ. არავისთან მაქვს ისეთი სულიერი სიახლოვე და კოლეგიალური კომფორტი, როგორც მიშასთან".</em> მიშა 1991 წელს გაიცნო _ ჯარიდან დაბრუნებული იგნატოვის სახელოსნოში რომ მოხვდა. თავიდან დიდი სიახლოვე არ ჰქონიათ, და მიშას ცოტა გაჰკვირვებია, როცა ერთ დღეს კოტე და ნინო კენგურუში ჩასმული სანდროთი გამოეცხადნენ და უთხრეს: <em>"თელავის მუსიკალური ფესტივალისთვის გამოფენა უნდა გავაკეთოთ!"</em> მიშა დაუფიქრებლად დასთანხმდა და საქმეში ჩართეს გიორგი გიგაშვილიც. თელავში რომ ჩავიდნენ, პატარა სანდრო ცალკე ოთახში დააბინავეს და საქმეს შეუდგნენ. ეს იყო პირველი გამოფენა _ ერთადერთი, გამოფენების გრძელ სიაში, რომელიც საკუთარი ინიციატივით მოაწყო.<br />ბოლო ხანებში საზღვარგარეთულ ვერნისაჟებზე ბევრს ვერაფერს გეტყვით. თავადაც შორიდან მოსული ამბებით იგებს, რომ თურმე გასული წლის სექტემბერში ლონდონში გამოფენილა ერთ-ერთი მისი ქმნილება, რომ მალე შვეიცარიაშიც იგეგმება ექსპოზიცია და ალბათ, იმასაც ვერ დაესწრება.<br />კოტე სულაბერიძე თბილისში გამართული "არტ კავკასის" გამოფენაზე წარსდგა ობიექტით _ "სტუმარი და მასპინძელი" (2004). ექსპოზიციის სივრცეში გაშლილ სუფრას, პირობითი პურმარილით, ერთ თავში ნაბადში შემოსილი "მასპინძელი" (მანეკენი) ედგა, მეორეში _ ჯინსებში გამოწყობილი "სტუმარი". მაგიდაზე კი მოხარშული ქათმის, მწვადის, მჭადის თუ სხვა მამა-პაპური კერძების მხოლოდ სილუეტები იყო მიხატული. მაყურებელს თავისი ვიზიონერული ფანტაზიით უნდა დაეგემოვნებინა "მენიუ ჩამოტარებით". ეს სუფრა არც ტრადიციულს ჰგავდა და არც არატრადიციულს, თუნდაც ისეთს, კოტეს სახელოსნოში რომ აქვს ხოლმე მოწყობილი _ სტუდენტების ერთმანეთზე დალაგებული თორმეტი დაფა.<br /><br /><strong>"უსახლკარონი"<br /></strong>კოტეს ტრადიციული ოჯახიც "არატრადიციულად" ცხოვრობს. კოტე სულაბერიძე და ნინო ჭილაშვილი თხუთმეტი წლის ცოლ-ქმარი არიან. ბოლო ხუთი წელი ცალ-ცალკე უწევთ ცხოვრება. "მარტივი მიზეზია" _ საკუთარი სახლი არ აქვთ. თუმცა ამის გამო დისკომფორტს არც ერთი განიცდის, არც მეორე. სამაგიეროდ, ხომ არსებობს საერთო ტერიტორია! სამუშაო სივრცე (ნინოც მხატვარია) და შეხვედრების ადგილი _ სახელოსნო. აქ შეუძლიათ 24 საათი ილაპარაკონ. ახლობლები სულ აკრიტიკებენ თურმე, ამდენს რომ საუბრობთ, საქმეს როდისღა მიხედავთო. "საქმეც ხომ ერთი აქვთ და საფიქრალიც" _ ბავშვები სკოლაში, მუსიკაზე უნდა ატარონ. სანდრო კლარნეტზე უკრავს და კარატეში ლურჯი ქამრის მფლობელიც გახლავთ, პატარა ნატუჩელა კი ფლეიტისტია. <em>"მათგან ბევრ რამეს ვსწავლობთ"</em> _ აღნიშნავენ მშობლები. კოტე და ნინო ყოველდღე ახალი შეყვარებულებივით ერთმანეთს შეხვედრაზე უთანხმდებიან. ტელეფონზეც "გალურჯებამდე" შეუძლიათ მუსაიფი. ამასწინათ კონოში წასულან. სეანსი უკვე იწყებოდა, ნაცნობს რომ მოჰკრეს თვალი და შორიდან მოიკითხეს, ფოლმი რომ მორჩა ვეღარსად იპოვეს. მეორე დღეს "დაკარგული" ნაცნობი რეკავს და ეუბნება _ შეყვარებულებს ხელი არ შეგიშალეთო.<br /><br /><strong><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlfD9JKVFQI/AAAAAAAABJg/mXqNYb0p_MA/s1600-h/kosto-studiovisit_072-opt.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5356965736979174658" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlfD9JKVFQI/AAAAAAAABJg/mXqNYb0p_MA/s320/kosto-studiovisit_072-opt.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 320px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 240px;" /></a>ჩაის მოლოდინში მოთხრობილი ამბები<br /></strong><em>გაგიგიათ, გოგოს ბიჭი მოსწონდეს და მისი სახელი ვერ დაიმახსოვროს? ისინი ერთი კვირის გაცნობილები იყვნენ. ამ დროის მანძილზე ნინომ ცხრაჯერ მაინც ჰკითხა კოტეს: "რა გქვია?"</em><br /><br />ეს ამბავი თხუთმეტი წლის წინ დაიწყო სამხატვრო აკადემიის ერთერთ სახელოსნოში. კოტე მეოთხე კურსის სტუდენტია, ნინო კი ახალგახრდა მასწავლებელი, რომელსაც ერთი სული აქვს ლექციის მერე თვითონაც რომელიმე სახელოსნოში მოყუჩდეს და ხატოს. ირგვლივ რა ხდება არ აინტერესებს. სახეებსაც ცუდად იმახსოვრებს, უყურადღებო ტიპია. ხომ გითხარით, კოტეს სახელიც ვერაფრით დაიმახსოვრა. მიშა, გოგა, გიო, სამდრო, რას არ ეძახდა. კოტე თავიდან არ იმჩნევდა, მაგრამ თურმე მაგრად მწარდებოდა. ერთი ის ახარებდა, ყოველ დღე ნინოს სახლში რომ აცილებდა. მარტო არა _ მეგობრებთან ერთად. მერე რა? თავს ასე უფრო კომფორტულად გრძობდა. მარტო რომ დარჩენილიყო სანატრელ გოგოსთან, რა უნდა ეთქვა, ან რაზე უნდა ელაპარაკათ? დაბნეულიც იყო _ ვერ აცნობიერებდა მის თავს რა ხდებოდა (კოტეს რომ ჰკითხო, ერთი ნახვით შეყვარება არ ყოფილა). ძალიან მალე, გაცნობიდან სულ რაღაც ერთ კვირაში, კოტე და ნინო მეგობართან აღმოჩნდნენ სტუმრად. მეგობარმა მოიმიზეზა ჩაის ავადუღებო და ისინი ოთახში მარტო დატოვა. კოტეს ახსოვს, რომ მოუყვა ნინოს როგორ დახატა პირველი ნატურმორტი. 13 ან 14 წლის იქნებოდა ალბათ. მაგიდაზე საგულდაგულოდ დაალაგა ქოთანი და მოხარშული ქათამი. თუმცა, ხატვის პროცესი იმდენხანს გაუგრძელდა, რომ ქათამი გაფუჭდა და გალურჯდა. მერე კი ქათმის გამოსახულებისთვის მიამიტურად ეს სილურჯეებიც მიუხატია და რაც მთავარია, შედეგითაც კმაყოფილი დარჩენილა. მათი საუბარიც აეწყო. თურმე ერთ სკოლაში სწავლობდნენ, მაგრამ ერთმანეთი არ ახსოვდათ. ნინოსნაირი მეხსიერების პატრონს რა მოკითხება? კოტეს კი სადღაც მეშვიდე კლასიდან სკოლა აღარ ახსოვდა. ძველი თბილისის უბნებში დადიოდა, საათობით იჯდა და ხატავდა. ერთ დღესაც სკოლაში დედა დაუბარებიათ. შინ რომ მივიდა, მამამ მკაცრად მოსთხოვა ჩანთა, გახსნა და ცივად დახურა. ბიჭს ჩანთაში მხოლოდ ჩანახატების დასტა ელაგა. როგორც იცოდა ხოლმე, ნახატების წიგნებით უცებ გამოცვლა არ გამოუვიდა და კოტე სკანდალს ელოდა. თუმცა, მამას, რომელიც სულ ბუზღუნებს და აკრიტიკებს, ახლა საყვედურიც არ უთქვამს. პატარა მხატვარი მიხვდა, რომ დიდი მფარველი ჰყავს საქმეში, რომელიც ძალიან უყვარს. ამგვარი მინიშნებები ხშირად უგრძვნია მშობლების მხრიდან. აი, მუსიკის მასწავლებელი კი ვერაფრით დაურწმუნებია. მოწაფის თხილამურებით გატაცება არ ეყოფოდა, ახლა კიდე ხატვა! კოტე, როგორც სამთომოთხილამურე, მთლად წარუმატებელი არ ყოფილა, ეს კი იყო, ხშირად იმტვრეოდა. მუსიკის პედაგოგისთვის თავისი არგუმენტებიც მზად ჰქონდა _ ხომ შეიძლება როიალის სკამიდან გადმოვარდეს და ხელი მოიტეხოს? _ ისე აგიხდათ ყველაფერი. მეორე დღეს მასწავლებელი ატყობინებს: მეცადინეობის დროს სტუდენტი გორგოლაჭებიანი სკამიდან გადმოვარდნილა და ფეხი მოიტეხაო.<br /><br /><strong>ქაღალდზე დახატული ისარი და ეჭვიანი დიასახლისი<br /></strong>ჩაის სმის ამბავს დავუბრუნდები _ კოტემ და ნინომ დღემდე ვერ ახსნეს ამდენ ხანს რაზე ადუღებდა ჩაის მათი მეგობარი. იმ დღესაც გალურჯებამდე უსაუბრიათ. როგორც იქნა, კოტემ ნინოს თავისი სახელიც დაამახსოვრა და სახეც. ამის შემდეგ დაიწყო ერთად გაუთავებელი სიარული. ისევ მეგობრები.<br />ერთ დღეს კახეთისკენ ჰქონდათ გეზი აღებული. გეგმა მალევე შეცვალეს _ ბათუმისკენ გაემართნენ. ბათუმში წასვლაც მეგობრების გარეშე არ იქნებოდა. ათიოდე წლის წინ, სამ ბიჭს და ერთ გოგოს ოთახის ქირაობა როგორ უნდა მოეხერხებინათ? ამიტომ ნინოს კეპი დაახურეს _ ვითომ ისიც ბიჭია. "ოთხი ბიჭის" ნომერმაც გაჭრა. სახლის პატრონი თამარა ბებია ეჭვის თვალით კი უყურებდა თბილისელ "ბიჭებს", მაგრამ გაბრიყვდა და ერთი ოთახი დაუთმო. თუმცა, მერე რაღაც მაინც არ მოსწონდა და თავისთვის ბუტბუტებდა: "არ არის ეს ბიჭი!" ყოველი დღე იმით იწყებოდა, რომ ბიჭები (გოგა და მიხო) უთენია დგებოდნენ და მთელი დღით გაურკვეველი მიმართულებით იკარგებოდნენ. ოღონდ, "მისამართის" დატოვება არ ავიწყდებოდათ. მეგობრების გაუჩინარებით დაბნეულ კოტეს და ნინოს ხვდებოდათ სუფთა ქაღალდი და ზედ მიხატული ისარი, მეტი არაფერი. ანუ, ისარი საითაც გინდა მიატრიალე და წადი... ისინი არსად მიდიოდნენ. ხო, ფულიც არ ჰქონდათ, რა ეგონათ ბათუმში 5-5 მანეთით რომ ჩამოვიდნენ? ან კიდე რა ადარდებდათ? ერთი კი იყო, ცოტა შეწუხდნენ დიასახლისის ზედმეტი ცნობისმოყვარეობით, გამუდმებით თვალყურს რომ ადევნებდა მთელი დღე ოთახში შეკეტილ ორ "ბიჭს". ოთახს ორი კარი ჰქონდა და კოტემ და ნინომ არ იცოდნენ რა დროს, რომელ კარზე დაუკაკუნებდათ თამარა ბებია.<br />ბათუმი მათი სიყვარულის გაცხადების ქალაქად იქცა. თბილისში დაბრუნებულებმა კი ნინოს დეიდის ცარიელ ბინაში საერთო სახელოსნოც მოიწყვეს. თავიდან _ დიდი ხალხმრავლობა და მხიარულება, თანდათან მეგობრები ისე შემოეცალნენ, რომ ვერც მიხვდნენ. სახელოსნოში შეყვარებულები მარტო დარჩნენ. ამის მერე რაღა უნდა მომხდარიყო? აქედან იწყება მათი ოჯახის ბიოგრაფიაც.<br /><br /><strong>ისმის სტვენა. ე.ი. კოტე მოდის!<br /></strong>შარშან ზაფხულში კოტე ხატავდა გონიოს ციხის ტერიტორიაზე გაჩაღებული "პენ-მარათონის" 24 საათიან ეპოპეას. ოჯახური იდილიის ფონზე მომუშავე მხატვარიც საკუთარი თვალით ვიხილე. ისე მოხდა, რომ კოტე სულაბერიძის, კოტე ჯანდიერის და მახო ხარბედიას ოჯახობები ერთ კოტეჯში დავბინავდით. კოტე ხატავდა, ჩვენ კი მარათონელებს, ასე ვთქვათ, შორი-ახლოდან ვგულშემატკივრობდით. ერთ ჭერქვეშ ორი კოტე რომ გვყავდა, ამასთან დაკავშირებით, კოტე ჯანდიერის იუმორმა, რომ იტყვიან "ფრთა შეისხა". აქაოდა, სურვილი ჩაიფიქრეთო, ორი კოტე "კოტეჯს" ვუხდებითო და მახოსაც რომ კოტე ერქვას, ჩვენს საცხოვრებელს "ტრიკოტაჟად" მოვნათლავდიო. არის თუ არა სამი კოტე "ტრიკოტაჟი"? _ არ ვიცი. "მეორე" კოტეს მოლოდინში ერთი რამე კი შევამჩნიეთ. მხატვარი კოტეჯს მოუახლოვდებოდა თუ არა, უსტვენდა. არც ის ვიცი რა დავარქვა ამ სტვენას. ეს არც გუგულისებრ "გუგუს" ძახილს ჰგავდა და არც იმას, პირში ჩადებული თითებით ან კიდე საგანგებო ხელსაწყოს, სასტვენის მეშვეობით მაღალ მკვეთრ ხმას რომ გამოსცემენ. უფრო რომელიღაც ფრინველის ტკბილი სტვენა-გალობა გეგონებოდათ. ნინომ ამიხსნა: კოტეს ასეთი ჩვევა ჰქონია. თბილისშიც, ეზოდანვე ასე, სტვენით, ანიშნებს ცოლ-შვილს მოვედიო. თან ზევით იყურება, ზუსტად იცის, რომ ფანჯარაში მომენტალურად გამოჩნდება ნინოს, სანდროს და ნატას სამი თავი.<br /><br /><strong><em>წითელი ყაყაჩოებით სავსე მდელო </em></strong><br /><strong><em>ნინო: "ნახე, რა ლამაზია! "</em></strong><br /><strong><em>კოტე: "მდელოა, რა. ყაყაჩოები სად არის?"<br /></em></strong>როცა ამ სიტყვებს ამბობდა, მაშინ კოტეს თავისი მხედველობის ნაკლის შესახებ ჯერ არაფერი გაეგებოდა. აკადემიაში რომ აბარებდა, ათასგვარ საბუთთან ერთად ჯანმრთელობის ცნობაც მოსთხოვეს. თვალის ექიმმა დალტონიზმის დიაგნოზით გამოისტუმრა. კოტეს სასაცილოდაც არ ეყო თურმე და საჭირო ცნობა ექიმის გვერდის ავლით იოლად მოიპოვა. სამ კვირაში კი წარმატებით ჩააბარა გამოცდები. ჯარში რომ მიდიოდა და იგივე განმეორდა, მაშინ კი დაეჭვდა. სასწრაფოდ გაესინჯა მეგობარ ექიმს, რომელმაც დაუდასტურა _ ფერადოვანი მხედველობის დარღვევა: ზოგიერთ ფერს ერთმანეთისგან ვერ არჩევს, მეტწილად წითელსა და მწვანეს. ამის მერე რაღა უნდა ექნა მხატვარს, გადმოალაგა წიგნები, დალტონიზმის დამამტკიცებელი ათასნაირი ტესტი მოქექა _ ლამის ფერის აღქმის საკუთარი თეორია ჩამოაყალიბა. "დალტონიზმი ბევრს აქვს ისე, რომ არ იცის. შენ თვითონ დისკომფორტს არ გიქმნის. ცხვირი ცხვირია, მაგრამ ყველას განსხვავებული გვაქვს. მხედველობაც სუბიექტურია. მე, როცა მწვანეს და წითელს ერთად ვხედავ, ჩემი თვალისთვის მწვანე უფრო გამაღიზიანებელია, ვიდრე წითელი". ამ თეორიის საფუძველზე ნამუშევრებიც აქვს შექმნილი. ერთი განყენებული პეიზაჟი, მეორე _ იგივე, დანახული კოტეს თვალით. მისეულ "ანომალიურ" პეიზაჟში ხედავს ისე, როგორც ყველა. იქ ყველაფერი პრიქითაა. ანუ, ეს არის ნორმალური და ანომალიური მხედველობის მქონე ადამიანების კომუნიკაციის საშუალება.<br /><br /><strong>Почему картина называется "Родиной"?</strong><br /><strong>Потому что она состоит из маленьких родинок...</strong><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlfDV3POrJI/AAAAAAAABJQ/qEsSHK3MUpY/s1600-h/kosto-studiovisit_016-opt.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5356965062152989842" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlfDV3POrJI/AAAAAAAABJQ/qEsSHK3MUpY/s320/kosto-studiovisit_016-opt.jpg" style="cursor: hand; float: left; height: 240px; margin: 0px 10px 10px 0px; width: 320px;" /></a>იყო დრო, როცა კოტე ცოლთან ერთად კიოლნში ცხოვრობდა. ნამუშევრები კარგად ეყიდებოდათ, საინტერესო შემოთავაზებებიც მიღეს _ გაჩნდა დარჩენის რეალური შანსი. კოტე მერყეობდა, ნინო კი კატეგორიულ უარზე იყო. მარტო იმიტომ არა, რომ შინ პატარა სანდრო ელოდათ. თბილისის გარეშე ცხოვრება არ შეუძლია _ "მიწას შეიძლება ყველგან ერთი სუნი აქვს, მაგრამ მე აქაურობას ფესვებით ვარ მიბმული. გერმანიაში ცხოვრება? არა! მოსკოვშიც კი მიჭირდა დიდხანს ყოფნა". კოტე სულაბერიძეს მოსკოვის დიდი თეატრის სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დროს ჭერის მოხატულობისთვისაც შეუვლია ხელი. მოსკოვური გამოფენების ხშირი სტუმარიც არის. გელმანის გალერეაში ქართველ მხატვართა ჯგუფურ გამოფენაზე წარდგენილი ჰქონდა "სამშობლო" _ საქართველოს რუკა, რომელზეც კოტეს შავი წერტილებით მოუნიშნავს ის ადგილები, სადაც კი ყოფილა და უცხოვრია. "ჩემს სამშობლოს შავი წერტილები საზღვრავენ" _ აცხადებს მხატვარი. სურათს თან ახლდა სანდროს პირველი ლექსი სამშობლოზე. გამოფენაზე ნამუშევრის გაყიდვით დაინტერესებული რუსი კორესპოდენტი სულელურ კითხვას სვამს: "Почему картина называется "Родиной"?კოტე კი პასუხობს: "Потому что она состоит из маленьких родинок..."ჩვენი დღევანდელობა და არც ისე შორი წარსული არა ერთხელ გამხდარა მხატვრის ინსპირაციის წყარო ("ომობანა", "მატარებელი, რომელიც წავიდა", "უცნობი მხატვარი. ლენინი 1976 წელს", "Лицо кавказской национальности").<br />ნამუშევარმა "Лицо кавказской национальности" საყოველთაო ყურადღება მიიპყრო გამოფენაზე "ხატი და შემეცნება" (1996 წ.). მხატვარმა "კავკასიური ეროვნების სახედ" ედუარდ შევარდნაძე წარადგინა. მაშინ კოტე სულაბერიძე ერთ-ერთ გაზეთში "კარის მხატვრადაც" მოუნათლავთ. ამის დამწერებმა არ ვიცი როგორ აღიქვეს მხატვრის ირონია. სურათზე შევარდნაძე თითქოს გაფუჭებული ტელევიზორის ეკრანიდან გვიყურებს და იღიმის _ მისი სახე შეგნებული პაროდირების ობიექტია. ბუნდოვანი გამოსახულება და ერთიანი მომწვანო ტონი (ე.წ. აწ) კი ამ "პირმცინარ" სახეს ცივ ვირტუალობად გარდასახავს.<br /><br />***<br />კოტე სულაბერიძის დიდი ხნის თანამშრომლობა გამომცემლობა "დიოგენესთან" მოიცავს წიგნის ილუსტრირებას, დიზაინს, ან მთელი კონცეფციის შემუშავებას. პიველი წიგნი, რომელიც გააფორმა, იყო კ.გ. იუნგის "სიზმრები". ამას მოჰყვა კიპლინგის "სწორედ ასეთი მოთხრობები", ჯ. ქარჩხაძის "იგი", "პენ მარათონის" და "ახალი თარგმანების" კრებულები, მუზილის "სამი ქალი" და ა.შ. მხატვარი პედაგოგიურ მოღვაწეობასაც ეწევა "მაფში" (მედია არტ ფარმი). კოტეს ხშირად უწევს ლოგოების, პოსტერების, პლაკატების გაკეთება (ვაკის საცურაო აუზის თუ შვეიცარული საათების მაღაზიის ლოგოები). რასაც არ უნდა აკეთებდეს, ყველა საქმეში შემოქმედებას ეწევა. თუმცა, ერთ რამეს აღნიშნავს: "რაც უფრო ვიზრდები, ვგრძნობ, რომ ბევრი რამ შეიძლება ვერ მოვასწრო. რეალურ ცხოვრებაში ბევრი დრო მეხარჯება. ალბათ, ასი წელიც რომ ვიცხოვრო _ არ მეყოფა შემოქმედებითი სურვილების განსახორციელებლად".<br /><br />***<br />ვიცი, რომ მხატვარს ასეთი რამ არ უნდა ჰკითხო, მაინც წამომცდა: "საყვარელი ნამუშევარი?..." კოტე: "ნამუშევრები, რომლებიც ჩემთან დარჩა. დანარჩენი გაყიდულია."<br /><br /><strong>ფოტოების წყარო</strong>: <a href="http://artclubcaucasus.blogspot.com/2008/04/studiovisit-kosto-konstantin.html">ArtClubCaucasus</a><br /><strong>ი.მახარაძე<br />2006</strong><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-3545862066565152840?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-7511712088671677282009-07-10T12:51:00.000+04:002009-07-10T12:52:40.646+04:00<span style="font-size:78%;">photo © ÁLVARO GARCÍA - 25-02-2008</span><br /><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SheCdP2oCNI/AAAAAAAAAgk/Q2jKvgWaquA/s1600-h/filosofo_Gianni_Vattimo.jpg"><img style="MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 235px; FLOAT: left; HEIGHT: 320px; CURSOR: hand" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5338879322254477522" border="0" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SheCdP2oCNI/AAAAAAAAAgk/Q2jKvgWaquA/s320/filosofo_Gianni_Vattimo.jpg" /></a><strong>ჯანი ვატიმო<br /></strong>დაიბადა 1936 წელს ტურინში.<br />ერთ-ერთი წამყვანი იტალიელი მოაზროვნე.<br />ჰ.გ. გადამერის მოწაფე, "სუსტი აზროვნების" ორიგინალური კონცეფციის ავტორი.<br />ცხოვრობს და ასწავლის ტურინში.<br /><span style="font-size:78%;"></span><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-751171208867167728?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-35673049162860487222009-07-10T12:30:00.001+04:002010-03-18T16:29:01.898+04:00<div class="separator" style="clear: both; text-align: justify;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6IcK5b-HoI/AAAAAAAABWo/giGH1PSpb_Y/s1600-h/03moma_5001.jpg" imageanchor="1" style="margin-left: 1em; margin-right: 1em;"><img border="0" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/S6IcK5b-HoI/AAAAAAAABWo/giGH1PSpb_Y/s320/03moma_5001.jpg" /></a></div><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="color: #545454; font-family: Verdana, Helvetica, Arial, sans-serif; line-height: 17px;"><em style="font-style: italic;"><span class="Apple-style-span" style="font-size: x-small;">Tangled Alphabets: León Ferrari and Mira Schendel, at MoMA through June 15, includes the above example of what Ms. Schendel called Graphic Objects. (Museum of Modern Art)</span></em></span></div><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="color: #545454; font-family: Verdana, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; line-height: 17px;"><em style="font-style: italic;"><br /></em></span></div><div style="text-align: justify;"><span class="Apple-style-span" style="color: #545454; font-family: Verdana, Helvetica, Arial, sans-serif; font-size: 12px; line-height: 17px;"><em style="font-style: italic;"><br /></em></span></div><div style="text-align: justify;">ცნება "პოსტმოდერნი" ამჟამად უფრო ნაკლებად პოპულარულია, ვიდრე რამდენიმე წლის წინ, როდესაც ის ზედმეტად პოპულარულიც კი იყო (რითაც, სხვათა შორის, აიხსნება მისი პოპულარულობის კლება დღეს). თუმცა, როგორც ფილოსოფიურ ცნებას, თავისი დანიშნულება სულაც არ დაუკარგავს _ შეუცვლელი რჩება აქტუალური ხელოვნების, მისი არსებობისა და აღქმის თავისებურებების გაგებისთვის. ფილოსოფიური გაგებით პოსტმოდერნიზმი გულისხმობს მოდერნულობის განსაზღვრული, მაკონსტრუირებელი ნიშნების დესტრუქციის პროცედურას. თანაც, ერთ-ერთი ასეთი ნიშანი, და როგორც წარმომიდგენია ყველაზე ზოგადი და სახასიათო, არის პროგრესის რწმენა. "მოდერნულობის" ცნებას ეს რწმენა ანიჭებს მისთვის დღემდე დამახასიათებელ ნორმატიულობას, რომლის თანახმად, ყველაფერი უფრო თანამედროვე ხდება უფრო ღირებულიც, თუკი ყველაფერი ის, რაც დროის შკალაზე გვიან თავსდება, ერთდროულად აღმოჩნდება ახლოს სრულყოფილების ტელოს'-თან, რომლისკენაც მიმართულია თავად დროის დინებაც. აქედან გამომდინარე, შეიძლება ვცადოთ მოდერნულობა განვსაზღვროთ როგორც ეპოქა, რომლის ბაზისეული ღირებულება არის ყოფნა თანამედროვედ. თუმცა, ისტორიული პროგრესის, მოდერნულობის ამ მთავარი ღერძის, რწმენა ჩვენს დროში დაკარგულია. ფილოსოფოსებისა და ისტორიკოსების თეორიული მსჯელობების მსგავსად, თანამედროვე მსოფლიოს ფაქტობრივი სოციალურ-პოლიტიკური წყობა ამ რწმენას ყოველგვარ საფუძველს აცლის. საუბარია არა მხოლოდ, შეასაძლოა, არც მოდერნულობის კონცეპტის თეორიულ დისკრედიტაციაზე, ანუ, არა იდეოლოგიისა და "მეტანარაციის" დასასრულზე, არა იმაზე, რომ ფილოსოფიამ უარი თქვა ისეთ დიდ სისტემებზე როგორიცაა ჰეგელიანობა, მარქსიზმი, პოზიტივიზმი და ა.შ. პირველ რიგში, საუბარია ისტორიულ-პოლიტიკური ცვლილებების ერთობლიობაზე: დასავლური იმპერიალიზმის დამხობით, ისტორია, რომელიც თავისთავად, შესაძლოა არის დასავლური "გამოგონება", უკვე წარმოუდგენელია როგორც ერთიანი პროცესი, მაშასადამე, სოლიდარული, საყოველთაო მოძრაობა პროგრესის გზაზე. სიტუაციაში, როდესაც აღარ არსებობს არანაირი "ცენტრალური" ხელისუფლება _ იქნება ეს ლუთერამდელი კათოლიკური ეკლესია, წმინდა რომის იმპერია თუ, როგორც ახლო წარსულში, ე.წ. "ცივილიზებული მსოფლიო", თავს რომ თვლიდა კაცობრიობის უმაღლეს მიღწევად და პრეტენზიას აცხადებდა "ცივილიზებული" გაეხადა დანარჩენი მსოფლიო _ საუბარი ისტორიის შესახებ, როგორც ერთიან პროცესზე, პროგრესულ პროცესზე და, შესაბამისად, ნორმატიული ღირებულებითი კრიტერიუმების მომცემზე უკვე შეუძლებელია.</div><div style="text-align: justify;"></div><a name='more'></a>პოსტმოდერნულობის გაგება ნიშნავს გაანალიზდეს ამ ეპოქალური ძვრის შესაკრებები ისტორიის გაგებაში, რომლის არსიც შესაძლებელია აღინიშნოს _ აუცილებელი არ არის ყველაფერში დავეთანხმოთ ფუკუიამას _ როგორც "ისტორიის დასასრული". ერთ-ერთი ასეთი შესაკრებთაგანია _ პლურალიზმის აფეთქება. ამ სრულიად უწყინარი სიტყვის _ პლურალიზმის _ მიღმა დგას უკიდურესად შემაშფოთებელი მოვლენა. სინამდვილეში, პროგრესის რწმენა, ის, რომ ისტორიის მსვლელობა არის ემანსიპაციის პროცესი, იყო _ ყოველ შემთხვევაში, ბოლო ორი ათწლეულის მანძილზე _ მოდერნული მენტალობის ერთადერთი გამაერთიანებელი ღირებულება, მისი, ასე ვთქვათ, "რეალურობის პრინციპი". თუკი ეს რწმენა დისკრედიტირებულია, თავად რეალობა, როგორც ასეთი, კარგავს აზრს: პოსტმოდერნული აღქმით რეალობა არ არის რაღაც ობიექტური და გარდაუვალი. და ეს მხოლოდ პროგრესის რწმენის დაკარგვასთან არ არის დაკავშირებული. არანაკლებ როლს ასრულებს ჩვენი სოციალური ცხოვრების "მედიატიზაცია". მასმედიას, რომელიც ასე მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს რეალობის ჩვენეულ აღქმას, სულაც არ გამოუწვევია ჩვენი მსოფლმხედველობის ტოტალიტარული ჰომოლოგიზაცია, პირიქით _ მასმედიამ შეხედულებების პლურალიზმის აფეთქების პროვოცირება მოახდინა. არა მხოლოდ განათლებულ ელიტას ესმის, რომ მედია განიცდის პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, სოციალურ ზეწოლას. ყველამ იცის, რომ "ტელევიზია ცრუობს". ეს კი, ჩემის აზრით, ნიშნავს, რომ თავად ეს სისტემა თავს თვლის არა სამყაროს ობიექტურ ასახვად, არამედ მრავალი შეხედულებისა და აზრის ერთობლიობად. ყველაფერ ამას, ისტორიის რწმენის დაკარგვასთან შეხვედრისას, შედეგად აქვს რეალობის გრძნობის დაკარგვა.<br /><div style="text-align: justify;">აქედან მომდინარეობს ის, რასაც ზოგი ავტორი უწოდებს ცხოვრების ესთეტიზაციის ფენომენს პოსტმოდერნულ ეპოქაში; "რეალობის შესუსტების"** საფუძველში _ შეხედულებების გულახდილი პლურალიზმი. "ადამიანი პოეტურად ცხოვრობს ამ მიწაზე" _ ამბობს ჰოლდერლინი ლექსში, რასაც ხშირად იმოწმებს ჰაიდეგერი. მაგრამ კორექტული იქნება ესთეტიკური კატეგორიის გამოყენება ამ ურთულესი ფენომენის _ პოსტმოდერნული არსებობის აღწერისას? მე ვფიქრობ, რომ დიახ, ყოველ შემთხვევაში, იმ ხარისხით, როგორც ჩვენ ვიზიარებთ კანტიდან მომავალ და შემდეგ კირკეგორის მიერ გამყარებულ გააზრებას ესთეტიკური გამოცდილებისა, ესთეტიკური აღქმისა, როგორც "ნეიტრალური" გამოცდილებისა ჭეშმარიტებასთან შეფარდებით, სამყაროს ობიექტურ რეალობასთან შეფარდებით. ამ კავშირში მნიშვნელოვანია ყურადღება მიექცეს იმ ფაქტს, რომ "ესთეტიზაციის" ცნების გამოყენება მოდერნული "რეალობის საზრისის" დაშლის დასახასიათებლად, გულისხმობს ესთეტიკური აღქმისა და პლურალიზმის კავშირს. ესთეტიკური მომენტი, რაც საშუალებას იძლევა ცხოვრების პოსტმოდერნულ ტრანსფორმირებას ეწოდოს "ესთეტიზაცია", ავლენს თავს სწორედ სტილთა პლურალიზაციასა და გამრავლებაში: როგორც მხატვრული სტილების, ასევე ცხოვრების სტილების. ჯერჯერობით არსებობს რეალობის ერთი უმთავრესი გაგება _ ესთეტიკური აღქმის საყოველთაოდ მიღებული უნივერსალური "მეტაფორების სიტემა", როგორც ნიცშე იტყოდა _ ალტერნატიული მეტაფორების პლურალიზმი შეზღუდულია პოეზიის სფეროთი. მაგრამ დღეს, ამ ნორმის დაშლასთან ერთად, თავად სხვაობა "რეალობასა" და "ესთეტიკურ წრმოსახვას" შორის ქრება. ამგვარად გაგებულ ესთეტიზაციას რა კავშირი აქვს საკუთრივ ესთეტიკურ გამოცდილებასთან _ ხელოვნებასთან, ხელოვნების მოხმარებასთან, მხატვრულ კრიტიკასთან და ა.შ.? მე ვეთანხმები მოსაზრებას, რომ ამჟამად, აქტუალური ხელოვნების სამყაროსთვის დამახასიათებელი საერთო დისკომფორტის მდგომარეობა, კრიზისის განცდა, მნიშვნელოვან წილად სწორედ ესთეტიზაციის ამ ფენომენთან არის დაკავშირებული. ხელოვნებამ და ესთეტიკურმა აღქმამ, დაკარგეს საზღვრები _ ის, რაც მათ სუფთა წარმოსახვის სამყაროს საზღვრებში აკავებდა _ დაკარგეს თავიანთი "განსაზღვრებაც". ამ განსაზღვრულობის დაკარგვის ნიშნები ნათლად ჩანს უკვე საუკუნის დასაწყისის ისტორიულ ავანგარდში, მის უარის თქმაში შეასრულოს ხელოვნების ტრადიციული "ფუნქციები" და იარსებოს მისი ინსტიტუტების ჩარჩოებში. ამ გასაღებით შეიძლება გავიაზროთ ექსპრესიონისტების პოლიტიკური ანგაჟირებულობა და "დე სტილისა" და "ბაუჰაუზის" სოციალური მოღვაწეობა. ავანგარდის საფუძველში _ მეტ-ნაკლებად გულახდილად დეკლარირებული გაცნობიერება იმისა, რომ მოსაზრებებისა და პლურალიზმის გამოთავისუფლების შედეგად საზღვრები "ესთეტიკურსა" და "რეალურს" შორის იშლება. ავანგარდის წარმომადგენლების ინტერესი აფრიკული ხელოვნებისა და "სხვა" კულტურებისადმი გამოწვეული იყო არა მარტო საკუთარი ენის ფორმალური განახლების მოთხოვნით; ეს ინტერესი ასევე იყო ხარისხში განსხვავებული და მრავალრიცხოვანი თავად ესთეტიკური გამოცდილების არსის თავისუფლების დამკვიდრების ფორმა. მგონია, რომ ამაშივე მდგომარეობს ცხოვრების პოსტმოდერნული ესთეტიზაციის საზრისი: პლურალიზმი (მხატვრული სტილებისა და ცხოვრების სტილების) აღარ არის შევიწროებული რეალობის და წარმოსახვის მკაცრი გამიჯვნით. ამგვარად, ერთის მხრივ, ისტორია სულ უფრო გარდაისახება ესთეტიკად; სამყაროები და პიროვნებები, რომელთაც ისტორიკოსები შეისწავლიან, სულ უფრო ნაკლებად განსხვავდებიან რომანების სამყაროებისა და პერსონაჟებისგან. მეორეს მხრივ, თავად ესთეტიკური აღქმა ხდება სულ უფრო "ისტორიული", თუნდაც იმ აზრით, რომ მსჯელობა ხელოვნების ნაწარმოებზე აღარ მომდინარეობს რაღაც წინასწარდადგენილი ფორმალური კანონიდან (რომელიც გულისხმობს მეტაფორების დომინირებული სისტემის არსებობას), პირიქით, მხატვრულ ნაწარმოებს უყურებენ როგორც რაღაც სამყაროს რეპრეზენტაციას, შესაძლო "ცხოვრების ფორმას". ნუ დავივიწყებთ, რომ დილთეი ესთეტიკურ გამოცდილებას (ისტორიული გამოცდილების ანალოგიურად) განიხილავდა როგორც სხვა ცხოვრების წარმოსახვაში ბინადრობის ხერხს, რომელზეც უარის თქმას გვაიძულებს ყოველდღიურობის რუტინა. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, საუბარია იმაზე, რომ პოსტმოდერნულობა _ ბევრ რამეში გამოცნობილი და წინასწარ გაფრთხილებული საუკუნის დასაწყისის ხელოვნების და კულტურის მთელი რიგი ნიშნებით _ ფორმალური სრულყოფილების ტრადიციულ წარმოდგენაზე უარის თქმით, ესთეტიკური აღქმის არსს ცვლის, ხელახლა განსაზღვრავს მას პლურალიზმის ცნებებში. სიამოვნება, რომელსაც განვიცდით ხელოვნების ნაწარმოების ჭვრეტისას, აღარ უკავშირდება რაღაც დაუსრულებლობის განცდას. სიამოვნების ამგვარ ტიპს ბრეხტმა უწოდა "გასტრონომიული" და დაუპირისპირა მას ეპიკური თეატრის მსეული იდეა. ყველაფერი ეს, თუნდაც სახვაგვარი ფორმულირებით (ბრეხტისეული პოლიტიზირებულობის გარეშე) ახასიათებს მთელს ავანგარდს, ისევე როგორც აქტუალურ მხატვრულ პრაქტიკას. ხელოვნება მაინც ვერ შეურიგდა რეალობას, მათ შორის როგორც დასრულებული და სრულყოფილი ფორმის მხატვრული ნაწარმოების რეალობას, პირდაპირ საწინააღმდეგოდ _ ის მიუსაფრობის, უსახლკარობის, უნჰეიმცჰკეიტ მდგომარეობის პროდუცირებას ახდენს. დისკომფორტი, რასაც განიცდიდნენ ჯოისის "ულისესა" და "ფინეგანის ქელეხის" პირველი მკითხველები და დიუშანის "შადრევნის" პირველი მნახველები და ა.შ., სულაც არ იყო განპირობებული ამ ნაწარმოებების მხოლოდ დროთა განმავლობაში შესუსტებული "სიახლით". სინამდვილეში ეს დისკომფორტი ესთეტიკური აღქმის იმ ცვლილებების პირველი გამოვლინება იყო, რომლებმაც შემდეგი ათწლეულების მანძილზე მიიღეს ტოტალური ხასიათი. მართლაც, ადვილად შეიძლებოდა ჩვენება, რომ მხატვრული ნაწარმოების ხარისხის შეფასების ჩვეულ კრიტერიუმებს უკვე არანაირი კავშირი არ აქვს მისი ფორმის სრულყოფილებასთან და რომ პირიქით, ისინი დაკავშირებულია ხელოვნების ნაწარმოების უნართან _ არა ნაკლებ გახსნილი ხელოვნების სამყაროსადმი, ვიდრე ყოველდღიური ცხოვრების სამყაროსთან _ ჩასახოს, გამოიწვიოს ჩვენში მრავალი მოგონება, ალუზია, ასოციაცია, მინიშნება, კავშირი. საკმარისია გავიხსენოთ ელიოტის და პაუნდის პოეზია, კეიჯის მუსიკა ან ფელინის ფილმები. არც ერთ ამ პარადიგმატულ შემთხვევას არ ესადაგება არისტოტელეს "პოეტიკის" ან ჰეგელის "ესთეტიკის" კრიტერიუმები. მაგრამ, როგორ აისახება ეს ყველაფერი ყოველდღიურ ცხოვრებასა და ხელოვნების აღქმას შორის ურთიერთობაზე? დიფუზური ესტეტიზაციის სამყაროში აქვს თუ არა ჯერ კიდევ რაიმე აზრი "ხელოვნების ნაწარმოების" ფენომენს? ხომ არ უნდა ვიყოთ მზად იმისთვის, რომ დღევანდელობის ჭეშმარიტი ესთეტიკური გამოცდილება საბოლოო ჯამში აღმოჩნდება შებოჭილი საზოგადოებრივი ცხოვრების სანახაობითი ფორმებით, შოუ-ბიზნესით, მასმედიით, როკ-მუსიკით, რეკლამითაც კი და რომ ხელოვნების ტრადიციულ ფორმებს ელის სულ უფრო მეტი მარგინალიზაცია თითქმის სრულ გაქრობამდე? არ ვფიქრობ, რომ "ხელოვნების სიკვდილი" მართლაც გარდაუვალია. პირიქით, კოდებისა და სტილების პლურალიზაციის მიუხედავად, სწორედ მასმედიას პროდუქციის ესთეტიკა ჯერ კიდევ უმაღლესი ხარისხით არის "კლასიკური" ესთეტიკა. ამგვარად, თუკი დღეს სადმე შეიძლება შეგვხვდეს ბერძნული ქანდაკების სრულყოფილების ნიმუშები _ ჰეგელიანური ესტეტიკის ეს უმაღლესი ორიენტირი _ განსაკუთრებით ფოტო და ტელე რეკლამაში. თუკი სიტყვაში კიტჩი ჯერ კიდევ არის რაიმე აზრი, მაშინ დღეს ამ სიტყვით განისაზღვრება ნაწარმოები, რომელსაც პრეტენზია აქვს კლასიკურობის, სრულყოფილების იდეალის შესატყვისობაზე. ამიტომაც, მომავალში რაც არ უნდა მოიტანოს ყოველდღიური ცხოვრების ესთეტიზაციამ, უნდა ვაღიაროთ, რომ "ტრადიციული" ხელოვნებები ჯერ კიდევ ასრულებენ უმნიშვნელოვანეს ფუნქციას: სწორედ მათ შეუძლიათ ლოგიკურ ზღვრამდე მიიყვანონ პოსტმოდერნული პლურალიზმი, ასეთი სახით რევანში აიღონ მასობრივ ხელოვნებაზე, რომელიც ჯერ კიდევ მისტირის სრულყოფილების კლასიკურ იდეალს... ტრადიციული ხელოვნების ნიმუშები მედიის პროდუქციისგან განსხვავდებიან არა იმით, რომ მათში მეტია ფორმა, მეტია სტრუქტურულობა, პირიქით, ისინი ნაკლებად სრულყოფილია, მათში ნაკლებია დასრულებულობა, ნაკლებია კლასიკური ნიშნები, ისინი ნაკლებად დამაკმაყოფილებელია "გასტრონომიული" აზრით. სწორედ იმის გამო, რომ ისინი არ არიან შებოჭილნი საქონლის რეკლამირების აუცილებლობით, მათში შეიძლება უფრო მეტად მოხდეს, მოდერნული ეპოქის დასასრულის მანიშნებელი, რეალობის საზრისის დაშლის გამოცდილების რეალიზირება. ამ ტექსტის ამოცანას არ შეადგენს პოსტმოდერნული ესთეტიკის ყველა ასპექტის აღწერა, მისი მიზანია _ მხოლოდ გამოავლინოს ამ ესთეტიკის გარკვეული შედეგები ისეთი სპეციფიკური სფეროსთვის, როგორიცაა მუზეუმი. გარკვეული აზრით, ჩემს მიერ ზემოთ შემოთავაზებული პოსტმოდერნული ესთეტიკის ჩანახატი, ამავდროულად, შეიძლება განვიხილოთ როგორც მუზეუმმცოდნეობითი თეორია. თუკი, მხატვრული ნაწარმოების "გასტრონომიული" კონცეფცია _ როგორც ობიექტი, რომლის ღირებულება განისაზღვრება მისი ფორმის სრულყოფილებით _ არსებითად ორიენტირებული იყო ხელოვნების პრივატულ მოხმარებაზე, მაშინ, პოსტმოდენულობისთვის დამახასიათებელი ესთეტიკური აღქმის პლურალისტულობა და "ისტორიულობა", მოითხოვს, როგორც ჩანს, ხელოვნების განსაზღვრას "საჯაროს" ტერმინებში... თუკი დღეს ესთეტიკური აღქმა თავისი არსით არის ცხოვრების მრავალრიცხოვანი შესაძლო სამყაროსა და ფორმის აღქმა, ესთეტიკური აღქმის იდეალური სუბიექტი სხვა არავინ იქნება, თუ არა მუზეუმის დამთვალიერებელი. შესაძლოა, ბევრი პრობლემა, რაც დაკავშირებულია საჯარო ინსტიტუტების პრობლემასთან (მათ შორის მათიც, რომელთა დაფინანსების წყაროც კერძო კაპიტალია), განპირობებულია იმით, რომ მათ მიმართ განაგრძობენ "ტრადიციული" ესთეტიკის ლოგიკის, პრივატული მოხმარების (ან, ბრეხტის სიტყვებით რომ ვთქვათ, გასტრონომიული) ლოგიკის გამოყენებას. თუმცა, ჩვენ ჯერ არ ვიცნობთ, ყოველ შემთხვევაში, რამდენადაც ჩემთვის არის ცნობილი, პოსტმოდერნული ესთეტიკური აღქმის "ლოგიკას." მაგრამ შეიძლება შევეცადოთ შევიმუშაოთ ის რომელიმე ერთ მაგალითზე, თუნდაც მუზეუმებისა და საჯარო ინსტიტუტების მაგალითზე. დასაწყისისთვის მივმართოთ სიტუაციას, რომელიც შეიძლება განისაზღვროს როგორც "საზოგადოებრივი ესთეტიკური არჩევანი". ვისი გადასაწყვეტია, ხელოვნების რომელ ტიპს უნდა ჰქონდეს საზოგადოებრივი ფინანსური მხარდაჭერა? ვინ ირჩევს თანამედროვე ხელოვნების ნაწარმოებებს საჯარო მუზეუმებისთვის შესყიდვის დროს? სინამდვილეში, თანამედროვე საზოგადოებრივი ინსტიტუტები, დღემდე თავიანთ მოღვაწეობაში, მეტ-ნაკლებად გულახდილად ხელმძღვანელობენ ტრადიციული "პრივატული" ლოგიკით: ქალაქის მერი, ხელისუფლებაში მისი მომყვანი პარტია ირჩევენ ნდობით აღჭურვილ კურატორს საკუთარი მეგობრების (პოლიტიკური ან უბრალოდ, პირადი) წრიდან და მას ავალებენ კოლექციის შერჩევას, გამოფენის ჩამოყალიბებას და ა.შ., რომლებიც, თავის მხრივ, ასახავენ საკმაოდ განსაზღვრულ პირად გემოვნებას (ან, თუკი საუბარია კურატორთა ჯგუფზე _ გემოვნებათა ერთობლიობას). მსგავსმა პრაქტიკამ არ შეიძლება არ გამოიწვიოს მრავალი წინააღმდეგობა: მხოლოდ იმიტომ არა, რომ ეს პრინციპში არ შეშვენის საზოგადოებრივ ინსტიტუტს (ეს არსად არ იქნა გათვალისწინებული, ეს არასდროს არ იყო დაკანონებული და არ იღებდა საზოგადოებრივ თანხმობას), არამედ იმიტომ, რომ საჯარო მუზეუმის ან საჯარო გალერეის ამგვარად განხორციელებული "ესთეტიკური" შერჩევა დამოკიდებული ხდება პოლიტიკური კლიმატის ცვლილებაზე, იმაზე, თუ ვინ შეადგენს პოლიტიკურ უმრავლესობას, და საერთოდ, მოექცევა ნებისმიერი "გარეშე" გავლენის ქვეშ... მოცემული მაგალითიდან ნათელია, რომ საჯარო მხატვრული ინსტიტუტები (განსაკუთრებით ისინი, რომელთაც საქმე აქვთ თანამედროვე ხელოვნებასთან) სულ უფრო ხშირად დგებიან თავისებური "კოლექტიური" ესთეტიკური სუბიექტის ჩამოყალიბების ამოცანის წინაშე. ინდივიდუალური გემოვნების ტრადიციულ ლოგიკაზე ორიენტაცია (ნდობით აღჭურვილი კრიტიკოსებისთვის უფლებამოსილების დელეგირება) არ შეიძლება ჩაითვალოს პრობლემის გადაწყვეტად. ვფიქრობ, რომ მისი გადაჭრისთვის აუცილებელია იმის გათვალისწინება, რაც მე ძალიან ზოგადად აღვწერე როგორც ესთეტიკური აღქმის პოსტმოდერნული ტრანსფორმაცია. ძალიან მიახლოებითი სახით აღვნიშნავ ამგვარი მიდგომის ზოგიერთ არსებით მომენტს: ა) მუზეუმი აღარ წარმოადგენს ესთეტიკურ "სუბიექტს" ტრადიციული გაგებით; პირიქით, ის არის ინფორმაციის, დოკუმენტაციის და ა.შ. აკუმულირების ცენტრი. სწორედ ეს ხდის მას პოსტმოდერნული ტიპის ესთეტიკურ სუბიექტად. აქედან გამომდინარეობს, რომ მუზეუმს აღარ აქვს პრეტენზია მსაჯულის როლზე ნაწარმოების "ესთეტიკური" (ან გასტრონომიული) ხარისხის. ეს არ ნიშნავს, რომ მუზეუმი ყველაფერს ერთად აგროვებს, უარს ამბობს შეფასებაზე, თუმცა, მისი არჩევანი უნდა ეყრდნობოდეს პლურალისტულ და "ისტორიულ" კრიტერიუმებს (რაზეც ზემოთ ვსაუბრობდი), და არა მხატვრული ნაწარმოების ხარისხს და ფორმალურ სრულყოფილებას. ცხადია, რომ ეს აქცენტირება "დოკუმენტის", და არა ნაწარმოების, გარკვეული ხარისხით, შეიძლება გამოვავლინოთ მუზეუმის ტრადიციულ კონცეფციაშიც. მაგრამ პოსტმოდერნულ სიტუაციაში ეს აქცენტი ხდება სულ უფრო აშკარა და იწყებს განმსაზღვრელი როლის შესრულებას. დღეს ხომ ხელოვნების ცალკეული მომხმარებელიც იღებს "მეორე ხარისხის" ესთეტიურ კმაყოფილებას, პრაქტიკულად ყოველთვის აღიქვამს ობიექტს არა უშუალოდ, არამედ გაშუალებულად _ სხვების ესთეტიკური აღქმის მეშვეობით (თუმცა, შესაძლოა, სწორედ ეს ფენომენი განსაზღვრავს კანტის "განსჯის უნარის კრიტიკის" არსს). ბ) იმისთვის, რომ უფრო ზუსტად განვსაზღვროთ მსგავსი კრიტერიუმები და გამოვიყენოთ ისინი უფრო ეფექტურად, მუზეუმი უნდა გადაიქცეს კოლექტიურ სუბიექტად. ისე, რომ ის აღარ იქნეს კონცენტრირებული ცალკეული ნაწარმოების გაფეტიშებაზე, არამედ, ნაწარმოებზე, ცხოვრების სტილზე და "შესაძლო სამყაროებზე", მუზეუმი უნდა იქცეს ხელოვნებასთან დაკავშირებული ყველაზე მრავალფეროვანი მოღვაწეობის ცენტრად, იმად, რაც იტალიურად ჟღერს როგორც "კულტურული ანიმაციის" ცენტრი (თუმცა, ეს ცნება დიდად არ მხიბლავს). ეს სავსებით ეთანხმება ხელოვნების პოსტმოდერნულ აღქმაზე გადასვლის მეორე სახასიათო ნიშანს _ აქცენტის გადატანა ობიექტიდან მოღვაწეობაზე. მაგალითისთვის შეიძლება გამოდგეს ბევრი რამ იქედან, რაც კეთდება პომპიდუს ცენტრში, მაგრამ იმავე რიგში იქნება რაიონული ან კომუნალური ბიბლიოთეკების არა ნაკლებ ხმამაღალი მოღვაწეობა, რომლებიც აღარ შემოიფარგლებიან წგნების გაცემით, თუმცა სხვადასხვა კულტურული მოვლენის ინიციატორები არიან. ამგვარი შეხედულება მუზეუმზე შეიძლება გამარტივებული მოგეჩვენოთ, მაგრამ იმასაც შეგახსენებთ, რომ აქცენტის გადატანა ობიექტიდან მოღვაწეობაზე წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირეულ ნიშანს, თუ არა თავად არსს XX საუკუნის ავანგარდისტული გამოცდილების, მთელი გარდაუვალობით რომ აღნიშნავს ესთეტიკური აღქმის შეცვლას თანამედროვე ეპოქაში. და თუკი მუზეუმი ვერ შესძლებს გამოეხმაუროს ამ ცვლილებებს, საბოლოო ჯამში მას სხვა აღარაფერი დარჩება, როგორც პასიურად მიჰყვეს მხატვრული ბაზრის მერყეობას, ანუ მონაწილეობა მიიღოს გარბენში, სადაც ის ფატალურად განწირულია დამარცხებისთვის. გ) იქამდე, სანამ მხატვრული ბაზარი იარსებებს (სულაც არ ვთვლი, რომ ის არ უნდა არსებობდეს, თუმცა მისი ახლანდელი ფორმა, რომელსაც არანაირი კავშირი არ აქვს არც "ტრადიციულ", არც პოსტმოდერნულ ესთეტიკურ აღქმასთნ, გამოირჩევა სერიოზული პათოლოგიის ნიშნებით) საჯარო მუზეუმის დანიშნულება, როგორც მგონია, ეს არის _ იყოს თავისებური პჰარმაკონ-ი, კორექტივი ბაზრის მიერ გაჩენილი სიმახინჯეების. მუზეუმის მუშაობის იმ მიმართულებებს შორის, რომელთა შესახებ ვსაუბრობდი ბ) პუნქტში, პირველ ადგილზე უნდა იყოს მხატვრული ინოვაციებისადმი ყურადღება, ბაზრისთვის მიუღებელი (კიდევ?) სწორედ მათი ნოვატორული ხასიათის გამო... ამ მიმართულების კვალზე, მუზეუმი თვითონ აღმოჩნდება ტრადიციული ინდივიდუალური ესთეტიკური სუბიექტის როლში, რომელიც ფსონს დებს ამა თუ იმ მხატვრულ მოვლენაზე, რომელსაც ჯერ არ მოუპოვებია საყოველთაო აღიარება. ჩვენი აზრით, სწორედ ამაში მდგომარეობს პრობლემა, წინააღმდეგობა, რომელიც შესაძლოა, კვლავაც მუდმივად იარსებებს, რადგანაც "ესთეტიკური ხარისხის" ტრადიციული ლოგიკა სრულად შეუძლებელია შეიცვალოს პოსტმოდერნის პლურალისტული ლოგიკით. თუმცა, ნაწარმოები-ფეტიშის "გასტრონომიული" შეფასების სრული დაბრუნების გზაზე უნდა აღმოჩნდნენ "კორექტივები", რომლებიც, როგორც მგონია, შემდეგში მდგომარეობს: პირველ რიგში, ეს არის ერთგვარი ნეგატიური კრიტერიუმის შემოტანა კანტისეული ეთიკის სულში _ აკეთე იმის საპირისპირო, რასაც ბაზარი აკეთებს, და, შესაძლოა, მართალი აღმოჩნდე; მეორე, ეს არის მოღვაწეობის ინტენსიფიკაცია ანიმაციის მიხედვით (ბ) პუნქტში აღწერილი), იმისთვის, რომ მუზეუმის "ესთეტიკური" არჩევანი არ იყოს დამოკიდებული ცალკეული კრიტიკოსის ან ექსპერტის გემოვნებაზე, მათი დემიურგიული პრეტენზიებით, არამედ მრავალი მონაწილის განსაზღვრულად ფართო მსჯელობისა და კონსენსუსის შედეგი იყოს...</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">* თარგმანი (მცირე შემოკლებით) შესრულებულია _ Gianni Vattimo, " Il Museo e l' espepienza dele'arte nella post- modernita". " Rivista di estetica", 37, 1991, anno XXXI. p. 3-12.</div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">** "სუსტი აზროვნება" _ ჯანი ვატიმოს ფილოსოფიური კონცეფციის ცენტრალური კატეგორია. იხ. G. Vattimo "Il pensiero debbole", Feltrinelli, Milano, 1991.</div><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 85%;"><strong>თარგმნა ი.მახარაძემ</strong></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-3567304916286048722?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-83810773436107086492009-07-09T14:29:00.000+04:002009-07-09T14:31:08.923+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlXGyC_qjpI/AAAAAAAABG4/7vup6eBTWLs/s1600-h/bl_kharanauli001.jpg"><img style="MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; FLOAT: left; HEIGHT: 320px; CURSOR: hand" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5356405894926732946" border="0" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SlXGyC_qjpI/AAAAAAAABG4/7vup6eBTWLs/s320/bl_kharanauli001.jpg" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-8381077343610708649?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-60955722379927688942009-06-20T00:01:00.002+04:002009-07-11T02:27:17.544+04:00<a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvupXa3CuI/AAAAAAAAA-Y/sMjx4XO-l7s/s1600-h/polok-newman.bmp"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5349131376861317858" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 259px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvupXa3CuI/AAAAAAAAA-Y/sMjx4XO-l7s/s320/polok-newman.bmp" border="0" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-6095572237992768894?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-30961167946953925012009-06-19T23:59:00.001+04:002009-07-11T02:28:16.837+04:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvuYbmudUI/AAAAAAAAA-Q/-5LSLTvZf1s/s1600-h/Matisseentwurfbraun.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5349131085927052610" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 318px" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvuYbmudUI/AAAAAAAAA-Q/-5LSLTvZf1s/s320/Matisseentwurfbraun.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-3096116794695392501?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-67661332134742447502009-06-19T23:58:00.001+04:002009-07-11T02:29:10.655+04:00<a href="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvuFQ7c0cI/AAAAAAAAA-I/T5DDbDkK3D8/s1600-h/worhol.jpg"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5349130756643672514" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 320px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://3.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvuFQ7c0cI/AAAAAAAAA-I/T5DDbDkK3D8/s320/worhol.jpg" border="0" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-6766133213474244750?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-16477411274650194512009-06-19T23:55:00.002+04:002009-07-11T02:30:47.623+04:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvteH3vH5I/AAAAAAAAA-A/qmU0MEHEtXc/s1600-h/miro-newman.bmp"><img id="BLOGGER_PHOTO_ID_5349130084197277586" style="FLOAT: left; MARGIN: 0px 10px 10px 0px; WIDTH: 253px; CURSOR: hand; HEIGHT: 320px" alt="" src="http://1.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/SjvteH3vH5I/AAAAAAAAA-A/qmU0MEHEtXc/s320/miro-newman.bmp" border="0" /></a><br /><div></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-1647741127465019451?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-38283438713822724782009-06-18T14:20:00.002+04:002010-03-18T16:30:01.267+04:00<span style="font-size: 78%;"><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjob9Og9EPI/AAAAAAAAA6o/LVMMhz46_nc/s1600-h/parjiani.jpg"><span style="font-size: 78%;"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348618246138171634" src="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjob9Og9EPI/AAAAAAAAA6o/LVMMhz46_nc/s320/parjiani.jpg" style="cursor: pointer; float: left; height: 289px; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 10px; margin-top: 0px; text-align: justify; width: 320px;" /></span></a> </span><br /><div style="text-align: justify;"><span style="font-size: 78%;">ფოტოზე ირაკლი ფარჯიანი<br /></span></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">იმ ხელოვანთაგან, რომელნიც ადრე მიდიან, ალბათ მარად ახალგაზრდულ სიხალასეს მოითხოვს განგება. მათ შემოქმედებას, მათ ქმნილებებს დაღლილობის ნიშანწყალიც კი არ ეტყობა. საქართველოში, ამ ჩვენს პატარა ქვეყანაში, ალბათ, პოეზიის ახალგაზრდული მარადიულობა მაინც ნიკოლოზ ბარათაშვილი გახლდათ. მხატვრობაში კი <strong>ირაკლი ფარჯიანი </strong>- ჩემი უფროსი ძმა, საყვარელი მეგობარი და დიდი მხატვარი.</div><div style="text-align: justify;">ირაკლის შემოქმედებას ღრმად აქვს გადგმული ფესვები ქართული ხატწერის უშორესი და ულამაზესი ტრადიციის სიბრძნეში.</div><div style="text-align: justify;">ეს არის მისტიური თვითგარინდება _ თვითჩაღრმავების საუკუნოვანი ტრადიციებიდან რომ იკვებება და ასევე ივსება, ნაყოფიერდება თანამედროვე მხატვრობის, სახვითობის კონცეფციურ _ სტილისტური მეთოდებითა და ხერხებით, რაც ირაკლი ფარჯიანის ხელოვნებას, მე ვიტყოდი სამარადჟამოდ თანამედროვეს ხდის. ასე რომ მისი წარმოუდგენლად დამაჯერებელი, განუმეორებელი ხატოვანება გახლავთ ნაერთი ტრადიციის სიბრძნისა და დღევანდელობის ცხოველმყოფელობისა.</div><div style="text-align: justify;">ირაკლი ფარჯიანი ამ ცხოვრებიდან 41 წლისა წავიდა. მის სულში მოკაშკაშე მზე დილის იმპულსებით ძალუმად სხივოსნობდა, რაც არაჩვეულებრივი ძალით აისახა მის ბოლო ქმნილებებში, გრაფიკულ ოპუსებში, რომელიც მან უკანასკნელ ზაფხულს შექმნა მანგლისში… მანმადე კი, მართლაც გენიალურ ჯვარცმა-ხარების ციკლებში.</div><div style="text-align: justify;"></div><a name='more'></a>ირაკლი წარმოადგენდა შუა საუკუნეების სვან ხატმწერთა დიდ ოჯახს, ლატალელ ფარჯიანთა გენეტიკური ტალანტის სრულ კვინტესენციას. ირაკლის სულში ღრმად და ძალუმად ცოცხლობდა ხატწერის, კერძოდ, სვანური ხატწერის განუმეორებელი ტრადიციები. მხატვრის მართლაც არაჩვეულებრივი, მხოლოდ მისთვის დამახასიათებელი ფიგურები მოზრდილი თავებით, საოცრად მეტყველი ფართოდ გახელილი თვალებით, ამ უღრმეს, სისხლში გამჯდარ შემოქმედში ტრადიციის გამოხატულება გახლავთ.<br /><div style="text-align: justify;">მხატვრობაში საკუთარი ტიპაჟის, საკუთარი განუმეორებელი სახის საკითხი, ირაკლი ფარჯიანამდე არავის არც დაუყენებია და არც გადაუწყვეტია ესოდენ მხატვრული დამაჯერებლობითა და სტილური მთლიანობის განცდით.ირაკლის შემოქმედება ეს არის ამაღლებული სიმფონია არაჩვეულებრივი სახოვანებისა და მხატვრულობის, სითბოსა და სიყვარულის, სიკეთის და თავდადების.</div><div style="text-align: justify;">მისი გრაფიკა, განსაკუთრებით კი მისი მინიატურები, მისივე ხელით გადაწერილი სახარებისათვის რომ შექმნა, ბრწყინვალე შედევრია როგორც იკონოგრაფიის, ასევე ზოგადად თანამედროვე რელიგიური მხატვრობის თვალსაზრისით, რადგანაც აქ თავსიყრის ერთის მხრივ, რელიგიურ-იკონოგრაფიული აზროვნების დიდი გამოცდილება, მეორეს მხრივ კი თანამედროვე ტექნიკურ ტექნოლოგიური და სტილურ კონცეპტუალური კომპონირების მეთოდები.</div><div style="text-align: justify;">ირაკლის ორგანული კავშირი, მისი ერთგვარი გახსნილობა დასავლეთ-ევროპული კულტურის მიმართ აისახა მისსავე ილუსტრაციებში, ევროპული ლიტერატურის კლასიკურ ნაწარმოებებზე რომ შექმნა. აქ ვხვდებით მართლაც ბრწყინვალე ილუსტრაციებს - ,,ოდისეისთვის”, ,,ფაუსტისთვის”, ,,ზღაპრებისთვის” და ა.შ.</div><div style="text-align: justify;">ირაკლის ძიებები ტექნოლოგიის ახალი სახვითობისა და გამომსახველი საშუალებები სფეროში მართლაც ძალზედ თვალსაჩინოა, აქ ისიც უნდა ითქვას, რომ მასალის, ტექსტურის, ზედაპირის პრობლემა ქართულ მხატვრობაში ირაკლის გარდა არავის დაუყენებია ესოდენ მძაფრად და მითუმეტეს, არც არავის გადაუჭრია მსგავსი დამაჯერებლობითა და მხატვრულობით. ირაკლი ფარჯიანი ჭეშმარიტი მისტიკოსი გახლდათ მასალასთან მიმართებაში, რომლის არსში ჩაღრმავებისას, მის ხელში ერთი შეხედვით ჩვეულებრივი საღებავიც კი უჩვეულო შესაძლებლობებს ავლენდა და მეტყველი ხდებოდა.</div><div style="text-align: justify;">ასევე ბრწყინვალე იყო ირაკლი, როგორც ფერმწერი, მისი კომპოზიციები ნეორომანტიკული გააზრებებია საკაცობრიო სამხატვრო ცნობიერების გათვალისწინებით. მაგალითად, საკმარისია მოვიხმოთ მისი სადიპლომო ნამუშევარი ,,ოჯახი”, ლეგენდარული ,,ნათელი ოთახი”, მართლაც შესანიშნავი ბერლინური პერიოდის ,,ჯვარცმები” და ,,ხარებები”, იდუმალებით მოცული-მეტაფიზიკური პეიზაჟები და კიდევ მრავალი სხვა.მხატვრის შემოქმედების უმნიშვნელოვანეს ფრთას წარმოადგენს მისი როგორც პორტრეტისტის მოღვაწეობა. ეს გახლავთ პორტრეტი-ბიოგრაფიები, უფრო სწორად, ირაკლის ვერსიფიკაციულ-ბიოგრაფიული წიაღსვლები, ამა თუ იმ გმირის ფსიქოლოგიასა და ხასიათში. იგი ამ ჟანრში ისევე, როგორც თავის საუკეთესო სხვა ქმნილებებში, გარდა ფსიქოლოგიური ჭვრეტის უნარისა, ნახატის წმინდა ტექნიკური ფლობის სასწაულებს ახდენს.ირაკლი ფარჯიანი ასევე დიდებულია, როგორც ნატურმორტების შემქმნელი. ამ ტიპის და თანაც ამდენი სითბოთი გამთბარი ნატურმორტი თითქმის არავის შეუქმნია. ირაკლის ჰქონდა საოცარი უნარი, უბრალოდ გაეცოცხლებინა ჩვეულებრივი, ყოფითი ნივთები, ექცია ისინი მშვენიერ არსებებად.ჩემი თვალით ვხედავდი, თუ როგორ და რა ძალით ვითარდებოდა ირაკლი, როგორც მხატვარი და როგორც პიროვნება, ყალიბდებოდა, როგორც მოაზროვნე გნებავთ მორალისტი – ამ სიტყვის საუკეთესო მნიშვნელობით. ირაკლი დიდი სულის, თბილი, ძლიერი, ვაჟკაცური, ემოციური და იუმორით სავსე ადამიანი იყო. საოცრად მეტყველ ფიზიკურ სილამაზესთან ერთად, მასში თავს იყრიდა დიდი შინაგანი ძალა და კეთილშობილება. ღმერთი ნიჭის სახით უხვად აღვრიდა მას ფერებს, მხატვრულ სახეებსა თუ იდეებს, და ისიც ასევე უშურველად არიგებდა საჩუქრებად ან თუნდაც, უბრალოდ სამახსოვროდ თავის ნახატებს.</div><div style="text-align: justify;">ირაკლი ფარჯიანი დავით კაკაბაძესთან, ლადო გუდიაშვილთან, ელენე ახვლედიანთან ერთად ქმნიდა XX საუკუნის ქართული მხატვრობის სახეს და ბრწყინვალედ აგვირგვინებს მას მძლავრი საფინალო აკორდით.</div><div style="text-align: justify;">ირაკლი ფარჯიანი 50 წლის გახდებოდა. მის გარეშე თითქმის ცხრა წელი გავიდა და მისი ხელოვნება უფრო მნიშვნელოვანი გახდა. ამ მხატვრობამ თითქოს სრულიად დამოუკიდებლად იწყო თავისი სიცოცხლე ხელოვნებაში. სწორედ ამის გამო, ამ რწმენით აღვსილმა შემიძლია ვთქვა, ირაკლი ფარჯიანის ხელოვნება ყოველთვის იარსებებს, როგორც ემპირულ სივრცეში სურათის, ტილოს, ილუსტრაციის სახით ასევე წმინდა ემოციურად და მენტალურად, იმდენად მარადიულია ის ახალგაზრდული სული, რომელიც მის ნაწარმოებებს დილის სიხალისეს ანიჭებს და სიცოცხლის უშრეტი ენერგიით აღავსებს.დაე მარად გვისხივოსნოს თავის ნათელი ირაკლი ფარჯიანის გენიამ! დაე მარად ავსებდეს თავისი სითბოთი იგი ჩვენს გულებს.</div><strong></strong><br /><div style="text-align: justify;"><strong>© საქართველოს რესპუბლიკა 2000.05.12.</strong></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">წყარო:<a href="http://lib.ge/index.php">ლიბ.გე</a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/1321779826867572664-3828343871382272478?l=artgeorgia.blogspot.com' alt='' /></div>irenhttp://www.blogger.com/profile/12423466127641951468noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-1321779826867572664.post-8866873708211020092009-06-17T00:54:00.001+04:002010-03-18T16:30:54.140+04:00<a href="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjoe2COvV6I/AAAAAAAAA6w/feODaOYiUm8/s1600-h/6.jpg"><img alt="" border="0" id="BLOGGER_PHOTO_ID_5348621421116348322" src="http://4.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/Sjoe2COvV6I/AAAAAAAAA6w/feODaOYiUm8/s320/6.jpg" style="cursor: pointer; float: left; height: 194px; margin-bottom: 10px; margin-left: 0px; margin-right: 10px; margin-top: 0px; text-align: justify; width: 320px;" /></a><br /><div><a href="http://2.bp.blogspot.com/_T21ZDE0tseA/ShnRdNFKALI/AAAAAAAAAn8/K-MtjBuu1yk/s1600-h/6.jpg"></a><br /><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div></div><div></div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div><div style="text-align: justify;"><br /></div><div style="text-align: justify;">ლევან ჭოღოშვილის მხატვრობის თემას უმთავრესად პორტრეტი შეადგენს. აქ გვხვდება ქართველი არისტოკრატების ჯგუფური პორტრეტები, საქართველოს მეფეთა პორტრეტების სერიები რელიგიურ თემატიკა, საქართველოს ისტორიის ამსახველი სურათები, ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟთა სახეები.</div><div style="text-align: justify;">მხატვრის ნამუშვერებიდან ჩვენი ყურადღება მიიპყრო მეფეთა პორტრეტების სერიამ, რომელიც მან 1998 წელს ნავთობის კორპორაციის დაკვეთით შეასრულა. ესენია: მითრიდატე დიდის, ვახტანგ გორგასალის, ბაგრატ III, დავით აღმაშენებლის, თამარ მეფისა და გიორგი ბრწყინვალეს პორტრეტები.</div><div style="text-align: justify;">1980-იანი წლების დასაწყისში ლევან ჭოღოშვილმა შექმნა ქართველ მეფეთა სახეები ამჯერად გრემის მონასტრისათვის - იქაური მუზეუმის დაკვეთით.</div><div style="text-align: justify;">შემკვეთთა სურვილის თანახმად, სერიაში წარმოდგენილნი არიან კახეთის სამეფოს დიდი მეფეები: ქეთევან დედოფალი, თეიმურაზ I, გრემის მონასტრის დამაარსებელი ლევან მეფე, ერეკლე II და თეიმურაზ II, მხატვრის თქმით, მან ცენზურის გამო სწორედ ის მეფეები აირჩია, რომლებიც ისტორიულად ასე თუ ისე დაკავშირებულნი იყვნენ რუსეთის სამეფოსთან.</div><div style="text-align: justify;">ეს გახლავთ ზეთის საღებავებით შესრულებული მონუმენტური პორტრეტები. არსებითია, რომ ამ სერიის შექმნისას მხატვრის ძირითადი ორიენტირები შუასაუკუნეების ქართულ კედლის მხატვრობას (XII საუკუნე), შუასაუკუნეების პოლონური პორტრეტის ტრადიციებს, ირანულ პორტრეტულ მხატვრობასა და კასტელის ნახატებს ესადაგება. როგორც მხატვარი ამბობს, იმ დროს დაუშვებელი იყო ყოველგვარი დეფორმაცია და მაშინდელი "ჭრელი" ფერწერის საპირისპიროდ შეგნებულად გამოიყენა "ჩამქრალი" ფერები.</div><div style="text-align: justify;">საერთოდ, დამკვეთი და მხატვარი იშვიათად თანამშრომლობენ შეთანხმებულად არც ისე ადვილია მათ შორის თანხმობის მიღწევა. დამკვეთი არასოდეს შემოფარგლება ვადის უბრალოდ განსაზღვრებით, ან თუნდაც ასანაზღაურებელი თანხის ციფრით. მასაც სურს მიიღოს მონაწილეობა მომავალი ნაწარმოების შექმნაში. მხატვარი კი მხოლოდ ერთს იხთოვს: არ დათრგუნონ მისი შემლქმედებითი ნება, რომ უცხო, მოუხელთებელი ხელი არ შეეხოს მის ფანტაზიას. ეს ორი შეუთანხმებელი მსოფლმხედველობა განსაკუთრებულად იჩენს თავს პორტრეტის სფეროში. ამიტომაც დაკვეთა გარკვეულ კომპრომისს გულისხმობს მხატვრის მხრიდან. ლევან ჭოღოშვილი ამბობს: <em>"ის მეფეები, რომლებიც მე გრემის მონასტრისათვის დავხატე და ეს მეფეებიც, რა თქმა უნდა, გარკვეული კომპრომისია. იდეალურ შემთხვევაში, მხატვარი თავისთვის უნდა მუშაობდეს, არ უნდა ფიქრობდეს სად გამოფინოს, სად გაყიდოს თავისი ნამუშევრები. მიუხედავად იმისა, რომ დამკვეთმა სრული თავისუფლება მომცა, ისიც იგრძნობდა, რომ ნამუშევრები მოსწონდა, კომპრომისი ძალაუნებურად მაინც არსებობდა"</em>.</div><div style="text-align: justify;"></div><a name='more'></a>ლევან ჭოღოშვილის პირველი ნამუშევრები 70-იან წლებში იქმნებოდა. ამ დროს არსებული სპეციფიკური სიტუაციიდან გამომდინარე, ჩვენში ბევრი რამ აკრძალული იყო. ტოტალიტარული სახელმწიფო პირობებში იზღუდებოდა არა მარტო შემოქმედი, არამედ საერთოდ, ითელებოდა პიროვნების თავისუფლება, რწმენა, ეროვნული ღირსება. სოციალისტურ გამოცდილებას საქართველოსთვის სასიკეთო არაფერი მოუტანია. იმ დროს ხელისუფლება და მის სამსახურში ჩამდგარი ხელოვნების მუშაკებიც ყველაფერს აკეთებდნენ იმისათვის, რომ ჰეგემონობა მოეპოვებინათ სულიერი ცხოვრების ყველა სფეროში და ხელოვნება მთლიანად მოექციათ ახალი იდეოლოგიის რკინის მარწუხებში. ცხადია, რასაც ოდნავ მაინც დაჰკრავდა პატრიოტული განწყობა - ყველაფერი იგმობოდა. ადვილი წარმოსადგენია, რა მკაცრი იქნებოდა კომუნისტების ცენზურა. ხელოვან ადამიანებს სრულ სიყალბეში უხდებოდათ ცხოვრება და მოღვაწეობა.<br /><div style="text-align: justify;">დღეს უფრო მძაფრად აღვიქვამთ თუ რას გაუძლო მაშინ ჩვენმა ხელოვნებამ, რადგან სიტყვიერი კრიტიკისა თუ მუქარის მიღმა ფიზიკური ძალადობის რეალური საფრთხეც იდგა. ასეთ ვითარებაში დიდი სულიერი ძალა იყო საჭირო, არ აჰყოლოდი მედროვეობის წარმავალ ვნებებს და საბჭოთა ყაიდით არ გეცადა თვითდამკვიდრება. მაგრამ ჭეშმარიტ ოსტატებს სინდისისათვის არც იმ დროს უღალატიათ.</div><div style="text-align: justify;">კომუნისტებისთვის მისაღები იყო მხოლოდ ის ნაწარმოებები, რომლებიც მათ იდეოლოგიას ემსახურებოდა. ხელოვნებაში სახელმწიფოს მიერ დადგენილი ვიწრო დირექტივები მოქმედებდა. ხალხისთვის წმინდათა წმინდა უნდა ყოფილიყო სოციალისტური რეალიზმის "მოძღვრება". არსებობდა "განსაკუთრებული" მოსაზრება, რომლის თანახმად, ავანგარდისტული ხელოვნების პრაქტიკა განიხილებოდა, როგორც ბურჟუაზიული, მიუღებელი, გაუგებარი. შესაბამისად, ასეთ მხატვრებს არ აძლევდნენ გამოფენის შესაძლებლობას, ბრალს სდებდნენ დისიდენტობაში. ასეთ გარემოში თავისუფალი მხატვრული აზროვნება ითრგუნებოდა და ანდერგრაუნდში გადადიოდა. ასე გრძელდებოდა 80-იან წლებამდე. იმ დროის მთელი სიმძიმე, რა თქმა უნდა, ლევან ჭოღოშვილის შემოქმედებით ცხოვრებასაც შეეხო.</div><br /><div style="text-align: justify;">1975-85 წლებში მხატვარმა შექმნა ბოლშევიკების მიერ განადგურებული ქართული არისტოკრატიის პორტრეტების სერია, ლევან ჭოღოშვილი თავად აღნიშნავს, რომ ამ სერიაში ჩადებულია აზრი, რომ <em>"ქართულმა ფეოდალურმა სულმა მოაღწია XX საუკუნემდე, რაც ალბათ, არც ერთ სხვა ქვეყანაში არ მომხდარა და სწორედ ბოლშევიზმის წლებში მოხდა მხოლოდ მისი საბოლოო განადგურება".</em></div><div style="text-align: justify;">10 წლის მანძილზე ჭოღოშვილის ნამუშევრებს ტაბუ დაადო კომუნისტურმა ცენზურამ. ცხადია, თუნდაც თემატიკიდან გამომდინარე, არ დაუშვებდნენ მხატვრის გამოფენების მოწყობას. შემდეგ, უკვე 1984 წელს, ეს პორტრეტები გამოიფინა ირაკლი ფარჯიანის "ოდისევსის მოგზაურობასთან" ერთად, 1985 წელს მისი პერსონალური გამოფენა მოეწყო და ა.შ. როგორც მხატვარი იხსენებს, მაშინაც დაატყდა კრიტიკის ქარ-ცეცხლი, თქვეს რომ არის ბურჟუაზიული მხატვარი და ბევრი სხვა რამ, მაგრამ უკვე 85-86 წლებში ამას საშიში აღარაფერი მოჰყვებოდა. შემდეგ კი პირიქით, ეს თემატიკა მოდად იქცა, გაყალბდა კიდეც. როგორც ბატონი ლევანი ამბობს, ამ ტიპის ნამუშევრებს შემდგომშიც ასრულებდა, მაგრამ ძირითადად საზღვარგარეთ გასაყიდად და ეს უკვე იყო განმეორება.</div><br /><br /><div style="text-align: justify;">ამერიკელი ხელოვნების კრიტიკოსი კიმ ლევინი 1990 წელს წერს: <em><strong>"ჭოღოშვილი დასავლეთს მოწყვეტილი რომ არ ყოფილიყო, ბოლტანსკი იქნებოდა".</strong></em></div><div style="text-align: justify;">საქართველოს სინამდვილე 70-იან წლებში რადიკალურად განსხვავდებოდა დასავლეთის ცხოვრებისაგან. მაგრამ მნიშვნელოვანია, რომ ყველაფრის მიუხედავად, იმ დროსაც კი ჩვენებურ მხატვრობას ბევრი რამ აქვს საერთო დასავლურთან. ხელოვნებაში მაინც ხდება პარალელური პროცესები. მხატვრები ერთმანეთს ეხმიანებიან, თითქოს იდეები ჰაერში დაფრინავენ.</div><br /><div style="text-align: justify;">დღევანდელი გადასახედიდან, უკვე შეიძლება ვთქვათ, რომ ჩვენში არ მომხდარა რომელიმე ერთი მძლავრი მიმდინარეობის ან ტენდენციის გაბატონება, არამედ სახეზეა თანამედროვე მხატვრული ცხოვრების მთელი მრავალფეროვნება - პოსტმოდერნიზმი, პოსტკონცეპტუალიზმი, კონცეპტუალური ხელოვნება და მრავალი სხვა. ყოველ მიმდინარეობაში თითოეული მხატვარი საკუთარი პიროვნული თვისებებისა და მისწრაფებების შესაბამისაობას პოულობს. ჩვენში, განსხვავებით დასავლური ავანგარდიზმისგან, არ მოხდა ტოტალური უგულვებელყოფა, ისეთი სახვითი ცნებებისა, როგორიცაა ტილო, ზეთი, ნახატი, არამედ ვხედავთ მათ მაქსიმალურ სახეცვლილებას დროსთან მიმართებაში.</div><div style="text-align: justify;">დღევანდელ ქართულ ავანგარდს ახასიათებს თავისებური პიროვნული ხიბლი და რაც მთავარია, უდაო მიღწევები მხატვრული შემოქმედების ამოცანების გააზრებაში.</div><div style="text-align: justify;">თანამედროვე ქართული მხატვრობის ზოგადი სურათი საკმაოდ ჭრელია. ცხადად ჩანს სტილისტური თუ ჟანრობრივი მრავალფეროვნება. თავისი ხასიათით იგი გარკვეულწილად ეკლექტიკური და ისტორიულია, რაც იმითაა განპირობებული, რომ ხშირად წარსულში ეძებს საყრდენს, ამოსავალ წერტილს.</div><div style="text-align: justify;">ლევან ჭოღოშვილი ამბობს - <em><strong>"მხატვარი, რომელიც თავისი ერის წარსულს ხატავს, მხოლოდ მაშინ შეიძლება იყოს დამაჯერებელი, როდესაც ის გულწრფელია თავის გრძნობებში და ერის ტკივილს ატარებს"</strong></em>. აქედან გამომდინარე, შემოქმედის ძირითად მამოძრავებელ იმპულსად მშობლიური ფესვების შენარჩუნება, გადარჩენა ისახება. ამის საშუალებას კი მართლმადიდებლური ტრადიცია აძლევს.</div><div style="text-align: justify;">ჭოღოშვილის შემოქმედების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან და საინტერესო ასპექტად იკვეთება წარსულიდან მომავალი მრავალსაუკუნოვანი ტრადიციის ორგანული დაკავშირება ხელოვნებისა და აზროვნების თანამედროვე ფორმებთან, რისი დასტურიც არის 1998 წელს შესრულებული მეფეთა პორტრეტების სერია.</div><br /><div style="text-align: justify;">მხატვარი აღნიშნავს: "<em>მეფეების დახატვა საქართველოში შეიძლება, რადგან ჯერ კიდევ არ არის გაწყვეტილი ხაზი წარსულთან. ის ტრაგედია, როდესაც ქართული ფეოდალური სული დაიმსხვრა და გაანადგურა საბჭოთა კავშირის დროს, მთლიანად ჯერაც არ ამოშლიდა და ეს ტკივილი, მართლმადიდებლობასა და ხატწერის ტრადიციასთან ერთად იძლევა იმის საფუძველს, რომ დღეს მეფეთა პორტრეტები შევქმნათ".</em></div><div style="text-align: justify;">ლევან ჭოღოშვილის ბრწყინავლე პორტრეტისტის ნიჭი ამ სერიაში სრულყოფილად ვლინდება. ამ მხრივ პირველ რიგში გვინდა გამოვყოთ <strong>მითრიდატეს</strong> სახე.</div><br /><br /><div style="text-align: justify;"><em>მითრიდატე IV, ერთ-ერთი უდიდესი და ყველაზე ცნობილი, თუნდაც რომის ისტორიაში, ქართველთა და ელინთა სახელგანთქმული მეფე II საუკუნის დამლევს გამოდის მცირე აზიის პოლიტიკურ ასპარეზზე. ქ.წ. 120 წელს, ჯერ კიდევ 11 წლის ყმაწვილი იყო, რომ გამეფდა და განსაცდელისა და გაჭირვების შემდგომ თანდათანობით თავისი ჭკუით, მამაცობით და გასაოცარი ენერგიით დიდი სახელმწიფო შექმნა.</em></div><div style="text-align: justify;">ივ.ჯავახიშვილი და ს.ჯანაშია პონტო-კოლხეთის ამ დიდებულ მეფეს მოიხსენიებენ, როგორც რომაელებთან მებრძოლს, რომლის თავგანწირული ბრძოლაც დამარცხებით დამთავრდა.</div><br /><div style="text-align: justify;">ძალზე საინტერესო ბიოგრაფიის მეფეა. მან თავისი შვილი, კოლხების საყვარელი მეფე, ქართული სახელით მახარე, სიკვდილით დასაჯა. ცნობილია, რომ მითრიდატე ექვს ენაზე ლაპარაკობდა და მათ შორის უდიდესი ნაწილი, როგორც ჩანს, ქართველური ენებიც იყო. განსაცდელის ჟამს, სწორედ კოლხეთს და აფხაზეთს შეაფარა თავი და ბოლოს, უკვე ღრმად მოხუცებული და მაინც მეომარი, მებრძოლი სულით, რაც თითქმის ყველა ქართველ მეფეს ახასიათებს XIX საუკუნემდე, მითრიდატე იძულებული გახდა თავი მოეწამლა.</div><div style="text-align: justify;">ლევან ჭოღოშვილს უნდოდა მოთრიდატე დაეხატა სწორედ სიკვდილის წინ, განრისხებული.</div><div style="text-align: justify;">ვფიქრობთ, ბატონ ლევანს განსაკუთრებული დამოკიდებულება უნდა ჰქონდეს ამ პორტრეტისადმი. როგორც თავად ამბობს, ამ პორტრეტზე მუშაობის დაწყება მისივე მამის სიცოცხლის უკანასკნელ დღეებს დაემთხვა. ფაქტობრივად, მოხუცებული მითრიდატეს სახეს, რომელმაც რამდენიმე შვილი სიკვდილით დასაჯა და ბოლოს თავადაც იღუპებოდა - საფუძვლად დაედო მხატვრის მომაკვდავი მამის სახე. ბატონი ლევანის თქმით, საქართველოს წარსული, მისი ბედი, პირველად სწორედ მამამ უამბო და შეაყვარა. ამიტომაც მხატვრისათვის ეს პორტრეტი ძალიან ძვირფასია და მართლაც მითრიდატეს სახეში უზრმაზარი სულიერი განცდაა ჩადებული.</div><div style="text-align: justify;">პორტრეტზე მოხუცი მეფის ფერმკრთალი სახე - თეთრი წვერით, ნაოჭებითაა დაღარული და ღრმა განცდით არის აღსავსე. მისი განრისხებული მზერა რაღაცნაირი ტრაგიკული მუხტით მოქმედებს მაყურებელზე.</div><div style="text-align: justify;">მითრიდატე პორტრეტზე წარმოდგენილია ზურგიდან. მთასავით აზიდული სხეული, ავსებს კომპოზიციის ცენტრს და მარჯვენა მხარეს, მონუმენტურად ისახება მუქ ფონზე. მხატვრის მიერ შერჩეული რაკურსი, ზომაზე დიდი მხარი, აძლიერებს სახის გამომსახველობას. მითრიდატე მოყავისფრო ფერის მოსასხამშია გახვეული. ზურგის, მხარის არეში დინამიური მონასმებით იხატება ფორმები, ქვევით კი მოსასხამის ნაკეცები რამდენამდე მშვიდად ეშვება.</div><div style="text-align: justify;">მეფეს თავზე ახურავს ძველკელტური გვირგვინი. როგორც თავად მხატვარი განმარტავას, წინაქრისტიანულ ხანაში, მცირე აზიაში არსებობდა კელტური კოლონიები და სწორედ ჩვენთან მითრიდატეს დაღუპვა დაემთხვა დასავლეთ ევროპის კელტების დიდი რასის დაღუპვას. ამასთანავე, თვითონ სიტყვები: "ქართუ", "ქალდი" და "კელტი" ეტიმოლოგიურად ერთი ფესვიდან მოდის. აშკარაა, რომ მითრიდატეს კელტური თავსაბურავი სიმბოლურ დატვირთვას იძენს.</div><div style="text-align: justify;">მითრიდატეს პორტრეტზე გამოსახულია ძველებური თასი, მასთან ერთად გარეული ღორის თავი, რომელიც, როგორც ბატონი ლევანი ამბობს, თურმე ჯერ კიდევ ხეთური, შემდეგ კოლხური ტრადიციის თანახმად, სამეფო ნიშანი ყოფილა მეფეთა სუფრაზე. მხატვარი აღნიშნავს, რომ ამ მოტივისათვის გამოიყენა ერთი იაპონური სურათი, რომლის მიხედვით ჯერ კიდეთ 70-იან წლებში სურდა კახეთის მეფე ავგიორგი დაეხატა. თასთან ერთად გამოსახულია ძველებური სასმისი. ამ ნატურმორტს ერთგვარი სითბო და ინტიმურობა შეაქვს პორტრეტში. მუქ ფონზე ორთავიანი არწივის შავი სილუეტი ბუნდოვნად ისახება და ისეთ შთაბეჭდილებას ქმნის, თითქოს ჩამორეცხილია, წარსულზე მიგვინიშნებს. პორტრეტის კოლორიტი იგება ყავისფერის მიმქრალი ელფერების, ოხრის და მონაცრისფრო - შავი ფერების შეხამებით. მხატვარი დიდი ოსტატობით იყენებს მოყავისფრო ტონების გრადაციებს და მოცულობითად ძერწავს ფიგურის ფორმებს. მუქი ფონი უფრო მკვეთრად წარმოაჩენს მეფის სახეს. ფერი აქ დიდი ემოციურ ძალას ფლობს, ქმნის ფორმას და მთელი სისრულით ავლენს ხასიათს.</div><div style="text-align: justify;">უდაო ფერწერული ღირსებებით გამოირჩევა <strong>ვახტანგ გორგასალის პორტრეტიც</strong>. სახე მოცისფრო - თეთრი ტონების უფაქიზესი შეთანხმებით არის დაწერილი. საინტერესოა შესრულების მანერა, განსაკუთრებით მოსასხამის ნაოჭების მოდელირება, მოცემული ძირითადი მოყავისფრო ტონის თანდათანობით გამოთეთრებით და ძირითად ტონს დამატებული ცისფერი და მწვანე რეფლექსებით.</div><div style="text-align: justify;">მითრიდატეს პორტრეტთან შედარებით გორგასალის პორტრეტი მეტი დეკორატიულობით ხასიათდება, განსაკუთრებით სამოსის დამუშავება. მეფეს ისეთივე კაბა მოსავს, როგორც დავით აღმაშენებელს გელათის ფრესკაზე და გულდასმით შესრულებული მცენარეული ორნამენტი ამკობს. თავზე ახურავს ქართული სამეფო გვირგვინი ორ ლომს შორის. აქ მხატვარი ქმნის მეფის სახეს აღსავსეს შინაგანი ენერგიითა და სიდარბაისლით, რაც გამოიხატება მის ფრონტალურ მკაცრ პოზაში.</div><div style="text-align: justify;">ისტორიული წყაროების მიხედვით, მეფე ვახტანგი იყო "ჰასაკითა უმეტეს ყოველთა აცთა, რამეთუ ათორმეტი ბრჭალი კაცისა იყო სიმაღლე მისი და აწცა რომელ არა აბჯარი და სამოსელი მისი, მისგან უფრო საცნაურ არს" მეფის გოლიათური სიმაღლეო. ალბათ, არსენ კათალიკოსის ეს სტრიქონები ახსენდება ყველას ვახტანგ გორგასალის სახის წარმოდგენისას და სწორედ ასე, ჭოღოშვილის მიერ შექმნილ მეფის ხატში, ფიზიკურ და სულიერ ძალთა თანაფარდობაში ვგრძნობთ ამ დიდი პიროვნების ჭეშმარიტი და ღრმად განცდილი სულიერი არსის მაღალ მხატვრულ დონეზე გააზრებას.</div><div style="text-align: justify;">ამ პორტრეტებისგან განსხვავებით, <strong>ბაგრატ III პორტრეტი</strong> შესრულებულია როგორც ფრესკა. ფიგურა მთლიანად სიბრტყობრივად იწერება. პროპორციები დარღვეულია - მარჯვენა მხარი მარცხენაზე გაცილებით დიდია. სახის ნაკვთები პირობითად აღინიშნება თეთრი მონასმებით. მეფის კაბა წითლად არის აფერადებული ყოველგვარი რეფლექსებისა და გრადაციების გარეშე. წელზე შემოხვეული შავი სარტყელი კონტრასტულად იკვეთება. ფერთა შეხამება სინატიფით გამოირჩევა. პორტრეტის კოლორიტი იგება წითელის და შავის, თეთრის, ოხრის კონტრასტებზე. კაბის ფერი, მისი ჟღერადობა საზეიმო განწყობილებას აძლიერებს. ფონზე კვლავ ვხედავთ არწივის გამოსახულებას, მეორე მხარეს - ორი ქნარი და აყვავებული ვარდი. ბაგრატ III ხელში უკავია კოლხური ცული, მანიშნებელი სამეფო ფირსებისა. საოცრად შთამბეჭდავი პორტრეტია. მის სახეში, პოზაში იგრძნობა დახვეწილი არისტოკრატიზმი და მაღალი სულიერება.</div><div style="text-align: justify;"><strong>დავით აღმაშენებელის</strong> და <strong>თამარ მეფის</strong> პორტრეტები ლევან ჭოღოშვილმა შვეიცარიაში ყოფნისას დახატა.</div><div style="text-align: justify;">დავით აღმაშენებელი, როგორც წმინდანად შერაცხული მეფე, მხატვარს ნიმბით გამოუსახავს. პორტრეტის კომპოზიციური გადაწყვეტა არაჩვეულებრივია, სადაც მრუდხაზოვნებაა განმსაზღვრელი. ფორმატი ზედა ნაწილში ოვალურია, რომელსაც პორტრეტზე ჰარმონიულად ეხმიანება მეფის მასიური მხრების მოყვანილობა. ყვითლად აფერადებული მრგვალი ნიმბი, რომელსაც თეთრი კონტური შემოუყვება და მზის დისკოს მოგვაგონებს, თავისი ფორმითა და აფერადებით მკვეთრად წარმოაჩენს დავით აღმაშენებლის სახეს. ამ პორტრეტში ცხადად იგრძნობა მხატვრის საოცრად განვითარებული ფერის შეგრძნება. შთამბეჭდავია წითელი საღებავებით დასმული მახვილი აქცენტები - ქუდი და ულვაშსა და წვერზე თავისუფლად დადებული წითელი მონასმები.</div><div style="text-align: justify;">როგორც ლევან ჭოღოშვილი ამბობს, დავით აღმაშენებლის პორტრეტისთვის მან აირჩია დიდი ხის ჩარჩო, რომელზეც რკინის მავთულები იყო გაბმული და როდესაც დახატა პორტრეტი, ეს მავთულები გადავიდა თხელ ტილოზე. მხატვარს მოეწონა ეს და გამოიყენა მხატვრული თვალსაზრისით. სწორედ ამ ხერხით, რა თქმა უნდა ფერთა უფაქიზეს შეხამებასთან ერთად, იქმნება უცნაური და შთამბეჭდავი ეფექტი, რაც ასხივოსნებს მეფის სახეს. დავით აღმაშენებლის პორტრეტში მაინც დაცულია ტრადიციული იკონოგრაფია მისი გამოსახულების, ფრონტალური პოზა. მეფის სხეული, სამოსი განზოგადებულად არის დაწერილი. წმინდანი, დიდი მეფე წარსდგება ჩვენს წინაშე და მოწიწებისა და თაყვანისცემის გრძნობით აღგვავსებს.</div><div style="text-align: justify;">ლევან ჭოღოშვილი აღნიშნავს, რომ როდესაც იგი შეუდგა თამარის პორტრეტზე მუშაობას, თავიდან სურდა გამოეყენებინა მისი ყველა არსებული პორტრეტი და თანამედროვე ტექნოლოგიით მიეშუქებინა ეს გამოსახულებები ერთ ადგილზე. მაგრამ ეს არ გამოუვიდა, რადგან ამ იდეის განხორციელება საკმაოდ ძვირი აღმოჩნდა. ბოლოს შექმნა პორტრეტი (ზეთის საღებავებით), თავდაპირველი ჩანაფიქრიც სისრულეში მოიყვანა - გამოიყენა თამარის ისტორიული პორტრეტები (ვარძია, ბეთანია, ყინცვისი, ბერთუბანი) - იკონოგრაფიული სქემა, ფიგურის დაყენება, სამოსის დეტალები.</div><div style="text-align: justify;">წმინდა თამარი ფრესკებზე და ხატებზე ყველგან გამოსახულია სამეფო ლორით - ბიზანტიელი კეისრების საზეიმო ტანსაცმელის აუცილებელი ატრიბუტით (გ.ჩუბინაშვილი). ცნობილია, რომ თამარს ყმაწვილ ქალს დაადგეს გვირგვინი, წელს შემოარტყეს ხმალი და როგორც მეფე და მთავარსარდალი სამეფო შესამოსელით შემოსეს და არა სადედოფლოთი.</div><div style="text-align: justify;">ჭოღოშვილი ამბობს, რომ ძნელია დღეს დახატო თამარის პორტრეტი - ქალი მეფე, მხედართმთავარი. თან ასეთ შემთხვევაში, როდესაც მხატვარი მიმართავს ტრადიციულ ნიმუშებს, თავისთავად ჩნდება განმეორების, თუნდაც კიტჩის საშიშროება. მაგრამ ჭოღოშვილს ეს ნამდვილად არ ემუქრება. პორტრეტზე წინა პლანზე მოდის დეკორატიულობა - ფიგურის, ფორმის, ფერის, მთლინად სახის გააზრების თვალსაზრისით. პირობითად, თეთრი მონასმებით აღინიშნება სახეზე წარბები და ცხვირი. ფერადოვანი გადაწყვეტით პორტრეტი ხალისიან განწყობას ქმნის, აქ არსებითია მხატვრულ-ფერწერული ინტერპრეტაცია თამარის ისტორიული პორტრეტების, რასაც მხატვარი აღწევს წერის პირობითი ხერხების გამოყენებით. ქართული ფრესკებიდან, დასავლეთ ევროპის შუასაუკუნეების მხატვრობიდან თუ იაპონური ნახატიდან ამოკრეფილი ცალკეული ხერხები და დეტალები პორტრეტზე ერთ მთლიანობაში იკვრება. იქმნება საინტერესო სახე - თითქოს თანამედროვე მხატვრულ ენაზე ამეტყველებული ფრესკა.</div><div style="text-align: justify;">გიორგი ბრწყინვალე, საქართველოს დიდბუნებოვანი მეფე პორტრეტზე წარმოგვიდგება როგორც გამარჯვებული, რამდენადაც ვიცით, საქართველოს განთავისუფლება მონღოლთა ბატონობისგან სწორედ გიორგი V სახელს უკავშირდება. მართლაც დიადი და განმაცვიფრებელი იყო მისი მეფობის წლები (1318-1346). ჟამთააღმწერელის ცნობით "თქმულ არს მარტოება უმჯობესისთვის, აგრეთვე გიორგი იპოვა უმჯობესი ყოველთა კაცთა მის ჟამისათა არა ოდენ ხელმწიფეთა", არამედ ყოველთა კაცთა.</div><div style="text-align: justify;">მეფე შავ ფონზეა წარმოდგენილი. მისი მოსასხამი მთლიანად დაფარულია მცენარეული ჭრელი ორნამენტით, რაც სადღესასწაულო განწყობას ქმნის. გამარჯვების ნიშნად წმ. გიორგის დროშა უჭირავს ხელში. მეფის სახე ზეაწეულობითა და საკუთარი ღირსების შეგრძნებით გამოირჩევა. მისი მზერა გამსჭვალავი და მკაცრია.</div><div style="text-align: justify;">პირველი აზრი, რაც ამ პორტრეტების ხილვისას გაგვიჩნდა, იყო ის, რომ ჭეშმარიტი ხელოვნება არასდროს წყდება ეროვნულ ფესვებს, ინარჩუნებს მრავალსაუკუნოვან ტრადიციებს. ჭოღოშვილის პორტრეტებს თან სდევს საოცარი და ღრმა გულისყური წარსულისადმი და ამასთანავე, თავისი ნიჭის შინაგანი მთლიანობითა და ფაქიზი მხატვრული ინტუიციის წყალობით, ხიდივით აკავშირებს წარსულის ხელოვნებას მომავალთან.</div><div style="text-align: justify;">ჭოღოშვილის მეფეთა პორტრეტებში იგრძნობა კავშირი ქართული ფრესკის, განსაკუთრებით ქტიტორთა გამოსახულების ტრადიციასთან, რაც ვლინდება სახეთა მონუმენტურ გააზრებაში, პირობითობასა და დეკორატიულობაში სხეულის, სამოსის გადმოცემის, ფიგურების დაყენებაში.</div><div style="text-align: justify;">არსებითია, რომ ჭოღოშვილი ამ სერიაში მეფეებს წარმოგვიდგენს ფონზე, რომელსაც არ გააჩნია ემპირიული პარამეტრები. აქ მხატვარი არ გვაძლევს სიღრმის შეგრძნებას, რასაც ხაზი ესმება პორტრეტებზე გაკეთებული წარწერებითაც, რომლებიც სიცარიელეებს ავსებენ, ფარავენ ფიგურის გამოსახულებას და რაც მთავარია, მიუნიშნებენ, რომ ეს ფონი სულაც არ არის ჰაეროვანი გარემო, ილუზორული სივრცე. აქ დროის მსვლელობა თითქოს შეჩერებულია. შეიძლება ვიფიქროთ, რომ ჩვენს წინაშე იშლება სივრცისგარეშე, ტრანსცენდენტური სამყარო მსგავსი შუასაუკუნეების ქრისტიანული მხატვრობის და ხატწერის, მაგრამ ამგვარ გააზრებას უპირისპირდება მეფეთა სახეების ხაზგასმული ხასიათები.</div><div style="text-align: justify;">პორტრეტებზე გაკეთებული ძველქართული და ლათინურენოვანი წარწერები დამახასიათებელია ჭოღოშვილის მხატვრული ენისთვის. ამ ხერხით მხატვარი ხაზს უსვამს მნიშვნელოვან ისტორიულ მოვლენებს, აღნიშნავს მეფის სახელს, მის ტიტულებს. ასე მაგალითად, მითრიდატეს პორტრეტზე ძველი ქართული წარწერები გვამცნობს ვისი მეფე იყო ის - მეფე ელინთა და ქართველთა, ლაზების, ჭანების, მაკრონების, მოსინიკების - ფაქტობრივად არ დარჩა არცერთი ქართველური ტომი, რომელთა მეფედ ოფიციალურად არ მოიხსენიება იგი ისტორიულ წყაროებში. გიორგი ბრწყინვალესთან ვხედავთ ლათინურად შესრულებულ გრძელ სტრიქონებს ეგვიპტის სულთნის წერილიდან, სადაც გიორგი V მოიხსენიება როგორც "ჯვაროსანთა დამხმარე, მართლმადიდებელ ქრისტიანთა ბურჯი, ელინთა შორის უდიდესი მეფე" და ა.შ. თამარის პორტრეტზე რუსული წარწერებია გაკეთებული, რადგანაც ისტორიულად დაკავშირებული იყო რუსეთის სამეფოსთან, რუსი უფლისწულის ცოლი იყო.</div><div style="text-align: justify;">ეს წარწერები დეკორატიული ფუნქციის მატარებელიცაა. წვრილი ნახატით გამოყვანილი ნატიფი სტრიქონები ხშირად ფიგურების სხეულს, სახეს ფარავს. მხატვარი თითქოს განგებ ხლართავს ასოებს ორნამენტულ ხვეულებად, ან ზოგჯერ თვითნებურად მიმოფანტავს წარწერებს სიბრტყეზე. <strong>მაყურებელი ხშირად ვერ შიფრავს "დაწერილს". მაგრამ ეს სულაც არ არის აუცილებელი. ამ ხერხით მხატვარი რაღაცნაირად გვაინტრიგებს. აქ მთავარია სწორედ ჩვენი წარმოსახვის პროვოცირება იმისთვის, რომ უსასრულოდ დაგვებადოს შეკითხვები, მივმართოთ აზროვნება ამ თავისებური "კონცეპტების" აღსაქმელად და გასააზრებლად.</strong> ასეთი სახით მაყურებელი ერთვება სემანტიკურ თამაშში. ეს "კონცეპტები" წარმოადგენს ერთდროულად ტექსტს და ქვეტექტს, თანაც მხატვრის მიერ მოწოდებული გარკვეული აზრით, გამოსახულების დამხმარე ელემენტის დატვირთვაც ენიჭება. ეს ამდიდრებს მხატვრულ ენას და მისი სპეციფიკის განმსაზღვრელიც ხდება.</div><div style="text-align: justify;">დამახასიათებელია, რომ პორტრეტებში მხატვარს წარწერებთან ერთად შეაქვს მთელი რიგი სიმბოლური აზრით დატვირთული გამოსახულებები, თუნდაც ორთავიანი არწივი, რომელიც ხშირად ჩნდება სერიაში ფონზე. პირველად, ჩემს წარმოსახვაში ეს გამოსახულება, რატომღაც ასოცირდა სამეფო ხელისუფლების სიმბოლოსთან, მაგრამ როგორც ბატონი ლევანი განმარტავას, ორთავიანი არწივი დაკაშვირებულია ხეთურ სამყაროსთან, სადაც ის წმინდა ფრინველად მიიჩნეოდა. სწორედ ხეთურ სამყაროსთან გვხვდება ამგვარი გამოსახულებები. თანამედროვე სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმულ მოსაზრებათა თანახმად, სავარაუდოა პროტოხეთური ენის ნათესაობა ქართულთან[1]. ხეთები, მცირე აზიის უძველესი (3 ათასწლეული) მოსახლე ტომები უკავშირდებიანი ქართველური ტომების წარმოშობის ისტორიას და სწორედ ამ აზრით იძენს არწივის გამოსახულება მნიშვნელოვნებას - ანუ მხატვარი ხაზს უსვამს ქართველი ერის ძირძველ ისტორიას.</div><div style="text-align: justify;">ჭოღოშვილის მეფეთა პორტრეტებში ფიგურათა გაბედული დეფორმაცია, დახვეწილი ნახატი, ფერის განვითარებული გრძნობა სახისმეტყველებას აძლიერებს. სამოსის დეკორატიულობა, წარწერები, სიბრტყეზე დალაგებული სიმბოლური ატრიბუტები ისე, რომ ყოველი მათგანის ადგილი, ფორმა, ფერი თუ სილუეტი გააზრებულია და ეს ყველაფერი მხატვრული სახის სტრუქტურის წარმოჩენას ემსახურება.</div><div style="text-align: justify;">სერიაში თითოეული მეფის დახასიათება მთელი სისრულით არის მოცემული. მხატვარი თითქოს იმ ეპოქის "ქრონიკას" �